I SA/Kr 366/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Grzeszek (spr.) Sędziowie WSA Jarosław Wiśniewski WSA Urszula Zięba po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 11 lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego skargę oddala. U z s a d n i e n i e Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec majątku A. W. na podstawie własnego tytułu wykonawczego z dnia 20 sierpnia 2020 r. nr [...] obejmującego zobowiązanie w podatku od towarów i usług za I kwartał 2020 r. Organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia 27 sierpnia 2020 r. nr [...] zajął wierzytelności z tytułu emerytury zobowiązanego. Zawiadomienie wraz z odpisem tytułu wykonawczego nr [...] zostało doręczone zobowiązanemu w dniu 16 września 2020 r. Zobowiązany pismem z dnia 28 września 2020 r. zwrócił się do organu egzekucyjnego o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie w/w tytułu wykonawczego. W treści wniosku powołał się na treść "art. 59 § 1 pkt 1 i § 4 w związku z art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wskazując na niedopuszczalność egzekucji administracyjnej a także skierowanie tytułów wykonawczych do egzekucji przez nieuprawnionego wierzyciela". Z uwagi na to, iż złożony wniosek zawierał brak formalny w postaci braku podpisu, zobowiązany wezwaniem z dnia 6 października 2020 r. został wezwany do jego uzupełnienia pod rygorem pozostawienia podania bez rozpoznania. Wezwanie zostało doręczone zobowiązanemu w dniu 22 października 2020 r. Zobowiązany pismem z dnia 29 października 2020 r. przekazał do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. kompletny egzemplarz wniosku z dnia 28 września 2020 r. W uzasadnieniu złożonego podania wskazał na niedopuszczalność egzekucji administracyjnej a także skierowanie tytułów wykonawczych do egzekucji przez nieuprawnionego wierzyciela. Jednocześnie podniósł argument nieistnienia egzekwowanego obowiązku oraz brak wymagalności należności. Zobowiązany wskazał, iż w dacie wystawienia tytułu wykonawczego nie zamieszkiwał na terenie objętym właściwością Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z., co jego zdaniem powoduje, iż organ ten nie był uprawniony do wystawienia wskazanego tytułu wykonawczego. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. postanowieniem z dnia 25 listopada 2020 r. nr [...] odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie w/w tytułu wykonawczego. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że wystawiony tytuł wykonawczy jest związany z istniejącą zaległością podatkową w postaci zaległości z zapłatą podatku od towarów i usług za I kwartał 2020 r., której podstawą jest złożona przez podatnika do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. deklaracja VAT-7K. Jednocześnie organ I instancji wskazał, że miejsce zamieszkania zobowiązanego ma znaczenie jedynie dla ustalenia właściwości miejscowej organu egzekucyjnego, a nie dla określenia właściwości wierzyciela, którą to ustala się w oparciu o to jaki podmiot jest uprawniony do żądania wykonania obowiązku objętego postępowaniem egzekucyjnym. Zobowiązany nie zgadzając się z w/w postanowieniem złożył w ustawowym terminie zażalenie, w którym podtrzymał argumentację zawartą we wniosku z dnia 28 września 2020 r. uzupełnionym pismem z dnia 29 października 2020 r. Odwołujący nadal powołał się na naruszenie art. 59 § 1 pkt 1, oraz art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez nieistnienie egzekwowanego obowiązku oraz brak wymagalności należności. Dalej zarzucił "wadliwe utożsamienie ze sobą miejsca zamieszkania z adresem prowadzenia działalności gospodarczej". W tym zakresie zobowiązany przedstawił dodatkowo wywód, wskazując, że "przedsiębiorca będący osobą fizyczną rozlicza się z tytułu podatku PIT i VAT w urzędzie skarbowym właściwym według adresu zamieszkania, a nie miejsca prowadzenia działalności". Jednocześnie stwierdził, iż "miejsca zamieszkania nie należy utożsamiać z adresem zameldowania". Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. postanowieniem z dnia 28 stycznia 2021 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji, podzielając argumentację organu pierwszej I instancji tam zawartą. Na powyższe postanowienie A. W. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Skarżący w skardze podtrzymał argumentację wyrażoną w zażaleniu na postanowienie organu I instancji, zarzucając jednocześnie organowi II instancji naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.: 1.nieuwzględnienie, ze zaskarżone zażaleniem postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów: - art. 59 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez niezasadną odmowę jego zastosowania i nieuwzględnienie, że w odniesieniu do postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie przedmiotowych tytułów wykonawczych zachodzi stan niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, o którym mowa w tym przepisie, z uwagi na brak wniosku pochodzącego od uprawnionego wierzyciela, nieistnienie egzekwowanego obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz brak wymagalności z uwagi na wystąpienie innej przyczyny (art. 33 § 2 pkt 6 lit. c ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji), - art. 59 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie polegające na uznaniu złożonego wniosku za nieuzasadniony pomimo istnienia podstaw prawnych i faktycznych dla przeciwnego postąpienia, - w konsekwencji z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego - przez ich niezasadne zastosowanie mimo braku podstaw prawnych i faktycznych do takiego postępowania. W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o przekazanie sprawy Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej w K. do ponownego rozpatrzenia. Jednocześnie skarżący wniósł o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021r., poz. 137), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a."). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie ma obowiązku, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty bowiem kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji (postanowienia) podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej. Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji (postanowienia), stwierdzenia jej nieważności bądź wydania decyzji (postanowienia) z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a. Jednocześnie zaznaczyć trzeba, iż korzystając z uprawnienia, które przyznaje sądowi administracyjnemu art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 p.p.s.a., dopuszczający możliwość rozpoznania w postępowaniu uproszczonym skargi, której przedmiotem jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, Sąd procedował w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonych granicach, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie nie stwierdził naruszenia prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia. Kontroli Sądu zostało przedstawione w trybie skargi postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 28 stycznia 2021 r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia 25 listopada 2020 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Istota sporu powstałego między skarżącym, a organem egzekucyjnym dotyczyła właściwości miejscowej Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec skarżącego i wpływu braku tej właściwości na możliwość prowadzenia egzekucji. Skarżący zarzucał bowiem, że w chwili wystawienia tytułu wykonawczego nie zamieszkiwał na terenie, jaki zgodnie z podziałem właściwości miejscowej swą jurysdykcją obejmuje Urząd Skarbowy w Z., czyli jednostka, od której tytuł wykonawczy pochodził. W rezultacie, zdaniem skarżącego, postępowanie egzekucyjne w jego sprawie jest niedopuszczalne, gdyż zainicjował je organ nieuprawniony. Należy wskazać, że podstawowym środkiem ochrony zobowiązanego przed niezasadnym bądź niezgodnym z prawem wszczęciem i prowadzeniem egzekucji są zarzuty, których katalog ma charakter zamknięty i zawarty został w przepisie art. 33 ustawy z dnia z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm., powoływanej dalej jako "u.p.e.a."). Zgodnie z treścią ww. przepisu, podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4; 4) błąd co do osoby zobowiązanego; 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1; 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny; 10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy. Stosownie zaś do treści art. 59 § 1 ust. 1 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części w przypadku niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, w tym ze względu na zobowiązanego. W piśmiennictwie wskazuje się, że przesłanka niedopuszczalności egzekucji administracyjnej powinna być interpretowana z uwzględnieniem pozostałych przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego wskazanych w art. 59 § 1 u.p.e.a. Określona okoliczność nie może bowiem stanowić równocześnie dwóch przesłanek umorzenia postępowania. Przyczyny niedopuszczalności egzekucji mają zaś charakter formalny, a niedopuszczalność musi wynikać z przepisów prawa wyłączających w ogóle możliwość przymusowej realizacji takiego obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej bądź prowadzenia egzekucji w stosunku do osoby posiadającej konkretne przymioty (zob. Piotr Marek Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, wyd. IX). W myśl art. 22 § 2 u.p.e.a., właściwość miejscową organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych z praw majątkowych lub ruchomości ustala się według miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego, z zastrzeżeniem § 2a-3a. Przywołany przepis normuje kwestię właściwości miejscowej organu prowadzącego egzekucję w administracji z należności pieniężnych, zatem znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie. Między tym organem, a wierzycielem, od którego pochodzi tytuł wykonawczy nie musi przy tym zachodzić podmiotowa tożsamość. Jak wynika z ustalonego w sprawie stanu faktycznego, tytuł wykonawczy, którego dotyczy skarga, obejmuje zaległość podatkową w podatku od towarów i usług za I kwartał 2020 r., a podstawą tego obowiązku była deklaracja VAT-7K za tenże okres, złożona w Urzędzie Skarbowym w Z.. Zatem Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. stał się wierzycielem na skutek braku uregulowania należności podatkowej przez zobowiązanego, a w konsekwencji uzyskał uprawnienie do wystawienia tytułu wykonawczego. Jak wynika bowiem z art. 1a pkt 13 u.p.e.a., wierzycielem w postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym. Fakt, że zobowiązany miał zmienić w międzyczasie swoje miejsce zamieszkania nie ma znaczenia dla skuteczności wystawienia takiego tytułu wykonawczego. Treść przywołanego wyżej art. 22 § 2 u.p.e.a. reguluje wszak kwestię właściwości postępowania egzekucyjnego sensu stricto, nie odnosząc się tym samym do kwestii poprzedzających to postępowanie, jak konieczność przedłożenia przez wierzyciela tytułu wykonawczego spełniającego wszystkie wymogi przewidziane przepisami prawa (przede wszystkim art. 27 u.p.e.a.), właściwemu organowi egzekucyjnemu, a to właśnie stosownie do treści art. 22 § 2 u.p.e.a. W konsekwencji należy stwierdzić, że prowadzenie egzekucji administracyjnej przez inny organ niż ten, od którego pochodzi tytuł wykonawczy nie daje podstaw do twierdzenia, że postępowanie egzekucji administracyjne jest niedopuszczalne. Zarzut skarżącego okazał się zatem nietrafny, bowiem w jego sprawie nie doszło do wszczęcia postępowania egzekucyjnego przez organ nieuprawniony. Powyższa konstatacja prowadzić musi do stwierdzenia, iż zarówno organ I instancji, jak i organ II instancji właściwie zareagowały na żądanie skarżącego, wszak w jego sprawie nie zmaterializowała się przesłanka umorzenia postępowania egzekucyjnego, o której mowa w art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.