I SA/Kr 418/02

WyrokWSA w Krakowie2005-03-30

Skład orzekający: WSA Stanisław Grzeszek, WSA Ewa Długosz - Ślusarczyk, WSA Maria Zawadzka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy nierzetelne prowadzenie podatkowej księgi przychodów i rozchodów, polegające na nieewidencjonowaniu niektórych zakupów towarów handlowych, uzasadnia odmowę uznania księgi za dowód i ustalenie podstawy opodatkowania w drodze oszacowania?
Ratio decidendi
Nierzetelne prowadzenie podatkowej księgi przychodów i rozchodów, w tym nieewidencjonowanie niektórych zakupów towarów handlowych, stanowi podstawę do odmowy uznania księgi za dowód zgodnie z art. 193 § 6 Ordynacji podatkowej. W takiej sytuacji organy podatkowe mają prawo ustalić podstawę opodatkowania w drodze oszacowania, co jest zgodne z przepisami prawa materialnego i procesowego, pod warunkiem wyczerpującego zebrania i oceny materiału dowodowego oraz zapewnienia stronie udziału w postępowaniu.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Izby Skarbowej utrzymującej w mocy decyzję Urzędu Skarbowego określającą podatek dochodowy od osób fizycznych za 1999 rok. Organy podatkowe stwierdziły nierzetelne prowadzenie podatkowej księgi przychodów i rozchodów przez skarżącego, polegające na niechronologicznym dokonywaniu zapisów oraz nieewidencjonowaniu niektórych zakupów piwa. W związku z tym zakwestionowano część zapisów księgi i ustalono przychód w drodze oszacowania. Skarżący kwestionował rzetelność kontroli i fakt przedstawienia mu zakwestionowanych faktur.
Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek Sędziowie: WSA Ewa Długosz - Ślusarczyk WSA Maria Zawadzka (spr.) Protokolant: Krystyna Mech po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 marca 2005r. sprawy ze skargi I. Z. i R. Z. na decyzję Izby Skarbowej z dnia 15 lutego 2002 r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1999 r. - skargę oddala - Decyzją z dnia [...] października 2001 roku Nr [...] Urząd Skarbowy, działając na podstawie art. 207 oraz art. 21 § 3, art. 53 § 1 i 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa /Dz.U. Nr 137 poz. 926 ze zm./, oraz art. 45 ust. 6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. Nr 90 poz. 416 ze zm./, po wszczęciu z urzędu postępowania podatkowego, postanowieniem nr [...] z dnia [...] września 2001 roku określił I. Z. i R. Z.: • należny podatek dochodowy od osób fizycznych za 1999 rok w wysokości 1713,80 zł • zaległość podatkową z tytułu wymienionego powyżej podatku w wysokości 936,30 zł • odsetki za zwłokę od zaległości w pkt 2 w wysokości 594,50 zł, naliczone na dzień wydania decyzji W wyniku przeprowadzonej w okresie od dnia [...] stycznia do [...] kwietnia 2001 roku przez Urząd Kontroli Skarbowej kontroli podatkowej w Firmie należącej do R. Z. oraz ustaleń dokonanych w trakcie czynności sprawdzających u jego kontrahentów w firmach: Ż. sp. z o.o. w K., "O". Centrum Dystrybucji sp. z o.o. w K. oraz P. sp. z o.o. w S., ustalono, iż w roku 1999 skarżący prowadził podatkową księgę przychodów i rozchodów w sposób nierzetelny zarówno pod względem formalnym (wadliwie), jak i pod względem materialnym (nierzetelnie). Wadliwość księgi przychodów i rozchodów poległ na tym, że: • zapisy w księdze nie były dokonywane chronologicznie, czym naruszono § 21 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 14 grudnia 1995 roku, w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów /Dz.U. Nr 148 poz. 720/ • w kolumnie 1 księgi nie wpisywano kolejnego numeru zapisów do księgi, czym naruszono pkt 9 objaśnień do księgi przychodów i rozchodów • w kolumnie 2 nie zawsze wpisywano dzień miesiąca z dokumentu stanowiącego podstawę dokonywania wpisu, czym naruszono pkt 10 objaśnień do rozporządzenia Nadto twierdzono, iż w miejscu prowadzenia działalności gospodarczej skarżący prowadził dzienną ewidencję sprzedaży nieudokumentowaną rachunkami. Ewidencja ta po zakończeniu miesiąca nie była podsumowana. Stwierdzono także przypadki niezgodności zapisów w ewidencji z raportami fiskalnymi. Po dokonaniu czynności sprawdzających w firmach będących kontrahentami skarżącego, ustalono, iż R.Z. w podatkowej księdze przychodów i rozchodów nie ewidencjonował niektórych zakupów piwa, (faktury na kwotę 6957,29 zł netto), zaniżając tym samym kwoty uzyskiwanych przychodów. Z powyższych względów ksiąg nie uznano za dowód w części dotyczącej zakupów