I SA/Kr 345/14

sygn. akt I SA/Kr 345/14 Kraków, dnia 23 stycznia 2015 r. POSTANOWIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Grażyna Firek po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K.A. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 24 grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie uznania wniesionego zarzutu za nieuzasadniony postanawia: oddalić wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Niniejsza sprawa została wszczęta wskutek skargi K. A. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 24 grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie uznania wniesionego zarzutu za nieuzasadniony. Po wydaniu wyroku w sprawie, skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata lub radcy prawnego. Oświadczył, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Nie osiąga w miesiącu dochodu z żadnego tytułu. Według oświadczenia nie posiada żadnego majątku ruchomego ani nieruchomości. Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wezwał skarżącego do przekazania w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania następujących informacji : - wskazanie wszystkich osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z określeniem wysokości miesięcznego dochodu osiąganego przez te osoby; - wyjaśnienie gdzie mieszka i czyją własność stanowi przedmiotowa nieruchomość; - udokumentowanie za pomocą kserokopii faktur i rachunków miesięcznych kosztów utrzymania, w szczególności opłata za media za ostatni okres rozliczeniowy a także telefon, ubezpieczenia, podatek od nieruchomości, wydatki na żywność, i leki. W przypadku zaległości z tytułu opłat za media nalży przedstawić aktualne zaświadczenie z właściwych organów potwierdzających te okoliczności; - wskazanie z czego się utrzymuje i jaka jest miesięczna wysokość tego dochodu; - przedłożenie zeznania podatkowego za rok 2013; - przedstawienie historii rachunku bankowego za ostanie trzy miesiące z aktualnym saldem; - wyjaśnienie czy jest właścicielem pojazdu mechanicznego, jeśli tak to niech poda rok produkcji, ewentualnie w razie jego zbycia przedstawienie kserokopii stosownej umowy; - wyjaśnienie czy podany numer telefonu komórkowego jest numerem osobistym skarżącego, czy też innej osoby- jeśli tak to proszę wyjaśnić do kogo należy; - udokumentowanie bezskuteczności egzekucji administracyjnej prowadzonej wobec skarżącego; - czy skarżący korzysta z pomocy opieki społecznej - jeśli tak to w jakim zakresie, stosowne decyzje. W odpowiedzi na wezwanie skarżący wyjaśnił, iż jest on osobą bezdomną, bez stałego miejsca pobytu i bez miejsca zamieszkania. Jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Nie pobiera renty ani innych świadczeń socjalnych. Nie korzysta z pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Nie pozostaje z nikim we wspólnym gospodarstwie domowym. Nie składa od zeznań podatkowych od kilku lat, ponieważ nie osiąga żadnych dochodów. Nie posiada rachunku bankowego. Jedyne konto bankowego, którego skarżący był posiadaczem w ING Bank Śląski zostało kilkanaście lat temu zamknięte. Nie posiada faktur ani rachunków obrazujących wysokość wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego, ponieważ takowego nie prowadzi. Nie jest stroną żadnej umowy z dostawcami mediów. Wskazany we wniosku numer telefonu komórkowego jest numerem zastrzeżonym, na który została zawarta umowa na świadczenie usług telekomunikacyjnych z operatorem telefonii komórkowej w 2002 r., jednakże karta SIM jest we władaniu osób trzecich, które korzystają z tego numeru oraz opłacają rachunki za te usługi. K.A. podał też, że samochód osobowy nr rej [...] o wartości kilku tysięcy zł nie jest już jego własnością, ponieważ "nastąpiła czynność prawna polegająca na przeniesieniu własności", która "nie skutkowała zbyciem". Czynność ta miała mieć miejsce przed wystawieniem tytułu wykonawczego. Do pisma skarżący dołączył : zaświadczenie Prezydenta Miasta T. z dnia 1 sierpnia 2014 r. o wymeldowaniu z pobyty stałego- ul K., zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy