I SA/Kr 395/17

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 12 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 30 stycznia 2017 r. nr: [...] [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r. p o s t a n a w i a zwolnić skarżącego od kosztów sądowych w 1/2 części; I) w pozostałej części wniosek oddalić . S. K., działający przez pełnomocnika radcę prawnego W. C., zwrócił się do Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Krakowie z wnioskiem o przyznanie mu prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. Wezwany do wypełnienia wniosku na aktualnie obowiązującym druku formularza w zakreślonym terminie uzupełnił brak. Z danych zawartych we wniosku "PPF" wynika, że wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną, H. K.. Ich miesięczny dochód netto wynosi 2.501,18 zł (brutto 2.982,62 zł) i stanowi go emerytura skarżącego w wysokości 1.742,05 zł i emerytura jego żony w wysokości 759,13 zł. S. K., ani jego żona nie posiadają żadnego majątku, zamieszkują w domu stanowiącym własność ich wnuków Z. K. i B. K.. Skarżący dysponuje oszczędnościami w wysokości 3.267,98 zł. Miesięczne wydatki rodziny przedstawiają się następująco: koszty leczenia ok. 500 zł, telefon ok. 130 zł, prąd ok. 200 zł, wyżywienie ok. 800 zł, środki czystości ok. 200 zł koszty dojazdów ok. 200 zł, woda ok. 120 zł, śmieci ok. 30 zł, ubrania i buty ok. 250 zł. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że jest emerytem i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną, która jest również emerytką. Małżonkowie K. są osobami starszymi i schorowanymi, pozostają pod stałą opieką lekarzy specjalistów. Zażywają lekarstwa, które są bardzo kosztowne. Pobierane świadczenia emerytalne wystarczają jedynie na zaspokojenie ich podstawowych potrzeb. Do wniosku załączone ostały kopie następujących dokumentów: rocznego obliczenia podatku przez organ rentowy PIT-40A, zgodnie z którymi przychód S. K. w 2016 roku wyniósł 25.190,66 zł, a przychód H. K. 10.586,50 zł, przekazów pocztowych świadczeń rentowych za luty 2017 r. skarżącego (1.742,05 zł) i jego żony (759,13 zł), potwierdzeń płatności za energię elektryczną (opłaty 201,99 zł, 183,61 zł, 263,54 zł i 169,42 zł w 2016 roku i 223,24 zł i 194,91 zł w 2017 roku), faktur stanowiących rozliczenie sprzedaży energii elektrycznej za 2015 i 2016 rok oraz faktury za usługi telekomunikacyjne za luty 2017 r. na kwotę 128,33 zł z potwierdzeniem płatności. Przedłożono także zaświadczenia lekarskie z dnia 8 marca 2017 r. o stanie zdrowia skarżącego oraz jego żony oraz dwie faktury za leki z dnia 8 marca 2017 r. na kwoty 262,45 zł i 98,68 zł, wyciąg z rachunku bankowego strony za okres od 1 czerwca do 31 sierpnia 2017 r. (saldo 3.267,98 zł), zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. T. z 21 września 2017 r. o wysokości dochodu skarżącego (25.190,66 zł) i jego żony (10.586,50 zł) za rok 2016 oraz wydruk z księgi wieczystej KW [...] Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym, którego przyznania domaga się skarżący, obejmuje m. in. zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części lub określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 3 i 4 p.p.s.a.). Podkreślić należy, iż zwolnienie od kosztów sądowych stanowi odstępstwo od generalnej zasady partycypowania stron w kosztach postępowania, wyrażonej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Do osób takich zaliczyć można m. in. bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową rolę dla oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie musi on ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jego możliwości finansowych. Na obecnym etapie postępowania na skarżącym ciąży obowiązek uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 2.000 zł zgodnie z § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2003 r., Nr 221, poz. 2193 ze zm.). W ocenie orzekającego w przedmiotowej sprawie S. K. uwiarygodnił, że nie posiada obecnie dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów sądowych. Jedynym źródłem utrzymania skarżącego jest świadczenie emerytalne w wysokości 1.742,05 zł. Pozostająca we wspólnym gospodarstwie żona pobiera emeryturę w wysokości 759,13 zł. Łączne dochody, małżonków wynoszą zatem 2.501,18 zł. Zarówno wnioskodawca, jak i jego żona są osobami przewlekle chorymi. Skarżący wymaga stałego leczenia, rehabilitacji i ustabilizowanego trybu życia, a jego żona interdyscyplinarnego leczenia, rehabilitacji i opieki osoby trzeciej. Pociąga to za sobą wydatki na konieczne leczenie, które w stosunku do uzyskiwanych dochodów są bardzo wysokie (ok. 500 zł). Tylko dwie dołączone do wniosku recepty opiewają na sumę 361,13 zł. Według oświadczenia strony całość miesięcznych dochodów przeznaczana jest na zaspokojenie podstawowych potrzeb rodziny. Należy jednak zauważyć, że oprócz stałych dochodów z emerytury skarżący posiada na rachunku bankowym oszczędności w kwocie 3.267,98 zł. Zdaniem orzekającego nie ma przeszkód, aby część z tych oszczędności przeznaczyć na pokrycie połowy kosztów sądowych należnych w niniejszej sprawie bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i małżonki. Po opłaceniu połowy wpisu sądowego – jedynego na obecnym etapie postępowania elemencie kosztów sądowych - skarżącemu pozostanie do dyspozycji suma ponad 2 tys. zł. Kwota ta będzie stanowiła pewne zabezpieczenie finansowe na wypadek pogorszenia stanu zdrowia, czy też jakichkolwiek powikłań, czego nie można wykluczyć w przypadku osób borykających się z problemami zdrowotnymi. Biorąc pod uwagę wskazane okoliczności orzekający postanowił częściowo uwzględnić wniosek i przyznać S. K. prawo pomocy obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych w 1/2 części. Konieczność poniesienia połowy kosztów z ich ogólnej sumy nie naraża skarżącego na pogorszenie warunków bytowych – z jednej strony, z drugiej zaś - odpowiada fiskalnemu interesowi Państwa, które swoją pomoc powinno gwarantować tylko najbardziej potrzebującym. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.