towarów handlowych oraz wykazanego przychodu za miesiące: kwiecień, maj, czerwiec, sierpień i grudzień 1999 roku. Zatem dla prawidłowego ustalenia kwoty przychodu uzyskanego przez skarżącego w 1999 roku, przychód wskazany przez R. Z. w zeznaniu podatkowym powiększono o kwoty wynikające z nieewidencjonowanych faktur za poszczególne miesiące, doliczając najczęściej stosowaną przez skarżącego marżę (60% w przypadku piwa), liczoną od ceny brutto zakupu. W wyniku tych ustaleń przychód zwiększono o kwotę 11.131,67 zł. Prawidłowa kwota przychodu, ustalona przez kontrolujących wyniosła 107.803,08 zł. Jednocześnie uznano kwotę zakupu netto piwa w wysokości 6.957,29 zł z nieewidencjonowanych faktur za koszt uzyskania przychodu, a w związku z brakiem faktur dokumentujących wskazane koszty w podatkowej księdze przychodów i rozchodów na kwotę 752,99 zł zmniejszono koszy o tę kwotę. Zatem koszty uzyskania przychodu po korekcie przyjęto w wysokości 90.045,31 zł, a dochód w wysokości 17.757,77 zł. Łączny dochód małżonków wyniósł 20.624,01 zł, należny podatek dochodowy -1.713,80 zł. Urząd Skarbowy dokonał zwrotu w dniu [...] lipca 2000 roku w kwocie 1.217,80. Zatem zaległość podatkowa w podatku dochodowym od osób fizycznych na dzień wydania decyzji wynosiła 936,30 zł. W odwołaniu skarżący: I.Z. i R. Z. domagali się "anulowania" zaskarżonej decyzji, podnosząc, iż kontrola w firmie R. Z. była przeprowadzona tendencyjnie, po to, żeby "coś znaleźć", a zakwestionowane faktury nie zostały mu przedstawione, co podważa fakt, iż to on odbierał zamówiony towar. Mogła to zrobić osoba podszywająca się pod niego. Nadto skarżący podnieśli, iż sprzedaż w firmie jest od 1998 roku rejestrowana za pomocą kasy fiskalnej, a inspektorzy nie stwierdzili nieprawidłowości przy rejestrowaniu sprzedawanego towaru. Tak więc, nawet, gdyby faktury nie zostały zaksięgowane, to i tak towar zostałby zarejestrowany jako sprzedany. Z tego powodu świadome nie zaksięgowanie towaru jest nieuzasadnione ekonomicznie, gdyż uniemożliwia odliczenie VAT. Izba Skarbowa decyzją z dnia 15 lutego 2002 roku Nr [...], działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. Izba Skarbowa dokonując ponownej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowej sprawie w całości podzieliła stanowisko organu pierwszej instancji. Dodatkowo Izba Skarbowa stwierdziła, iż podatkowa księga przychodów i rozchodów jest urządzeniem księgowym służącym do ewidencjonowania przychodów i kosztów (wydatków) podatnika. Winna być założona i prowadzona według zasad i wzoru określonego rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 14 grudnia 1995 roku. Ewidencjonowanie zakupów towarów handlowych powinno odbywać się na podstawie dokumentów księgowych, w tym faktur VAT, rachunków uproszczonych, uproszczonych, a określonych w rozporządzeniu przypadkach na podstawie paragonów lub dowodów wewnętrznych. Zakup towarów handlowych powinien być zaksięgowany niezwłocznie, po ich otrzymaniu, najpóźniej przed przekazaniem do magazynu lub sprzedaży (§ 16 z zastrzeżeniem § 21 rozporządzenia). Bezspornym jest, iż w podatkowej księdze przychodów i rozchodów nie zostały zaewidencjonowane faktury na zakupione piwo w firmie "Ż" sp. z o.o. na łączną kwotę 6.957,29 zł. Dlatego nie uznanie przez Urząd Skarbowy prowadzonej przez skarżącego podatkowej księgi przychodów i rozchodów za dowód tego, co wynika z zawartych w niej zapisach było zasadne, zgodnie z treścią art. 193 § 6 Ordynacji podatkowej. Księgi podatkowe maj ą decydujące znaczenie dla określenia wysokości podstawy opodatkowania, jednak w przedmiotowej sprawie, z uwagi na ich nierzetelność nie mogą stanowić dowodu w sprawie. Izba Skarbowa nie uznała argumentów R. Z., iż nie księgując zakupionego towaru działałby na własną szkodę, gdyż rozumowanie takie jest, co prawda prawidłowe, co do zasady, jednak jednocześnie stanowi potwierdzenie świadomego ukrywania podejmowanych działań w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący R. Z. domagał się "anulowania" zaskarżonej decyzji, podnosząc, w zasadzie te same argumenty jak w odwołaniu. Izba Skarbowa w odpowiedzi na skargę w całości podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko i wiosła o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie zauważyć należy, iż sprawa niniejsza podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie z uwagi na przepis