z dnia 1 sierpnia 2014 r. , z którego wynika , iż skarżący był zarejestrowany jako osoba bezrobotna w okresie od dnia 8 czerwca 1995 do 8 października 1995 r. Od 8 października 1995 r, nie figuruje w prowadzonej przez urząd ewidencji jako osoba bezrobotna. Skarżący poinformował również o zmianie miejsca zamieszkania z zamiarem stałego pobytu na miejscowości Aylesbury , Wielka Brytania. Podany adres do korespondencji na trenie Polski jest ostatnim adresem miejsca stałego pobytu i jest tożsamy z adresem stałego miejsca pobytu ojca skarżącego. Postanowieniem z dnia 20 listopada 2014r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosek o przyznanie prawa pomocy oddalił. Od powyższego postanowienia K.A. wniósł w terminie sprzeciw. Wskazał nim, że nie jest już właścicielem samochodu, ponieważ dokonał darowizny. Zaznaczył, że złożył pełne oświadczenie, wypełniając cały formularz wniosku o prawo pomocy. Nie posiada źródła dochodu, a podróż do Wielkiej Brytanii nie musi być kosztowna. Dodatkowo wskazał, że w tej samej sprawie, na podstawie tak samo wypełnionego formularza, zostało mu już przyznane prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012r., poz. 270 – oznaczana dalej jako p.p.s.a.) - od postanowień, wydanych przez referendarza sądowego przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z brzmienia art. 260 p.p.s.a. wynika natomiast, iż w wypadku wniesienia sprzeciwu postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W myśl przepisu art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2 tego przepisu), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.), zaś częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej może nastąpić: w zakresie całkowitym- gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym- gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Trzeba podkreślić, że – jak wynika z brzmienia art. 246 § 1 p.p.s.a.- to na osobie fizycznej, ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, spoczywa obowiązek przedstawienia dowodów, że zrealizowane są przesłanki przyznania prawa pomocy. Sąd, korzystając z uprawnień, zakreślonych przez art. 255 p.p.s.a., może -jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości- wezwać stronę do złożenia w zakreślonym terminie, dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Jednakże na tym możliwości sądu w zakresie badania stanu majątkowego, rodzinnego i możliwości płatniczych strony się kończą i bez współpracy ze strony osoby, ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, ustalenie czy rzeczywiście nie może ona ponieść kosztów związanych ze sprawą, nie jest możliwe. Zatem w zakresie ustalenia, czy w danej sprawie zachodzą przesłanki do udzielenia prawa pomocy osoba wnioskująca winna współpracować z sądem administracyjnym, jeżeli nie poprzez wskazanie wszelkich okoliczności istotnych dla oceny jej stanu majątkowego, to przynajmniej realizując wszelkie wezwania sądu o uzupełnienie brakujących danych i dokumentów. W wypadku braku pełnej współpracy wnioskodawcy, skutki nie wykazania okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia o prawie pomocy będą obciążać właśnie jego. Jak podkreśla się w orzecznictwie, strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd o zasadności przyznania prawa pomocy, ponieważ rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co przez stronę zostanie wykazane (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 30 lipca 2009 roku, sygn. akt I FZ 171/09, Lex Omega nr 552205). W takiej sytuacji uznać trzeba, iż zainteresowana nie wykazała- w rozumieniu art. 246 § 1 p.p.s.a.