I SA/Kr 4/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski, Sędziowie WSA Wiesław Kuśnierz (spr.), : WSA Waldemar Michaldo, , po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 22 listopada 2022 r. nr 180000/71/357107/2022 w przedmiocie odmowy zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. uchyla decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 4 września 2020 r. nr 180000/71/672/2020/RDZ, III. uchyla postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Krakowie z dnia 31 października 2022 r. nr 180000/71/357107/2022. Decyzją z dnia 22 listopada 2022 r. 180000/71/357107/2020 Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: PZUS, organ, organ rentowy) utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 4 września 2020 r. nr 180000/71/672/2020/RDZ odmawiającą R. K. (dalej: Strona, Skarżący, Wnioskodawca, Płatnik) prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. Decyzja ta zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. I. PZUS decyzją z dnia 4 września 2020 r. nr 180000/71/672/2020/RDZ odmówił Stronie prawa do zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r. II. Pismem z dnia 15 września 2020 r. Strona wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. III. Organ rentowy decyzją z dnia 27 października 2020 r. znak: 180000/71/565136/2020-RED-SF-RDZ utrzymał w mocy ww. decyzję z dnia 4 września 2020 r. IV. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 14 kwietnia 2021 r. sygn. akt V SA/Wa 2261/20 uchylił ww. decyzję z dnia 27 października 2020 r. znak: 180000/71/565136/2020-RED-SF-RDZ z uwagi na uchybienia proceduralne w zakresie uzasadnienia decyzji. W ocenie WSA w Warszawie organ obowiązany był wykazać w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że obowiązek składania dokumentacji wymaganej przepisami prawa ciążył na Skarżącym i nie podlegał on zwolnieniu w tym zakresie. Nie wyjaśnił jednoznacznie Stronie, że ciążył na Niej obowiązek złożenia dokumentów rozliczeniowych. Wyjaśnianie stronie obowiązku złożenia dokumentów rozliczeniowych należało dokonać poprzez wskazanie konkretnych przepisów prawa i poczynić wywód, który pozwoli poznać klarowne stanowisko organu wraz z jego uzasadnieniem faktycznym i prawnym. Nie wiadomo z czego organ wywiódł obowiązek składania dokumentacji rozliczeniowej przez Skarżącego; nie podano żadnej argumentacji w tym zakresie. Organ w skarżonej decyzji zupełnie zignorował wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, gdyż w żaden sposób nie odniósł się do podnoszonych zarzutów dotyczących wadliwego działania programu Płatnik, który w ocenie Skarżącego wprowadza w błąd, nie przyjął bowiem deklaracji DRA wraz z DRA II za 02/2020 w należnej wysokości, a po złożeniu korekty z właściwymi kwotami poinformował o odrzuceniu DRA II, co wprowadziło go w błąd sugerując, że w systemie została tylko ta pierwotna deklaracja. V. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Wałbrzychu ponownie przystąpił do rozpatrzenia wniosku Strony z dnia 9 kwietnia 2020 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy w zakresie zwolnienia z opłacania składek za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. i decyzją z dnia 15 października 2021 r. znak: 180000/71/672/2020/RDZ/UTRZ, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej: K.p.a.) oraz art. 31zq ust. 8 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm., dalej: ustawa o COVID), utrzymał w mocy decyzję z dnia 4 września 2020 r. W uzasadnieniu ww. decyzji organ wskazał, że w myśl art. 31zo ust. 2 i ust. 4 ustawy o COVID, osobie prowadzącej pozarolnicza działalność, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266, ze zm., dalej: u.s.u.s.) przysługuje prawo do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, należnych za okres od marca do maja 2020 r., jeżeli prowadziła działalność przed dniem 1 kwietnia 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu za który jest składany wniosek o zwolnienie, nie był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r. Zwolnieniu z obowiązku opłacania podlegają należności z tytułu składek ustalone od obowiązującej najniższej podstawy wymiaru składek dla osoby prowadzącej pozarolniczą działalność. Ponadto zgodnie art. 31zq ust. 1 i ust. 3 ustawy o COVID, płatnik składek, który ubiega się o zwolnienie z ich opłacenia, zobowiązany był przesyłać do ZUS dokumenty rozliczeniowe za marzec, kwiecień i maj 2020 r. na zasadach i w terminach określonych w przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zgodnie z tymi przepisami był zwolniony z obowiązku ich składania. Przesłanie dokumentów rozliczeniowych nie później niż do 30 czerwca 2020 r., stanowi warunek zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek. Warunek ten nie dotyczy jedynie płatników, którzy byli zwolnieni z obowiązku składania dokumentów rozliczeniowych. Organ powołał treść art. 47 u.s.u.s. i wskazał, że od dnia 1 lutego 2020 r. weszły w życie zmiany wprowadzone ustawą z 12 grudnia 2019 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U z 2019 r. poz. 2550) inaczej zwaną ustawą o tzw. "małym ZUS plus" albo o "małej działalności gospodarczej plus". Zmiana wprowadziła nowe zasady ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, której wysokości zależy od dochodów z działalności gospodarczej. Zgodnie z powyższym płatnik w 2020 roku zobowiązany był do zadeklarowania podstawy wymiaru składek: - ustalonej na okres styczeń 2020 r. oraz - ustalonej na okres od lutego do grudnia 2020 r. Dokumenty te należało przekazać w komplecie z deklaracją rozliczeniową. We wniosku z dnia 9 kwietnia 2020 r. Strona wniosła o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za okres 03-05.2020 r., jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność opłacająca składki wyłącznie za siebie. Decyzją z dnia 4 września 2020 r. organ rentowy odmówił Skarżącemu prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r., ponieważ nie złożył deklaracji rozliczeniowych ZUS DRA za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. w ustawowym terminie do dnia 30 czerwca 2020 r. Deklaracje za 03/2020 złożył w dniu 8 lipca 2020 r., a deklaracje za okres 04-05/2020 r. w dniu 4 sierpnia 2020 r. - tak więc nie spełnił warunku do zwolnienia z opłacania składek za miesiące marzec, kwiecień, maj 2020 r. Termin 30 czerwca 2020 r. na złożenie dokumentów jest terminem ustawowym i nie podlega przywróceniu, zatem złożenie przez skarżącego dokumentów rozliczeniowych po tym terminie nie może wywrzeć skutków prawnych w zakresie prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na podstawie powołanej ustawy. Dnia 15 września 2020 r. Skarżący zwrócił się do ZUS o ponowne rozpatrzenie wniosku o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r., w związku z niedopełnieniem obowiązku złożenia dokumentów rozliczeniowych ZUS DRA za 03-05/2020. W okresie od 5 lutego do 2 marca 2020 r. Skarżący przebywał na zwolnieniu lekarskim i pobierał z tego tytułu zasiłek chorobowy - podstawa wymiaru składek w ZUS DRA za 02/2020 i 03/2020 pomniejszona o zasiłek chorobowy. Miał obowiązek w terminie złożyć dokumenty rozliczeniowe t.j. ZUS DRA za 02/2020 oraz 03/2020 w związku z wypłatą zasiłku chorobowego. W przypadku złożenia prawidłowej DRA za 04/2020 (deklaracja wzorcowa), deklaracja za 05/2020 utworzyły by się w systemie automatycznie – w formie elektronicznego klonowania na indywidualnym koncie płatnika. Deklarację za 03/2020 złożył skarżący w dniu 8 lipca 2020 r., a deklaracje za 04-05/2020 w dniu 4 sierpnia 2020 r. tj. po obowiązującym terminie. PZUS zebrał - jego zdaniem - niezbędny materiał dowodowy i uznał, że Skarżący nie dopełnił obowiązku dostarczenia dokumentów rozliczeniowych w odpowiednim terminie. W związku z powyższym uznał, że Skarżącemu nie przysługuje prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r. VI. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie prawomocnym wyrokiem z dnia 15 lutego 2022 r. sygn. akt l SA/Kr 1730/21 uchylił ww. decyzję organu rentowego z dnia 15 października 2021 r. W uzasadnieniu ww. wyroku WSA w Krakowie wskazał m.in., że zaskarżona decyzja została wydana z istotnym naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ rentowy zaniedbał obowiązek informacyjny, co w konsekwencji doprowadziło do utraty prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania składek za wnioskowany okres. Powodem, dla którego PZUS odmówił Skarżącemu zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r. było niezłożenie w terminie do dnia 30 czerwca 2020 r. wymaganej dokumentacji rozliczeniowej, tj. jak stwierdzono w decyzji, Skarżący złożył deklaracje za marzec 2020 r. dopiero dnia 8 lipca 2020 r. a za kwiecień-maj 2020 r. dopiero w dniu 4 sierpnia 