I SA/Kr 354/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2010r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. D. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, doradcy podatkowego w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego , z dnia 08.12.2009r. , nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności M. D. za zaległości podatkowe Przedsiębiorstwa Produkcyjno – Usługowo – Handlowego "E" sp . z o.o. z siedzibą w C. z tytułu podatku od nieruchomości za okres od 01.01.2004r. do 31.07.2006r. postanawia: 1. zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek M. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego, doradcy podatkowego w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 08.12.2009r. , nr [...], w przedmiocie odpowiedzialności M. D. za zaległości podatkowe Przedsiębiorstwa Produkcyjno – Usługowo – Handlowego "E" sp . z o.o. z siedzibą w C. z tytułu podatku od nieruchomości za okres od 01.01.2004r. do 31.07.2006r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku , "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" M. D. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną E. D. ur. w 1952r. , synem Ł. D. ur. w 1980r. oraz wnukiem S. D. ur. w 2001r. M. D. otrzymuje emeryturę w wysokości 1998 zł. netto, miesięcznie. Żona z tytułu umowy o pracę uzyskuje natomiast wynagrodzenie w wysokości 1003 zł. netto, miesięcznie. Ł. D. 9 miesięcy temu stracił pracę i nie uzyskuje obecnie żadnych dochodów, pozostaje na utrzymaniu rodziców, nie posiada majątku. Strona skarżąca jest właścicielem mieszkania o pow. 46 m2 , nie posiada oszczędności ani przedmiotów o wartości pow. 3000 euro. Spłaca raty kredytów w skutek czego ma trudności z całościowym regulowaniem kosztów czynszu. Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej zasługuje tylko w części na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz. 1270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje osobie fizycznej , gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Przyznanie prawa pomocy powinno mieć więc charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona skarżąca będąca osobą fizyczną powinna więc partycypować w kosztach postępowania , jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe. (por. postanowienie NSA z dnia 22.12.2004r. , sygn. akt. OZ 862/04 ) Sytuacja finansowa strony skarżącej nie ma natomiast znamion wyjątkowości. Nie daje też w ocenie orzecznika podstaw do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zarówno M. D. jak i jego żona uzyskują stały miesięczny dochód , który po potrąceniach komorniczych wynosi 3001 zł. netto. Kwota ta pozwala im spłacać raty kredytów. Przyznanie stronie skarżącej prawa pomocy w zakresie całkowitym byłoby zatem, w takiej sytuacji, niezasadne. Jej sytuacja finansowa nie ma bowiem znamion ubóstwa. Warto bowiem pamiętać, iż w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. [por. Hanna Knysiak – Molczyk,( w : ) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis , Warszawa 2005 , s.628) Z drugiej jednak strony wziąć trzeba pod uwagę fakt , iż z uzyskanego dochodu musza się utrzymać cztery osoby. Pokrycie kosztów sądowych w całości i kosztów pełnomocnika byłoby zatem obciążeniem finansowym zbyt wysokim dla M. D. Stąd też orzekający stanął na stanowisku, iż zwolnienie strony skarżącej od kosztów sądowych ale oddalenie wniosku w zakresie przyznania pełnomocnika, będzie rozstrzygnięciem w pełni odpowiadającym jej możliwościom finansowym. Nie pozbawi ono strony skarżącej zupełnie pomocy Państwa ale i nie obciąży jej w pełni kosztami związanymi z procesem, co mogłoby spowodować pogorszenie warunków bytowych jej i rodziny. Preferencja wybory podyktowana została natomiast faktem , iż na obecnym etapie postępowania to uiszczenie wpisu od skargi jest czynnikiem blokującym możliwość dalszego rozpoznania skargi a tym samym skontrolowanie pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, co jest celem postępowania sądowoadministracyjnego. W związku z tym , na podstawie art. 244§1 , art.245§1-3, art. 246§1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz .1270 z p. zm.) orzeczono jak w sentencji.