- że nie stać jej na poniesienie wydatków, niezbędnych w postępowaniu sądowym. Wskazuje się też, że skoro strona uchyliła się od przedstawienia wskazanej przez Sąd dokumentacji, do dostarczenia której została zobowiązana na podstawie art. 255 p.p.s.a., powinna liczyć się z tym, że Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym uzasadniające przyznanie prawa pomocy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2012r., sygn. akt II FZ 170/12, Lex Omega nr 1137689), a niedopełnienie, nawet w części, obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 28 marca 2012r., sygn. akt I OZ 189/12, Lex Omega nr 1145153 oraz z dnia 16 marca 2012r., sygn. akt I OZ 156/12, Lex Omega nr 1136748). Podkreślić trzeba nadto, że wyjaśnienia wnioskodawcy muszą być nie tylko kompletne, ale również zasługiwać na przyznanie im wiarygodności. W niniejszej sprawie oświadczeń skarżącego nie sposób uznać za wiarygodne. Należy przede wszystkim zgodzić się ze stwierdzeniem referendarza, że K. A. nie wskazał żadnego źródła dochodu i utrzymania, a przecież jakieś z całą pewnością musiał posiadać. Nie korzystał bowiem z pomocy Państwa w poszukiwaniu pracy, nie był nawet zarejestrowany jako osoba bezrobotna. Sam fakt takiej rejestracji daje możliwość skorzystania z określonego pakietu socjalnego. Nie korzystał też z pomocy opieki społecznej a przestawiona przez niego sytuacja taką pomoc uzasadniała. Skarżący nie przedstawił – pomimo wezwania – m. in. zeznania podatkowego za rok 2013. W tym zakresie wyjaśnił, że koszt uzyskania zaświadczenia o niewykazaniu dochodów do opodatkowania wynosi 17 zł i na to go nie stać. W ocenie Sądu z całą pewnością nie jest to koszt, którego skarżący nie byłby w stanie ponieść. W tym wypadku należy przyjąć, że koszty podróży z Polski do Wielkiej Brytanii oraz w przeciwnym kierunku są z całą pewnością wielokrotnie wyższe, tymczasem skarżącego stać było na ich poniesienie. Brak przedstawienia zeznania podatkowego lub zaświadczenia o braku dochodów do opodatkowania, a w konsekwencji – niewykazanie, że tych dochodów nie uzyskał - obciąża więc skarżącego. Nadto takie działanie budzi poważne wątpliwości co do tego, czy oświadczenia skarżącego są wiarygodne. Wiarygodność twierdzeń o braku dochodów i środków utrzymania podważa również zachowanie skarżącego, który – wedle jego oświadczenia – nieodpłatnie wyzbył się własności samochodu, wartego kilka tysięcy złotych. Nastąpiło to przed wystawieniem tytułu wykonawczego, czyli dniem 5 lipca 2013r., a jednocześnie po dniu 26 czerwca 2012r. (data wystawienia wezwania do zapłaty). Skarżący dokonał więc darowizny już w okresie, kiedy – zgodnie z jego twierdzeniami – miał nie uzyskiwać dochodów. Nieodpłatne przeniesienie własności samochodu w sytuacji, kiedy możliwe było uzyskanie środków pieniężnych z jego sprzedaży świadczy o tym, że skarżący w tym okresie dysponował źródłem utrzymania, co jednak na użytek starania się o prawo pomocy zataił. Niewiarygodne są również inne oświadczenia skarżącego. Podał on m.in. że przebywa w Wielkiej Brytanii z zamiarem stałego pobytu (pismo z dnia 13 października 2014r., k. 60 akt sądowych). Jednocześnie oświadczył, że nie posiada dokumentu tożsamości (pismo z dnia 13 października 2014r., k. 69 akt sądowych). Tymczasem aby podróżować do Wielkiej Brytanii, niezbędny jest paszport bądź dowód osobisty, a zatem dokument tożsamości (informacja Ambasady RP w Londynie: http://www.londyn.msz.gov.pl/pl/informacje_konsularne/informacjadlaturystowpolskich/). Jak zresztą wynika z akt sprawy, wyjazd skarżącego do Wielkiej Brytanii nie był podróżą jednorazową i K. A. przynajmniej czasowo przebywa w kraju. O ile bowiem postanowienie referendarza zostało w dniu 26 listopada 2014r. odebrane przez ojca skarżącego, o tyle już sam sprzeciw, nadany w Urzędzie Pocztowym w Katowicach dnia 3 grudnia 2014r., podpisał skarżący osobiście. Zaznaczyć należy, że o przyznaniu prawa pomocy w zakresie żądanym obecnie nie może przesądzać wcześniejsze zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych. W toku postępowania skarżący był bowiem wzywany o przedłożenie kolejnych dokumentów, składał również dalsze oświadczenia, co pozwoliło w pełniejszy sposób ocenić wykazanie przez niego przesłanek przyznania prawa pomocy oraz wiarygodność jego twierdzeń. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny wniosek o przyznanie prawa pomocy oddalił, za podstawę przyjmując art. 245 § 1 i art. 246 § 1 p.p.s.a.