I SA/Kr 404/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Bogusław Wolas (spr.) Sędziowie: WSA Grażyna Firek NSA Krystyna Kutzner Protokolant: specjalista Bożena Piątek po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi M. Sp. z o.o. w K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania egzekucyjnego - skargę oddala- Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K. prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku M. Sp. z o.o. na podstawie własnych tytułów wykonawczych o numerach: [...], obejmującego należności z tytułu podatku od towarów i usług za IV kwartał 2015 r. oraz 1219.2016, obejmującego należności z tytułu podatku od dochodowego od osób prawnych za rok 2015 r. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny dokonywał czynności egzekucyjnych, co skutkowało naliczeniem kosztów egzekucyjnych w wysokości [...] zł. Spółka wniosła najpierw o wydanie zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych powstałych w wyniku zastosowanych środków egzekucyjnych w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, zaś po jego otrzymaniu – o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K. wydał w dniu 22 listopada 2017 r. postanowienie o wysokości kosztów egzekucyjnych. Po rozpatrzeniu zażalenia Spółki, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. postanowieniem z dnia 24 stycznia 2018 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W wyniku złożonej skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 21 czerwca 2018 r., sygn. akt I SA/Kr 414/18, uchylił ww. postanowienie organu I i II instancji wskazując, że przepisy, które stanowiły podstawę obciążenia kosztami egzekucyjnymi zostały wyrokiem TK z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14 uznane za niezgodne z Konstytucją RP w zakresie w jakim nie określają górnej granicy opłat egzekucyjnych oraz opłaty manipulacyjnej. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K. rozpoznając ponownie sprawę, postanowieniem z dnia 20 listopada 2018 r. określił wysokość kosztów postępowania egzekucyjnego w łącznej kwocie [...]zł. W zażaleniu na powyższe postanowienie Spółka zarzuciła naruszenie: - art. 6, art. 11 oraz art. 124§1 kpa oraz art. 17 §1 i art. 18 u.p.e.a. poprzez naruszenie zasady działania organów na podstawie przepisów prawa oraz zasady przekonywania, poprzez brak wyjaśnienia przez organ egzekucyjny w oparciu o jakie przepisy naliczył opłatę za czynności egzekucyjne oraz opłatę manipulacyjną, a także poprzez brak dostatecznego wyjaśnienia podstaw faktycznych i prawnych dokonanego miarkowania naliczonych kosztów powołując się na wątpliwą analogię z art. 64§1 pkt 6 u.p.e.a. - art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018, poz. 1302 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", poprzez nieuwzględnienie oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania, wyrażonych w wyroku WSA w Krakowie z dnia 21 czerwca 2018 r., sygn. akt I SA/Kr 414/18, co do tego, że wysokość opłat ustalanych przez organy egzekucyjne nie może pozostawać w oderwaniu od stopnia efektywności egzekucji oraz nakładu pracy organu przy egzekwowaniu należności publicznoprawnych, - art. 2, art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji poprzez określenie kosztów egzekucyjnych bez uwzględnienia przepisów Konstytucji według wskazań z wyroku TK, co przejawiło się tym, że organ egzekucyjny dopuścił się rażącej dysproporcji pomiędzy naliczonymi kosztami postępowania egzekucyjnego, a rzeczywistymi kosztami tego postępowania poprzez ich naliczenie w oderwaniu od okoliczności faktycznych tej egzekucji. Wobec powyższego Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez wydanie postanowienie, w którym opłata za czynności egzekucyjne zostanie naliczona w minimalnej kwocie [...]zł, a opłata manipulacyjna w minimalnej kwocie [...]zł, względnie: ustalenie kosztów egzekucyjnych w sposób odpowiadający rzeczywistemu nakładowi pracy poniesionemu przez organ egzekucyjny w toku postępowania. Postanowieniem z dnia 18 stycznia 2019 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Po zacytowaniu mających w sprawie zastosowanie przepisów u.p.e.a. organ II instancji podał, że Naczelnik [...] US w K. stosując się do ww. wyroku Sądu, ponownie obliczając koszty egzekucyjne przyjął wskazaną w wyroku konieczność miarkowania kosztów egzekucyjnych. W tym zakresie opisał w postanowieniu zasady obliczania i miarkowania opłaty manipulacyjnej oraz opłaty za czynność egzekucyjną. Art. 64§6 u.p.e.a. nie określa maksymalnej kwotowej wysokości opłaty manipulacyjnej. Ograniczenie kwotowe ustawodawca zawarł natomiast w art. 64§1 pkt 6 u.p.e.a. w odniesieniu do opłaty za zajęcie nieruchomości, ustalając ją w wysokości 8% egzekwowanej należności, nie więcej jednak niż [...] zł. Organ egzekucyjny dla określenia maksymalnej kwoty opłaty manipulacyjnej przyjął analogiczny sposób miarkowania wysokości opłaty. W tej sytuacji mając na uwadze różnice w procentowej wysokości opłat przyjętych przez ustawodawcę w u.p.e.a. pomiędzy 1% i 8%, zachowując ustawową proporcję, przyjęto że skoro opłata za zajęcie nieruchomości wynosi 8% i została ograniczona do kwoty [...]zł, to wypełnieniem miarkowania wysokości opłaty manipulacyjnej będzie przyjęcie proporcji od tej maksymalnej stawki z uwzględnieniem stawki procentowej dla opłaty manipulacyjnej. Tak więc maksymalna opłata manipulacyjna stanowiąca 1% egzekwowanej należności nie może być wyższa niż [...] zł. W konsekwencji Dyrektor IAS w K. stwierdził, że organ egzekucyjny przyjmując, że: 1. w ramach postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] obejmującego kwotę dochodzonej należności [...] zł – słusznie wyliczył, że opłata manipulacyjna wynosi [...] zł i nie może jej przekroczyć z uwagi na wyżej wskazany limit wynikający z proporcji i miarkowania. Organ II instancji przypomniał, że pierwotnie opłata manipulacyjna została określona w wysokości [...] zł według wyliczenia 1% dochodzonej należności. W wyniku zatem miarkowania znacznie ograniczono kwotę opłaty manipulacyjnej. 2. w ramach postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] obejmującego kwotę należności głównej [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie [...]zł – słusznie wyliczył, że opłata manipulacyjna wynosi [...] zł, tj. 1% dochodzonej należności (wraz odsetkami). Nie przekracza zarazem limitu kwoty maksymalnej liczonej dla opłaty manipulacyjnej tj. [...] zł wynikającej z proporcji i miarkowania. Przechodząc do ustalenia wysokości opłat za czynność egzekucyjną prowadzoną w oparciu o ww. tytułu wykonawcze organ II instancji wskazał, że art. 64§1 pkt 4 u.p.e.a. nie określa maksymalnej kwoty tej opłaty. Ograniczenie kwotowe ustawodawca zawarł natomiast w art. 64§1 pkt 6 u.p.e.a. w odniesieniu do opłaty za zajęcie nieruchomości, ustalając ją w wysokości 8% egzekwowanej należności, nie więcej jednak niż [...] zł. Organ egzekucyjny dla określenia maksymalnej opłaty za zajęcie innej wierzytelności przyjął analogiczny sposób miarkowania wysokości tej opłaty. Mając na uwadze różnice w procentowej wysokości opłat przyjętych przez ustawodawcę w u.p.e.a. pomiędzy 5% i 8%, zachowując ustawową proporcję, przyjęto, że skoro opłata za zajęcie nieruchomości wynosi 8% i została ograniczona do kwoty [...]zł, to wypełnieniem miarkowania wysokości opłaty za czynność egzekucyjną będzie przyjęcie proporcji od tej maksymalnej stawki z uwzględnieniem stawki procentowej dla opłaty za zajęcie innych wierzytelności (5% zgodnie z art. 64§1 pkt 4 u.p.e.a.) – tak więc maksymalna opłata za dokonaną czynność egzekucyjną stanowiącą 5% egzekwowanej należności nie może być wyższa niż [...] zł. W konsekwencji za prawidłowe uznano przyjęcie w ramach postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], że opłata za dokonaną czynność zajęcia innej wierzytelności wynosi 21 375 i nie może jej przekroczyć z uwagi na wyżej wskazany limit wynikający z proporcji i miarkowania; w ramach postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] - opłata za dokonaną czynność zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego wynosi [...] zł, tj. 5% dochodzonej należności wraz z odsetkami, tak więc również nie przekracza limitu kwoty maksymalnej liczonej dla opłaty za czynność egzekucyjną. W ocenie organu egzekucyjnego II instancji, Naczelnik [...] US w K. zasadnie ustalił należne organowi egzekucyjnemu koszty egzekucyjne w łącznej kwocie [...]zł, plus wydatek egzekucyjny w kwocie [...]zł. Wbrew twierdzeniu zobowiązanej organ I instancji przyjął wytyczne zawarte w wyroku i zastosował kwotowe limity opłaty za czynność egzekucyjną oraz górny kwotowy limit opłaty manipulacyjnej. Uczynił to w sposób usystematyzowany. Wyliczenie kosztów, na które zobowiązana wskazuje, tj. uwzględnienie nadkładu pracy pracowników organu egzekucyjnego i uwzględnienie pozostałych poniesionych kosztów przez organ – nie ma zastosowania w sprawie, ani w żadnej innej podobnej, bowiem ww. przepisy dotyczące naliczania opłaty manipulacyjnej i opłaty za czynność egzekucyjną nie zostały uchylone i obowiązują, a organ administracji uwzględniając wytyczne wyroku zobowiązany jest ich przestrzegać. W skierowanej do WSA w Krakowie skardze, wnosząc o uchylenie postanowienia Dyrektora IAS w K., Spółka oprócz powtórzenia zarzutów zawartych w zażaleniu, dodatkowo zarzuciła naruszenie: art. 138§1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. – poprzez utrzymanie w mocy wadliwego postanowienia organu I instancji, podczas gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy uzasadniał uchylenie tego rozstrzygnięcia w całości i orzeczenie co do istoty sprawy, a także art. 7 i art. 190 ust. 1 Konstytucji. Odpowiadając na skargę Dyrektor IAS w K. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Stosownie do treści art. 64§6 u.p.e.a., organ egzekucyjny pobiera opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych. Opłata wynosi 1% kwoty egzekwowanych należności pieniężnych objętych każdym tytułem wykonawczym, nie mniej jednak niż [...] zł [...] gr. Art. 64§1 pkt 4 u.p.e.a. stanowi natomiast, że organ egzekucyjny w egzekucji należności pieniężnych pobiera za zajęcie innych niż wymienione w pkt 2 i 3 wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych - 5% kwoty egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż [...] zł [...] gr. Na wstępie wymaga zaznaczenia, że w rozpoznanej sprawie organy rozstrzygały będąc związanymi prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 21 czerwca 2018r. sygn. akt I SA/Kr 414/18. Ponownie rozstrzygając sprawę organy rozważyły zatem w jaki sposób można naliczać opłaty na podstawie przepisów art. 64 § 1 pkt 4 i §6 u.p.e.a., mając na uwadze stanowisko zaprezentowane w ww. wyroku oraz z zastosowaniem standardów i wskazówek określonych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016r. w sprawie SK 31/14. Wykonując zalecenia WSA w Krakowie organy z uwagi na fakt, że ww. przepisy nie określają maksymalnych kwot opłat, przyjęły, że opłata manipulacyjna oraz od zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i zajęcia innej wierzytelności musi być mniejsza niż przy zajęciu nieruchomości w stopniu odpowiadającym przyjętej przez ustawodawcę w art. 64 §1 pkt 6 u.p.e.a. maksymalnej stawce w kwocie [...]zł. Skoro ustawodawca uznał że 8% opłata za zajęcie nieruchomości może wynosić maksymalnie [...] zł, to organ egzekucyjny przyjął, że wypełnieniem wymogu miarkowania kosztów będzie przyjęcie proporcji od tej maksymalnej stawki z uwzględnieniem stawki procentowej 5% dla zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego oraz innej wierzytelności, a także stawki 1% dla opłaty manipulacyjnej. W związku z tym organ przyjął, że maksymalna kwota opłaty manipulacyjnej z art. 64§6 u.p.e.a. wyniesie [...] zł, a opłata za zajęcie innych wierzytelności pieniężnych z art. 64§1 pkt 4 u.p.e.a. może wynosić maksymalnie [...] zł. Sąd podkreśla w związku, że zasadnie organy odwołały się do przepisu art. 64§1 pkt 6 u.p.e.a. Ponieważ egzekucja z nieruchomości, w porównaniu do pozostałych środków egzekucyjnych jest niewątpliwie bardziej skomplikowana i czasochłonna, ustawodawca zróżnicował wysokość opłat za dokonane czynności egzekucyjne ustalając w szczególności 5% kwoty egzekwowanej należności za zajęcie innych wierzytelności pieniężnych i właśnie 8% za zajęcie nieruchomości. Sąd stwierdza, że organ prawidłowo uznał, że wykonaniem zaleceń WSA w Krakowie i wyroku Trybunału Konstytucyjnego będzie ograniczenie procentowej opłaty za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego oraz zajęcie innej wierzytelności do kwoty [...]zł, a opłaty manipulacyjnej do kwoty [...]zł wynikające z zasady miarkowania kosztów egzekucyjnych. W oparciu o tak przyjętą metodę organy egzekucyjne prawidłowo wyliczyły opłaty za czynności egzekucyjne oraz opłatę manipulacyjną, szczegółowo wskazując w uzasadnieniu wydanych w sprawie rozstrzygnięć sposób wyliczenia i wysokość przyjętych opłat. W związku z tym zarzuty skargi zostały uznane za nieuzasadnione, co skutkowało jej oddaleniem na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018, poz. 1302 ze zm.).