2020 r. Skarżący twierdził nadto, że program Płatnik jako jedyne narzędzie do składania deklaracji poprzez swoją niedoskonałość wprowadza w błąd - nie przyjął deklaracji DRA wraz z DRA II za 02/2020 w należnej wysokości a po złożeniu korekty z właściwymi kwotami poinformował o odrzuceniu DRA II co wprowadziło w błąd sugerując, że w systemie została tylko ta pierwotna deklaracja - czyli nie trzeba składać deklaracji za następny okres. PZUS natomiast rozpoznając wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy i procedując w drugiej instancji wpisał jedynie w uzasadnieniu decyzji, iż Kompleksowy System Elektroniczny wskazuje, że dokumenty dotyczące deklaracji za sporne miesiące złożono we wskazanych tam datach, niewątpliwie przypadających po dniu 30 czerwca 2020 r. Nie wykazał też, by przed dniem 30 czerwca 2020 r. poinformował Wnioskodawcę o konieczności uzupełnienia braków wniosku, czy też co najmniej o występującym braku. WSA w Krakowie przywołał treść art. 31zo ustawy o COVID i stwierdził, że w okolicznościach sprawy kwestią sporną jest niedopełnienie przez Stronę obowiązku terminowego złożenia dokumentów rozliczeniowych za okres, za który ubiegała się o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek. Sąd przywołał i wyjaśnił treść art. 7-10, art. 12, art. 77 § 1, art. 79a i art. 80 K.p.a. i wskazał, że postępowanie prowadzone przez organ rozpoznający wniosek strony o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek nie spełnia wymogów wynikających z wyżej powołanych przepisów. Sąd stwierdził, że organ nie wywiązał się z obowiązku wynikającego z art. 9 K.p.a. W następstwie złożenia przez Stronę wniosku doszło do wszczęcia postępowania administracyjnego, w którym organ mając na uwadze zasadę informowania stron zawartą w powyższym przepisie, powinien był udzielić Stronie należytego i wyczerpującego wyjaśnienia m. in. o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Miał na to czas do dnia 30 czerwca 2020 r. Organ kierując się treścią art. 9 K.p.a. powinien czuwać nad tym, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielić jej niezbędnych wyjaśnień i wskazówek w sprawie, a więc konkretnie wskazać, jakich dokumentów niezbędnych do pozytywnego załatwienia wniosku brakuje. Pomimo, iż jak wskazano w decyzji I instancji wniosek złożono dnia 9 kwietnia 2020 r., organ nie poinformował Strony w wymaganym terminie, jeszcze przed wynikającym z ustawy dniem 30 czerwca 2020 r., o ewentualnym braku deklaracji rozliczeniowych mających wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, a także jak wynika z przesłanych przez organ akt, nie wezwał o te braki, co skutkowało tym, iż pomimo wskazania, że wymagane dokumenty złożono, stwierdzono jednocześnie niezachowanie terminu ustawowego. Zatem organ pomimo obowiązku nie wezwał Strony w odpowiednim czasie do złożenia wymaganych dokumentów, które miały istotny wpływ na i rozstrzygnięcie sprawy i nie czuwał tym samym, aby Strona nie poniosła szkody na skutek swojej niewiedzy prawnej. W aktach sprawy brak jest nadto jakichkolwiek dowodów, które mogłyby świadczyć o tym, że organ podjął starania, by w porę poinformować Stronę, że bez złożenia brakujących dokumentów jej wniosek nie będzie pozytywnie rozpatrzony. Organ nie odniósł się także to twierdzeń Strony o złożeniu przez nią wymaganych dokumentów po wezwaniu organu. Naruszenie wyżej wskazanych przepisów uniemożliwiło zatem Stronie uzyskanie wiedzy, że nieprzedłożenie dokumentów rozliczeniowych w wymaganym terminie wyłączy jej prawo do uzyskania zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek i w konsekwencji doprowadziło do negatywnego rozstrzygnięcia. Co więcej, rozpatrując wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy organ w żaden sposób nie zweryfikował twierdzeń Strony co do przyczyn opóźnionego uzupełnienia wymaganych dokumentów. Z tych względów wadliwe jest także uzasadnienie zaskarżonej decyzji. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy WSA w Krakowie nakazał organowi przeprowadzenie postępowania zgodnie z wymogami wynikającymi z powołanych wyżej przepisów K.p.a., mając na uwadze, że Skarżący nie może ponosić negatywnych skutków wadliwego działania organu. Ponadto sąd nakazał organowi uwzględnić cel zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek, jakim jest zniwelowanie skutków kryzysu gospodarczego oraz trwający nadal stan epidemii i rozważenie zastosowania instytucji przewidzianej w obowiązujących od dnia 16 grudnia 2020 r. przepisach art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy, dodanych ustawą z 9 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 2255 ze zm.). Wskazane przepisy nakazują bowiem, by w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, organ administracji publicznej zawiadomił stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu tym organ wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Powołane przepisy weszły w życie dnia 16 grudnia 2020 r., lecz obejmują zdarzenia, które miały miejsce "w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19". Stan epidemii ogłoszono od dnia 20 marca 2020 r. (§ 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii - Dz. U. poz. 491). WSA w Krakowie nakazał organowi uwzględnić powyższą regulację w ponownie prowadzonym postępowaniu i stwierdził, że organ będzie miał na względzie obowiązek zawiadomienia strony o uchybieniu terminu i wyznaczenia jej terminu 30 dni na złożenie wniosku o jego przywrócenie, jeżeli taką konieczność uzasadniać będzie stan postępowania lub też uzna, że na skutek braku stosownego pouczenia i wezwania strony do uzupełnienia braków wniosku, nie zaistniały po jej stronie uchybienia pozbawiające prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania składek za marzec do maj 2020 r. VII. Ponownie prowadząc postępowanie PZUS zawiadomieniem z dnia 2 września 2022 r. poinformował Stronę m.in. o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu na złożenie dokumentów rozliczeniowych, których termin na złożenie upłynął dnia 30 czerwca 2020 r. VIII. Strona skorzystała z przysługującego Jej prawa i dnia 3 września 2022 r. złożyła za pośrednictwem PUE ww. wniosek. IX. Po przeanalizowaniu okoliczności przedstawionych przez Płatnika Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Krakowie uznał, że nie zachodzą przesłanki do przywrócenia terminu określone w ustawie covidowej i postanowieniem z dnia 31 października 2022 r. nr 180000/71/357107/2022 odmówił przywrócenia terminu na złożenie dokumentów rozliczeniowych za okres od marca do maja 2020 r. Zdaniem organu Płatnik nie podał przyczyn niedochowania terminu, oraz czy uchybienie terminu złożenia dokumentów miało związek z epidemią COVID, w związku z czym nie wykazał braku winy w rozumieniu art. 58 § 1 K.p.a. X. Organ rentowy przystąpił do rozpatrzenia wniosku z dnia 9 kwietnia 2020 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy w zakresie zwolnienia z opłacania składek od marca do maja 2020 r. i opisaną na wstępie decyzją z dnia 22 listopada 2022 r. 180000/71/357107/2020 utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 4 września 2020 r. W uzasadnieniu decyzji PZUS opisał dotychczasowy przebieg sprawy i wskazał m.in., że odnośnie podnoszonych przez Stronę problemów z wygenerowaniem prawidłowych dokumentów DRA i DRAII za pomocą programu Płatnik w dniach 3 i 9 marca 2020 r., Strona mogła uzyskać pomoc techniczną i merytoryczną na infolinii ZUS, tj. w Centrum Obsługi Telefonicznej lub bezpośrednio na Sali Obsługi Klienta (poza okresem od 16 marca 2020 r. do 4 maja 2020 r. z powodu zagrożenia epidemicznego). Kontakt z Zakładem przed 30 czerwca 2020 r. umożliwiłby zweryfikowanie prawidłowości złożonych dokumentów oraz ewentualne sporządzenie właściwych korekt. XI. Skarżący wniósł na ww. decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zarzucając m.in., że PZUS nie wywiązuje się z przestrzegania przepisów prawa poprzez utrzymywanie w mocy zaskarżonej decyzji pomimo dwukrotnego uchylania tej decyzji przez WSA. Podniósł, że ZUS świadomie pominął zapisy tzw. ustawy covidowej i tym samym naruszył prawo. Jednym z istotnych postanowień jest ustawowy zapis nakładający na organy administracji publicznej obowiązek powiadomienia płatnika o uchybieniu terminu, od którego zależy realizacja jego praw (art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 5 i ust. 2 ustawy o COVID). Wskazał, że jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą opłacająca składki wyłącznie za siebie, zgodnie z ustawą o systemie ubezpieczeń społecznych jest zwolniony z obowiązku comiesięcznego składania deklaracji rozliczeniowych ZUS DRA. Oświadczył, że spełnia wszelkie warunki do ww. zwolnienia. XII. W odpowiedzi na skargę PZUS wniósł o jej oddalenie, podnosząc m.in., że termin 30 czerwca 2020 r. na złożenie dokumentów jest terminem ustawowym i nie podlega przywróceniu, zatem złożenie przez płatnika dokumentów rozliczeniowych po tym terminie nie wywiera skutków prawnych w zakresie prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek. Dokumenty rozliczeniowe za marzec 2020 r. płatnik złożył 8 lipca 2020 r., a deklarację za miesiące kwiecień/maj 2020 r. płatnik złożył 4 sierpnia 2020 r., tj. po ustawowym terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie ponownie rozpoznając sprawę zważył, co następuje. Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 259, dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Na podstawie art. 135 P.p.s.a. Sąd podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a P.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b P.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone wart. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 P.p.s.a.). Stosownie do § 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 lutego 2017 r. w sprawie przekazania rozpoznania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz. U. z 2020 r., poz. 1773 ze zm.), rozpoznanie spraw z zakresu działania Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczących zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo ustawy o COVID - przekazuje się wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości strona skarżąca zamieszkuje lub ma siedzibę. Skarżący ma siedzibę na obszarze właściwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 2 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie organ wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, a Skarżący nie żądał przeprowadzenia rozprawy. Sąd wskazuje, że orzekanie w tej sprawie odbywa się w warunkach związania, o których mowa w art. 153 P.p.s.a., ponieważ niniejszy wyrok jest poprzedzony prawomocnymi wyrokami WSA w Warszawie z dnia 14 kwietnia 2021 r. sygn. akt V SA/Wa 2261/20 oraz WSA w Krakowie z dnia 15 lutego 2022 r. sygn. akt I SA/Kr 1730/21, które funkcjonują w obrocie prawnym i których uzasadnienia Sąd celowo przytoczył w obszernych fragmentach w pierwszej części niniejszego uzasadnienia, ponieważ zawierają istotne wskazania dotyczące rozstrzygającej w niniejszej sprawie kwestii oceny spełnienia warunków przewidzianych w art. 31zo-31zq ustawy o COVID, a także prawidłowego zastosowanie odpowiednich przepisów postępowania (art. 7-10, art. 77, art. 80 K p a.) oraz, co szczególnie istotne, art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID. Zgodnie z art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Przepis art. 153 P.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że ciążący na organie i na sądzie obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, może być wyłączony tyko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, czyniącej pogląd prawny nieaktualnym, a także w razie wzruszenia wyroku w trybie przewidzianym prawem (por. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2000 r., sygn. akt I SA/Ka 2408/98, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 16 czerwca 2009 r., sygn. akt II SA/OI 443/09 - wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przez ocenę prawną należy rozumieć wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku. Ocena prawna rozstrzygnięcia wiąże się bowiem przede wszystkim z wykładnią prawa (por. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. LexisNexis Warszawa 2005, s. 472, Komentarz do art. 153 P.p.s.a.; J. Świątkiewicz, Komentarz do ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, BWP Justicia, Warszawa 1995, s. 70; T. Ereciński, J. Gudowski, M. Jędrzejewski, Komentarz do Kodeksu postępowania cywilnego, tom I, Wyd. LexisNexis Warszawa 2002, s. 826-827). Ocena prawna może odnosić się zarówno do przepisów prawa materialnego jak i procesowego. Zarówno organ administracji jak i sąd, rozpoznając sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny zawartej w uzasadnieniu wyroku. Związanie to dotyczy również wskazań co do dalszego postępowania, w przypadku uchylenia poprzedniej decyzji lub postanowienia ze względu na naruszenie przepisów procesowych w zakresie dotyczącym wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Od tej oceny zarówno organ administracji, jak i sąd może odstąpić jedynie w przypadku zmiany stanu faktycznego sprawy. W toku bowiem ponownego rozpoznania sprawy organ administracji może uwzględnić nowe fakty i dowody, których strona nie mogła powołać w toku poprzedniego postępowania lub jeśli potrzeba ich powołania wynikła później (por. wyrok NSA z dnia 8 lutego 2007 r., sygn. akt II GSK 240/06). Pomiędzy oceną prawną a wskazaniami co do dalszego postępowania zachodzi ścisły związek. Ocena prawna dotyczy dotychczasowego postępowania organów administracyjnych w sprawie, podczas gdy wskazania określają sposób ich postępowania w przyszłości. Wskazania stanowią więc konsekwencje oceny prawnej, zwłaszcza oceny przebiegu postępowania przed organami administracji i rezultatu tego postępowania w postaci materiału procesowego zebranego w sprawie. Wskazania sądu administracyjnego co do dalszego postępowania wytyczają kierunek działania organu przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Zauważyć również należy, że w orzecznictwie jednolicie prezentowany jest pogląd wyrażony miedzy innymi w wyroku NSA z dnia 20 października 2011 r. sygn. akt II FSK 1057/11, że sąd orzekający w warunkach związania oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, kontrolując legalność zaskarżonej decyzji lub postanowienia winien ograniczyć się tylko i wyłącznie do kontroli, czy organ administracji prawidłowo uwzględnił wytyczne zawarte w poprzednim wyroku oraz oceny ewentualnych nowych okoliczności, które zaistniały już po wydaniu wyroku. Sąd orzekający w niniejszej sprawie, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, miał na względzie wyżej przytoczone przepisy prawne oraz poglądy judykatury i doktryny stanowiące wyjaśnienie podstaw prawnych orzeczenia i zakresu kontroli skarżonego aktu. Sąd stwierdził, że w sprawie nie zachodzą przesłanki wyłączające związanie oceną prawną i wskazaniami zawartymi w ww. prawomocnych wyrokach WSA w Warszawie, a w szczególności WSA w Krakowie z dnia 15 lutego 2022 r. sygn. akt I SA/Kr 1730/21, ponieważ nie doszło do wzruszenia tych wyroków w trybie przewidzianym prawem, nie doszło również do istotnej zmiany stanu prawnego. Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji przeprowadzona z uwzględnieniem powyższych reguł doprowadziła do uznania, że narusza ona art. 153 P.p.s.a., ponieważ wbrew zaleceniom Sądu zawartym w wyroku z dnia 15 lutego 2022 r. dotyczącym przeprowadzenia postępowania administracyjnego z zachowaniem zasad tego postępowania, PZUS ponownie przeprowadził to postępowanie z naruszeniem przepisów proceduralnych K.p.a. Mając też na uwadze wskazane powyżej kryterium legalności oraz okoliczności wynikające z przedstawionych akt administracyjnych w zakresie zgromadzonego materiału i przebiegu postępowania Sąd stwierdza, że skarga w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji zgodnie z zakreślonymi powyżej regułami Sąd stwierdził z urzędu naruszenie art. 107 § 3, art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., a w konsekwencji również art. 8, art. 11 i art. 15 K.p.a. w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy. PZUS naruszył również art. 153 P.p.s.a. w zw. z art. 9 K.p.a. i art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID. Wskazać należy, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie czyni zadość wymogom wynikającym z przywołanych regulacji, ponieważ wbrew wytycznym sądu, PZUS nie wyciągnął właściwych wniosków ze stwierdzonego przez sąd naruszenia przez organ przed 30 czerwca 2020 r. obowiązków wynikających z art. 9 K.p.a. W następstwie złożenia przez Skarżącego wniosku doszło bowiem do wszczęcia postępowania administracyjnego, w którym organ mając na uwadze zasadę informowania stron zawartą w powyższym przepisie powinien był udzielić Stronie należytego i wyczerpującego wyjaśnienia o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie Jej praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego, to jest konkretnie wskazać, jakich dokumentów rozliczeniowych niezbędnych do pozytywnego załatwienia wniosku brakowało. Miał na to czas do dnia 30 czerwca 2020 r., z czego się nie wywiązał. Zatem PZUS mimo stwierdzonego przez sąd naruszenia art. 9 K.p.a. nadal nie czuwał nad tym, aby Strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa. Innymi słowy, z akt administracyjnych przesłanych przez organ wynika, że brak wezwania o ww. dokumenty w stosownym terminie skutkował tym, że pomimo, iż wymagane dokumenty złożono, PZUS stwierdził jednocześnie niezachowanie terminu ustawowego. Zatem organ pomimo obowiązku nie wezwał Strony w odpowiednim czasie do złożenia wymaganych dokumentów, które miały istotny wpływ na i rozstrzygnięcie sprawy, tym samym Skarżący poniósł szkodę na skutek swojej niewiedzy prawnej. Naruszenie wyżej wskazanych przepisów uniemożliwiło Skarżącemu uzyskanie wiedzy, że nieprzedłożenie dokumentów rozliczeniowych w wymaganym terminie doprowadzi do odmowy przez PZUS zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek i negatywnego rozstrzygnięcia wniosku. Tym samym PZUS naruszył art. 153 P.p.s.a. w zw. z art. 9 K.p.a. i art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID doprowadzając do poniesienia przez Skarżącego negatywnych skutków wadliwego działania organu. Wbrew jednoznacznym wytycznym WSA w Krakowie organ nie uwzględnił w należyty sposób ww. regulacji w ponownie prowadzonym postępowaniu, nie wykazał bowiem, by stan postępowania uzasadniał obowiązek zawiadomienia strony o uchybieniu terminu i wyznaczenia jej terminu 30 dni na złożenie wniosku o jego przywrócenie, nie uzasadnił też prawidłowo braku uznania, że na skutek braku stosownego pouczenia i wezwania strony do uzupełnienia braków wniosku, nie zaistniały po jej stronie uchybienia pozbawiające prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania składek za marzec do maj 2020 r. Kolejno należy wskazać, że organ co prawda kierując się wytycznymi sądu skierował do Skarżącego pismo z dnia 2 września 2022 r., w którym powołując się na art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID wskazał: "zawiadamiamy, że może Pan złożyć wniosek o przywrócenie terminu na złożenie dokumentacji rozliczeniowej (...)", jednak wydanie w konsekwencji powyższego postanowienia z dnia 31 października 2022 r. nr 180000/71/357107/2022 odmawiającego przywrócenia terminu i zaskarżonej decyzji z dnia 22 listopada 2022 r. nie sposób uznać za rzeczywistego wypełnienie przez PZUS wytycznych sądu zgodnie z art. 153 P.p.s.a. w tym zakresie. Nie ulega wątpliwości Sądu, że mimo podjęcia przez organ pewnych kroków, postępowanie PZUS wskazuje na brak realizacji zasady określonej w art. 8 K.p.a. polegającej na prowadzeniu postępowania w sposób budzący zaufanie obywateli do władzy publicznej. Oznacza to również, że wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy nie został przez organ prawidłowo rozpoznany. Tym samym organ naruszył w sposób oczywisty również przepis art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. W myśl pierwszego z tych przepisów w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Natomiast zgodnie z drugim przepisem organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Powyższe implikuje, iż na kanwie rozpatrywanego stanu faktycznego doszło także do naruszenia gwarancji wynikających z zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Kolejno Sąd wskazuje, że całkowicie błędne jest również stanowisko PZUS zawarte w odpowiedzi na skargę, jakoby termin do złożenia wniosku był terminem ustawowym i nie podlegał przywróceniu (s. 3 odpowiedzi), zatem złożenie przez płatnika dokumentów rozliczeniowych po tym terminie nie wywiera skutków prawnych w zakresie prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek. Szczegółowe zalecenia w zakresie zastosowania tego przepisu zawarł sąd w wyroku z dnia 15 lutego 2022 r. Mianowicie zgodnie z treścią art. 15zzzzzn2 ust. 1 ustawy o COVID, w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju, - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. Z kolei przepis art. 15zzzzzn2 ust. 2 stanowi, że w zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Natomiast przepis art. 15zzzzzn2 ust. 3 stanowi, że w przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Przepisy te dodano do ustawy o COVID na podstawie art. 1 pkt 24 ustawy z dnia 9 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 2255), z mocą obowiązującą od dnia 16 grudnia 2020 r. Zatem art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID obowiązywał w dacie ponownego rozpoznania sprawy przez PZUS, tj. w dniu 22 listopada 2022 r. Dodatkowego podkreślenia wymaga po pierwsze, że przepisy art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID to szczególne rozwiązanie prawne, które reguluje kwestie związane z terminami w prawie administracyjnym