art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Przepisy wprowadzające ustawę -Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu administracyjnymi /Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zm./, który stanowi, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153. poz. 1270/. Organy podatkowe wykazały, iż w trakcie kontroli podatkowej w F. R. Z.oraz ustaleń dokonanych u kontrahentów skarżącego w firmach: "Ż" Spółka z o.o. w K. ul. B. 3, "O" Centrum Dystrybucji Spółka z o.o. w K. ul. P. 82, oraz "P" Spółka z o.o. w S. ul. K. 33 stwierdzono, iż w roku 1999 skarżący prowadził podatkową księgę przychodów i rozchodów w sposób nierzetelny zarówno pod względem formalnym (wadliwie), jak i pod względem materialnym (nierzetelnie). Wadliwość księgi przychodów i rozchodów poległ na tym, że: • zapisy w księdze nie były dokonywane chronologicznie, czym naruszono § 21 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 14 grudnia 1995 roku, w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów /Dz.U. Nr 148 poz. 7207 • w kolumnie 1 księgi nie wpisywano kolejnego numeru zapisów do księgi, czym naruszono pkt 9 objaśnień do księgi przychodów i rozchodów, w kolumnie 2 nie zawsze wpisywano dzień miesiąca z dokumentu stanowiącego podstawę dokonywania wpisu, czym naruszono pkt 10 objaśnień do rozporządzenia. Nadto skarżący w podatkowej księdze przychodów i rozchodów nie ewidencjonował niektórych dokonywanych zakupów towarów handlowych -piwa, zaniżając tym samym koszty uzyskania przychodów. Łącznie podatkowej księdze przychodów i rozchodów nie zostały zaewidencjonowane faktury na kwotę 6.957,29 zł, czym, jak słusznie stwierdziły organy podatkowe naruszono, § 10 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie prowadzenia księgi podatkowej przychodów i rozchodów /Dz. U. Nr 148 z 1995 roku poz.. 720 ze zm.7. W związku z powyższymi ustaleniami zwiększono dochód skarżących o kwotę 11.131,67 zł, a w konsekwencji określił zaległość podatkową w podatku dochodowym od osób fizycznych na kwotę 936,30 zł. Bezspornym zatem jest, że w podatkowej księdze przychodów i rozchodów prowadzonej przez skarżącego nie zostały zaewidencjonowane faktury na zakupione piwo w wymienionych powyżej firmach. Zdaniem Sądu niewiarygodne jest twierdzenie skarżącego, iż kontrola w jego firmie prowadzona była tendencyjnie, aby "coś znaleźć", oraz że zakwestionowane faktury nie zostały mu przedstawione, co podważa fakt, iż to on osobiście towar odbierał. Przed tut. Sądem toczyły się sprawy o sygn. I SA/Kr 328/02 (po uprzednim ich połączeniu do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia), ze skarg R.Z. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące: kwiecień maj, czerwiec, sierpień 1999 roku oraz czerwiec 2000 roku. W niniejszych sprawach skargi oddalono, a skarżący nie składał wniosku o sporządzenie uzasadnienia. W postępowaniu przed organami podatkowymi w niniejszych sprawach, R. Z. oświadczył, iż przedmiotowe piwo odebrał, jednak nie zaewidencjonował go, ponieważ przeznaczył go na własne potrzeby. Ilość tego piwa, powoduje, iż twierdzenia skarżącego są niewiarygodne, gdyż oznaczałoby to, że R. Z. zużył na swoje potrzeby w 1999 roku: w kwietniu 500 litrów piwa, w maju 800 litrów piwa, w czerwcu 304 litrów piwa, w sierpniu 500 litrów piwa, w grudniu 290 litrów piwa oraz w czerwcu 2000 roku - 220 litrów piwa. Organy podatkowe miały, zatem pełne podstawy do uznania podatkowej księgi przychodów i rozchodów skarżącego za nierzetelną. W konsekwencji została ona pozbawiona mocy dowodowej, wynikającej z przyznanego jej domniemania prawdziwości, a w konsekwencji podstawę opodatkowania ustalono w drodze oszacowania. Zdaniem Sądu, organy podatkowe w tym zakresie nie naruszyły zasad postępowania określonych w Ordynacji podatkowej. W toku wyczerpującego postępowania organy podatkowe zebrały obszerny materiał dowodowy, dokonały analizy i oceny tego materiału, a wydane decyzje zawierają wystarczające uzasadnienie faktyczne i prawne. Skarżący miał zapewniony udział w każdym stadium postępowania podatkowego oraz miał możliwość zapoznania się i wypowiedzenia, co do zebranych dowodów i materiałów. Reasumując uznać należy, że organy podatkowe właściwie zastosowały przepisy prawa materialnego i procesowego, zaś zarzuty zawarte w skardze nie są uzasadnione. Z powyższych względów Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło