I SA/Kr 336/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Dąbek po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2017r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego w sprawie ze skarg B.S. na decyzje Dyrektora Izby Celnej z dnia 5 stycznia 2016r., nr [...],[...],[..],[...],[...],[...] w przedmiocie podatku akcyzowego za czerwiec, maj, kwiecień, marzec, luty i styczeń 2014r. postanawia: - utrzymać w mocy postanowienie Starszego Referendarza Sądowego WSA w Krakowie z dnia 13 stycznia 2017r. oddalające wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych - Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek B.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skarg na decyzje Dyrektora Izby Celnej , z dnia 05.01.2016r., nr [...], w przedmiocie podatku akcyzowego za styczeń, luty, marzec, kwiecień, maj i czerwiec 2014r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów B.S. pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z konkubiną U.S. ur. w 1982r., córką G.S. ur. w 2011r., która chodzi do przedszkola oraz synem J.S. ur. w 1994r., który studiuje. Dzieci są na utrzymaniu wnioskodawcy a rodzina mieszka w mieszkaniu należącym do brata B.S – K.S.. Skarżący z dniem 1 maja 2016r. zawiesił działalność gospodarczą prowadzoną pod firmą: Firma Handlowo Usługowa "B" B.S. Obecnie jest on zatrudniony w firmie U.S. - F.H.U. "G" U.S., w wymiarze 1/8 etatu, z wynagrodzeniem 231,25 zł, brutto, miesięcznie (199,54 zł, netto). Według skarżącego, działalność konkubiny nie przynosi dochodu. Na konto firmowe F.H.U. "G" U.S. wpływają jednak wpłaty i przelewy (w miesiącu październiku 2016r. miały one miejsce w następujących wysokościach: 200 zł; 900 zł; 5.140,41 zł; 137,76 zł; a w miesiącu wrześniu 2016r. w kwotach: 1.000zł; 1.600 zł; 1.940,16 zł; 1.400 zł; 200 zł; 100 zł). Miesięczne wydatki rodziny obejmują: koszty wyżywienia, środków czystości opłatę za przedszkole, szkołę – 1.800 zł, ratę kredytu zaciągniętego w G.Bank S.A. w kwocie 832,72 zł, raty kredytów zaciągniętych w ING Banku Śląskim S.A. w kwotach: 825,92 zł i 490,00 zł, raty kredytów zaciągniętych w Idea Banku S.A. w kwotach: 914,59 zł, 2.638,20 zł. Wnioskodawca podniósł, że posiada wierzytelności w następujących wysokościach: 3.900 zł wraz z odsetkami i 100 zł z tytułu kosztów postępowania – w związku z wyrokiem Sądu Rejonowego w Z., sygn. akt [...]; 190 zł – w związku z postanowieniem Sądu Rejonowego, sygn. akt [...]; 742,13 zł wraz z odsetkami i 474,18 zł z tytułu kosztów – w związku z wyrokiem Sądu Rejonowego w N., sygn. akt [...]; 10.269,07 zł. wraz z odsetkami i kosztami sądowymi – w związku z wyrokiem Sądu Rejonowego w N., sygn. akt [...] . W dniu 23 czerwca 2016r. B.S. sprzedał lokal mieszkalny nr 10, o pow. 50,05 m2, znajdujący się w Z. za kwotę 323.000 zł. W dniu 17 lutego 2016r. sprzedał natomiast samochód marki Fiat Trigano, rok prod. 2008 za kwotę 60.000 zł, oraz Fiat Chausson Allegro, rok prod. 2009 również za kwotę 60.000 zł. Postanowieniem z dnia 13 stycznia 2017r. Starszy Referendarz Sądowy oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych. W sprzeciwie od w/w postanowienia skarżący zarzucił: naruszenie art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt. 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji odmowę przyznania skarżącemu prawa pomocy poprzez zwolnienie go od obowiązku ponoszenia opłat sądowych, błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, iż skarżący na bieżąco płaci wszystkie ciążące na nim zobowiązania (kredyty, rachunki) prywatnoprawne, jakie zostały wskazane za wnioskiem o zwolnienie oraz kolejnym pismem uzupełnieniem przedmiotowego wniosku w sytuacji, gdy skarżący z dnia na dzień popada w coraz to większe długi a jego zobowiązania wcześniej zaciągnięte z uwagi na jego ciężką sytuacje finansową nie są przez niego już od dłuższego czasu spłacane. Skarżący ujawnił jednocześnie, że raty kredytowe nie są spłacane od 27 stycznia 2016r. a w utrzymaniu pomagają B.S. rodzice konkubiny oraz jego rodzina. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Przepis art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j., Dz. U. z 2016r., poz. 718 ze zm., dalej p.p.s.a.) stanowi m.in., że od postanowień, wydanych przez referendarza sądowego przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z treści art. 260 p.p.s.a. wynika natomiast, iż rozpoznając sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Biorąc pod uwagę stan faktyczny w przedmiotowej sprawie Sąd uznał konkluzje Starszego Referendarza Sądowego zawarte w postanowieniu z dnia 13 stycznia 2017r. za trafne, a rozstrzygnięcie za zgodne z regulacjami dotyczącymi prawa pomocy, nawet w świetle nowych okoliczności, które zostały zawarte w sprzeciwie. Stwierdzenie bowiem przez pełnomocnika skarżącego, że wymienione raty kredytowe nie są spłacane od 27 stycznia 2016r. nie zmienia oceny sytuacji majątkowej strony, której wydatki wynoszą 1.800 zł, a jedyny dochód rodziny w postaci wynagrodzenia B.S. stanowi kwota 231,25 zł brutto, miesięcznie (199,54 zł netto). Taki stan rzeczy w pełni uzasadnia stwierdzenie, iż jest to sprzeczne z zasadami logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, którymi winien kierować się Sąd rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 09.02.2005r., sygn. akt FZ 579/04, postanowienie NSA z dnia 11.01.2008r., sygn. akt II FZ 571/07, postanowienie NSA z dnia 02.12.2014r., sygn. akt FZ 436/14,postanowienie NSA z dnia 19.11.2015r., sygn. akt II FZ 775/15). W przypadku natomiast informacji, że w kosztach utrzymania rodziny pomagają BS rodzice konkubiny oraz jego rodzina, strona powinna była podać wartości tej pomocy, jej częstotliwość i dokładne cele, co nie miało miejsca w rozpatrywanym przypadku, a leżało w gestii skarżącego. To na stronie ciąży bowiem obowiązek wykazania, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. To strona ma wykazać taką sytuację materialną, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia przy tym wątpliwości, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do uprawdopodobnienia, iż zachodzą uwarunkowania przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy, ciąży na wnioskodawcy ( por. postanowienie NSA z dnia 26.09.2013r., sygn. akt II OZ 792/13, postanowienie NSA z dnia 16.02.2012r., sygn. akt I FZ 26/12, postanowienie NSA z dnia 28.01.2013r., sygn. akt II FZ 29/13, postanowienie NSA z dnia 16.05.2013r., sygn. akt I FZ 101/13, postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r., sygn. III SA/GL 823/09). Dlatego też Starszy Referendarz Sądowy WSA w Krakowie słusznie uznał, iż skarżący nie dość dokładnie i wyczerpująco przedstawił swoją sytuację rodzinną i finansową. Sąd nie ma w związku z tym wystarczającego materiału, do którego przedłożenia zobowiązany był wnioskodawca, aby przeprowadzić dogłębną analizę jego sytuacji majątkowej i zdolności płatniczych, a ocena taka nie może opierać się na niekompletnych faktach. Stanowisko to jest w pełni zrozumiałe, biorąc pod uwagę dysproporcję pomiędzy wydatkami a dochodami skarżącego. Stąd też w tym kontekście zupełnie zasadnie została sformułowana teza, że: "brak współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładanie wyczerpujących oświadczeń musi mieć wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy". Trudno też, aby Sąd wskazał jaki dokument ma przesłać strona na okoliczność, że jej dochody są przynajmniej równe wydatkom. To strona posiada bowiem wiedzę skąd otrzymuje środki finansowe, jak często je otrzymuje, w jakich wartościach, na co je przeznacza. Na stronie spoczywa bowiem obowiązek dokładnego przedstawienia wszystkich okoliczności związanych z pieniędzmi, którymi obraca. Informacje te powinien dostarczyć wnioskodawca tak, aby Sąd mógł przeprowadzić pewnego rodzaju symulację finansową, określającą relację wydatków gospodarstwa domowego do jego dochodów, z uwzględnieniem posiadanych nieruchomości, oszczędności i przedmiotów wartościowych. Stąd też, brak danych w tym zakresie skutecznie uniemożliwia wspomnianą analizę. To z kolei, wyklucza przyznanie prawa pomocy. W przypadku powoływania się na pomoc rodziny należy więc ściśle określić jej wielkość, częstotliwość i zakres. Odnosząc się natomiast do kwestii prowadzenia działalności gospodarczej przez U.S., skarżący błędnie odczytał okoliczności ujęte w stanie faktycznym uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, które zresztą sam podał, za mylenie przez orzekającego dochodów z przychodami osiąganymi przez U.S.. W stanie faktycznym uzasadnienia orzeczenia (postanowienia, wyroku) zamieszczone są tylko fakty wynikające z akt sprawy, w tym wypadku wynikające z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów. Nie ma więc miejsca na rozważania analityczne i ocenne, które znajdują się w uzasadnieniu prawnym orzeczenia. Analizując natomiast te okoliczności trzeba podkreślić, że w przypadku podmiotów prowadzących działalność gospodarczą miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Istotniejsze zatem jest to, czy podmiot uzyskuje przychody z działalności gospodarczej i na jakim poziomie się one kształtują. Trudno bowiem przyjmować, że powszechne i normalne jest prowadzenie działalności gospodarczej, która nie przynosi dochodu. W ocenie Sądu słusznie zaznaczono w zaskarżonym postanowieniu, iż skarżący sprzedał swoje mieszkanie oraz dwa samochody, a uzyskane kwoty, w każdym przypadku znacznie przekraczały wysokość należnych kosztów sądowych, co dodatkowo przemawia za utrzymaniem zaskarżonego postanowienia w mocy. Podsumowując powyższe rozważania, Sąd stwierdza, że przyznanie prawa pomocy w zaistniałej sytuacji wykraczałoby poza ustawowe ramy instytucji prawa pomocy, bowiem nie zostały wykazane przesłanki do jej przyznania. Wobec tego stwierdzenia, zaskarżone postanowienie Starszego Referendarza Sądowego z dnia 13 stycznia 2017r. oddalające wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych należy uznać za prawidłowe. Sąd orzekł więc na zasadzie art. 260 p.p.s.a. jak w sentencji postanowienia.