i postępowaniu administracyjnym w sposób odmienny, niż w normalnych okolicznościach. Po drugie przywołana regulacja wyznacza kierunek, w którym powinny zmierzać interpretacja i stosowanie przepisów ustawy o COVID, czyli z pominięciem nadmiernego formalizmu, z faktycznym dążeniem do umożliwienia skorzystania ze zwolnień przewidzianych przez ww. ustawę. Po trzecie, z treści art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID wynika, że wprowadza on możliwość przywrócenia terminów zarówno prawa procesowego jak i prawa materialnego. Świadczy o tym jednoznacznie posłużenie się przez ustawodawcę sformułowaniem: "w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów" i dalej wymienienie w sześciopunktowym katalogu zarówno terminów proceduralnych jak i materialnych. Po czwarte, Sąd dostrzega, że w dacie składania wniosku przez Skarżącego w 2020 r. nie obowiązywał przepis art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID, jednak już w dacie wydania decyzji po ponownym rozpoznaniu sprawy, tj. w dniu 22 listopada 2022 r., przepis ten obowiązywał i powinien być przez organ zastosowany w pełni i prawidłowo. Regulacja ta wskazuje na dostrzeżenie przez ustawodawcę konieczności wprowadzenia rozwiązań prawnych mających chronić wnioskodawców przed utratą m.in. prawa do zwolnienia z powodu niezachowania terminu. Po piąte płatnicy składek nie powinni być traktowani w różny sposób w zależności jedynie od tego, kiedy zostanie złożona wniosek czy deklaracja, tj. czy przed datą wejścia w życie art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID, czy też po tej dacie, co ma bezpośrednie znaczenie jeśli chodzi o obowiązki organu pouczania w zakresie możliwości przywrócenia terminów, także zawitych. Po szóste, odwołanie stanu epidemii z dniem 16 maja 2022 r. nie oznacza, że do stanów faktycznych powstałych w stanie epidemii przepisy art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID nie mogą być stosowane po dniu 15 maja 2022 r. Podsumowując, PZUS w niniejszej sprawie nie zastosował właściwie, wbrew wytycznym WSA w Krakowie zawartym w wyroku z dnia 15 lutego 2022 r. art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID w zw. z art. 9 K.p.a., czym w oczywisty sposób naruszył art. 153 P.p.s.a. Ponieważ naruszenie przepisów wiąże się bezpośrednio z postanowieniem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Krakowie z dnia 31 października 2022 r. nr 180000/71/357107/2022, którym organ odmówił przywrócenia terminu do złożenia dokumentacji rozliczeniowej w oparciu o przepis art. 59 § 2 K.p.a., bez zastosowania przepisu 15zzzzzn2 ustawy o COVID, Sąd uchylił również to postanowienie. Sąd wskazuje, że w uzasadnieniu tego postanowienia organ powołał się na art. 58 § 1 K.p.a., a jego uzasadnienie, w zestawieniu ze stwierdzeniami zawartymi w zaskarżonej decyzji z dnia 22 listopada 2022 r. świadczy o braku woli organu zastosowania przepisu art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID. Uchylenie powyższego postanowienia na podstawie art. 135 P.p.s.a. umożliwi pełne i prawidłowe ponowne rozpoznanie przedmiotowej sprawy. Zgodnie bowiem z ww. przepisem Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Spełnienie przesłanki "niezbędności" następuje jedynie wówczas, gdy bez zastosowania trybu określonego w komentowanym przepisie załatwienie sprawy byłoby "niemożliwe lub co najmniej utrudnione" (por. wyrok NSA z dnia 12 czerwca 2018 r. sygn. akt I OSK 1796/16). Podsumowując Sąd wskazuje, ze przeprowadzona przez Sąd, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalności zaskarżonej decyzji, oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia 4 września 2020 r. wykazała, że organ ponownie rozpoznając sprawę naruszył przepis art. 153 P.p.s.a. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji z dnia 4 września 2020 r. oraz postanowienia z dnia 31 października 2022 r. PZUS w ponownie prowadzonym postępowaniu wykona zalecenia zawarte w wyroku z dnia 15 lutego 2022 r. oraz uwzględni stanowisko Sądu zawarte w niniejszym wyroku. Sąd odstąpił od orzeczenia o kosztach postępowania z uwagi na to, że Skarżący, po pierwsze był zwolniony z obowiązku uiszczania kosztów sądowych z mocy art. 239 pkt 1 lit. e P.p.s.a., który stanowi, że nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, po drugie Skarżący w sprawie występował bez profesjonalnego pełnomocnika.