I SA/Kr 413/14
WyrokWSA w Krakowie2014-06-06
Skład orzekający: WSA Bogusław Wolas, WSA Paweł Dąbek, WSA Piotr Głowacki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy może obciążyć stronę kosztami sporządzenia opinii biegłego w postępowaniu dotyczącym podatku od spadków i darowizn, jeśli nabycie nastąpiło w formie aktu notarialnego, co skutkuje zwolnieniem z obowiązku zgłoszenia i podatku?Ratio decidendi
Organ podatkowy nie może obciążyć strony kosztami sporządzenia opinii biegłego w postępowaniu dotyczącym podatku od spadków i darowizn, jeśli nabycie nastąpiło w formie aktu notarialnego. Zgodnie z art. 4a ust. 4 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn, nabycie w formie aktu notarialnego zwalnia z obowiązku zgłoszenia, a tym samym z postępowania dotyczącego ustalenia wartości i obciążenia kosztami.Stan faktyczny
Naczelnik Urzędu Skarbowego obciążył B.S. kosztami sporządzenia operatu szacunkowego w postępowaniu dotyczącym podatku od spadków i darowizn, uznając, że wartość nabytego udziału w nieruchomości podana przez stronę nie odpowiada wartości rynkowej. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Strona skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej oraz ustawy o podatku od spadków i darowizn, wskazując, że nabycie nastąpiło w formie aktu notarialnego, co zwalniało ją z obowiązku zgłoszenia i badania wartości.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego, określił, że postanowienia te nie mogą być wykonane do chwili prawomocności wyroku, oraz zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej koszty postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt I SA/Kr 413/14 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 czerwca 2014 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Bogusław Wolas, Sędzia: WSA Paweł Dąbek, Sędzia: WSA Piotr Głowacki (spr.), Protokolant: st. ref. Justyna Owczarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 czerwca 2014 r., sprawy ze skargi B. S., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 19 grudnia 2013 r. Nr [...], w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania, I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu i instancji, II. określa, że wymienione postanowienia nie mogą być wykonane do chwili prawomocności wyroku, II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej koszty postępowania w kwocie 357 zł (trzysta pięćdziesiąt siedem złotych).
Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia 7.10.2013r. Nr [...] ustalił względem B.S. koszty postępowania tj. koszty sporządzenia elaboratu szacunkowego dla celów postępowania podatkowego w przedmiocie ustalenia podatku od spadków i darowizn z tytułu nabycia własności rzeczy w drodze zapisu testamentowego po zmarłym M.K. Dotyczyło to sporządzenia przez rzeczoznawcę majątkowego opinii dotyczącej określenia wartości rynkowej udziału wynoszącego 1/2 cz. nieruchomości niezabudowanej składającej się z działki ewidencyjnej nr 94 obr. 81 j. ew. P. o pow. 0,3365 ha obj. Kw nr [...]w/g stanu w dniu nabycia tj. 1.12.2011r. i cen rynkowych z dnia powstania obowiązku podatkowego tj. 1.12.2011r. w kwocie 335,00 zł - w sprawie nabycia w drodze zapisu testamentowego dokonanego aktem notarialnym z dnia 1.12.2011 r. Rep. A Nr [...].
W zażaleniu na postanowienie zarzucono naruszenie art. 267 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej oraz art. 8 ust. 3 - 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn, poprzez ich bezzasadne zastosowanie, skutkujące bezpodstawnym obciążeniem podatnika ustalonymi kosztami postępowania.
Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 19 grudnia 2013r. nr [...], utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu wskazano, iż w dniu 28.12.2012r. B.S. złożyła zeznanie podatkowe SD-3, w którym ujawniła nabycie tytułem zapisu udziału w wyżej opisanej nieruchomości o wartości 50.000,00 zł. Według oceny organu podatkowego wartość przedmiotu nabycia podana w zeznaniu podatkowym nie odpowiadała wartości rynkowej, stąd też pismem z dnia 29.01.2013r. wezwano B.S. do podwyższenia wartości udziału, podając, iż wartość rynkowa nabytego udziału w nieruchomości wynosi 115.700,00 zł. Jednocześnie poinformowano stronę, iż w razie nie udzielenia odpowiedzi w wyznaczonym terminie lub gdy wartość określona przez stronę w ocenie organu, nie będzie odpowiadać wartości rynkowej, zostanie ona określona z uwzględnieniem opinii biegłego lub na podstawie przedłożonej przez stronę wyceny rzeczoznawcy. Strona została również prawidłowo poinformowana o możliwości obciążenia nabywcy kosztami sporządzonej opinii w przypadku, gdy wartość z uwzględnieniem opinii biegłego różnić się będzie o więcej niż 33% od wartości podanej przez nabywcę. Powyższe wezwanie doręczono dnia 1.02.2013r. Pismem z dnia 11.02.2013r. strona nie wyraziła zgody na zaproponowaną przez organ I instancji wartość, stwierdzając, że ustalona w wezwaniu wartość działki nr 94 odbiega znacząco od wartości rynkowej nieruchomości w tym rejonie. W związku z tym Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia 20.06.2013r. powołał biegłego, który w operacie szacunkowym z dnia 25.07.2013r. określił wartość udziału w kwocie 165.288,80 zł. Stąd skoro wartość ta różni się o więcej niż 33% od wartości określonej przez stronę, to zgodnie z dyspozycją art. 8 ust. 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn koszty opinii biegłego ponosi nabywca udziału.
Z powyższym postanowieniem nie zgodziła się B.S., wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie i zarzucając naruszenie:
- art. 269 Ordynacji podatkowej poprzez nierozstrzygnięcie o podmiocie obowiązanym do poniesienia kosztów, terminie oraz sposobie uiszczenia kosztów,
- art. 210 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej, poprzez niedopełnienie obowiązku pełnego uzasadnienia postanowienia,
- art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez nieprowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, oraz
- art. 8 ust. 4 w zw. z art. 267 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej i art. 4a ust.4 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn poprzez bezzasadne zastosowanie skutkujące obciążeniem kosztami postępowania wobec braku podstaw do obciążenia skarżącej podatkiem od spadków i darowizn z tytułu nabycia przedmiotowego udziału w nieruchomości.
W uzasadnieniu zarzutów podano, że wykonanie zapisu następuje poprzez zawarcie umowy przenoszącej własność (art. 156 k.c.) w wykonaniu uprzedniego zobowiązania, którego źródłem jest ustanowiony w testamencie zapis. Do przeniesienia własności udziału w nieruchomości na gruncie stanu faktycznego, konieczne było zawarcie umowy w formie aktu notarialnego. Skoro zaś nabycie udziału nastąpiło w drodze aktu notarialnego, to nie było obowiązku zgłoszenia nabycia na zasadach ogólnych. Nie było wobec tego podstaw do badania wartości udziału, skoro skarżąca była zwolniona z obowiązku zgłoszenia nabytej w formie aktu notarialnego własności.
W oparciu o powyższe skarżąca wniosła o uchylenie postanowień organów obu instancji i zasądzenie kosztów.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał w całości dotychczas zajmowane w sprawie stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2012r., poz. 270 - oznaczanej dalej jako p.p.s.a.), uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub podjęta została czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia wskazane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Natomiast w wypadku nieuwzględnienia skargi sąd, w myśl art. 151 p.p.s.a. skargę oddala.
Zasadny jest podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 8 ust. 4 w zw. z art. 4a ust.4 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn, poprzez błędne jego zastosowanie skutkujące obciążeniem strony kosztami postępowania, a to wobec braku podstaw do obciążenia skarżącej podatkiem od spadków i darowizn z tytułu nabycia przedmiotowego udziału w nieruchomości.
Z treści art. 4a ust. 4 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn wprost wynika, iż zgłoszenie nabycia praw majątkowych przez osoby najbliższe nie jest konieczne, gdy nabycie następuje na podstawie umowy w formie aktu notarialnego. Oznacza to, że zakres powyższego wyjątku odnosi się do nabycia prawa na podstawie umowy zawartej w formie aktu notarialnego. W kontrolowanej sprawie został w drodze umowy z dnia 1.12.2011r. zawartej w formie aktu notarialnego, darowany skarżącej udział wynoszący ½ część we współwłasności nieruchomości położonej w K., utworzonej z działki nr 94 o pow. 0,3365 ha obj. Kw nr [...] Nabycie w/w. udziału nastąpiło w celu wykonania zapisu testamentowego, lecz art. 4a ust. 4 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn nie warunkuje zwolnienia od celu umowy tj. causa (prawnie istotnej przyczyny zawarcia czynności), lecz od jej formy. Skoro umowa została zawarta w formie aktu notarialnego to podlega powyższemu wyjątkowi. Kwestia powyższa przesądzona została w sprawie ze skargi B.S. w wyroku tut. Sądu z 6.06.2014r. sygn. akt I SA/Kr 412/14.
Skoro więc skarżąca podlegała zwolnieniu od podatku, a przy tym nie była zobowiązana do zgłoszenia nabycia, gdyż nabyła przedmiotowy udział w formie aktu notarialnego, brak było podstaw do prowadzenia postępowania w zakresie ustalenia wartości nabytego udziału i obciążenia jej wynikającymi stąd kosztami postępowania.
Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji wyroku w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" w zw. z art. 135 oraz art. 152 ustawy o p.p.s.a.
O kosztach orzeczono w oparciu o art. 200 w zw. z art. 205 § 2 tej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło