I SA/Kr 419/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2011r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Przedsiębiorstwa Handlowo Usługowego "P" Sp. z o.o. w K. o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skarg na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 31.12.2007r., Nr : [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące styczeń, luty, marzec, kwiecień, czerwiec, lipiec, wrzesień, październik, listopad, grudzień 2001r. postanawia: wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek Przedsiębiorstwa "P" Sp. z o.o. w K., o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skarg na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 31.12.2007r., Nr: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],, w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące styczeń, luty, marzec, kwiecień, czerwiec, lipiec, wrzesień, październik, listopad, grudzień 2001r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, "oświadczenia o majątku i dochodach" , kapitał zakładowy spółki wynosi 50 000 zł. a wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok - 0 zł. W 2009r. roku spółka poniosła stratę w wysokości 648 990,71 zł. Od lipca 2009r. ze względów organizacyjnych zawiesiła prowadzenie działalności gospodarczej. P.H.U. "P" Sp. z o.o. w K. posiada rachunek bankowy w Banku Spółdzielczym, na którym zgromadzona jest kwota 2, 73 zł. W nadesłanym piśmie z dnia 25.03.2011r strona skarżąca podkreśla natomiast, iż nie posiada aktywów finansowych i rzeczowych, nie osiągnęła dochodu w 2010r., nie zatrudnia żadnych pracowników , nie posiada rachunków bankowych a także nieruchomości będących własnością spółki. Dnia 03.10.2007r. wydany został przeciwko spółce tytuł wykonawczy nr [...] na kwotę 87 303 zł. wraz z naliczonymi odsetkami w kwocie 69 000,50 zł. z tytułu należności w podatku dochodowym od osób prawnych. Na tej podstawie zajęte zostały środki trwałe. Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz. 1270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może nastąpić, gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie częściowym) - por. art. 246§2 w/w ustawy. Podkreślić więc należy na wstępie, iż instytucja przyznania prawa pomocy ( w przedmiotowym przypadku zwolnienia od kosztów sądowych) osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej ma charakter fakultatywny. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Warto zauważyć ponadto, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§2 pkt. 2) w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zdaniem orzekającego dane przedstawione we wniosku były niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych Przedsiębiorstwa Handlowo Usługowego "P" Sp. z o.o. w K. Stąd też strona skarżąca została wezwana do przedłożenia szeregu dokumentów. Z nałożonego obowiązku spółka nie wywiązała się jednak w pełni. Nie nadesłała bowiem: - wyciągów z posiadanych kont bankowych obejmujących operację z ostatnich trzech miesięcy, - odpisu z KRS uwzględniającego fakt zawieszenia działalności spółki (lub jego kserokopii), - oświadczenia określającego na jakim obecnie etapie są postępowania egzekucyjne prowadzone w stosunku do spółki wraz ze stosownymi orzeczeniami, zawiadomieniami, - zaświadczenia z odpowiedniego urzędu skarbowego o wysokości uzyskanego przez stronę skarżącą dochodu w 2010r. lub braku dochodu w tym roku, Regulacje instytucji przyznania prawa pomocy (por. art. 255 w/w ustawy) zakładają współdziałanie strony z sądem administracyjnym rozpatrującym wniosek w tym zakresie. Tymczasem zdaniem orzekającego zachowania strony skarżącej nie można określić mianem wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy w rozumieniu art. 246§2 w/w ustawy. Przede wszystkim należy podkreślić , iż wnioskodawca nie przesłał wspomnianych dokumentów bardzo istotnych, z punktu widzenia oceny sytuacji majątkowej. W konsekwencji nie można więc w sposób rzeczywisty określić zdolności płatniczych podmiotu. Zaznaczyć bowiem trzeba , że Sąd dokonując oceny możliwości płatniczych danej strony musi przeprowadzić pewnego rodzaju symulację finansową określającą relację jego wydatków do dochodów, z uwzględnieniem posiadanych środków trwałych i oszczędności. W operacji tej musi też wziąć pod uwagę charakter i wysokość poszczególnych wydatków żeby uznać je za konieczne lub za zbędne zwłaszcza w obliczu faktu starania się o zwolnienie od kosztów sądowych. Brak tych danych, często wymagających uwiarygodnienia w oparciu o konkretne dokumenty, skutecznie to uniemożliwia. Trzeba też zauważyć przy okazji, iż w przypadku kiedy podmiot nie jest w stanie zdobyć odpowiedniego dokumentu z przyczyn od niego niezależnych w określonym czasie może podjąć działania umożliwiające złożenie wymaganej dokumentacji w okresie późniejszym. Nie stanowi to przeszkody definitywnej w procesie analizy sytuacji majątkowej strony. Inicjatywa w tym zakresie leży jednak po stronie wnioskodawcy. Ponadto należy zaznaczyć, iż wyjaśnienia złożone w piśmie z dnia 25.03.2011r. niosą za sobą pewne nieścisłości, które nie zostały wyjaśnione i poparte stosowną dokumentacją . W oświadczeniu o majątku i dochodach zawartym w formularzu wniosku PPPr strona skarżąca stwierdziła iż, posiada rachunek bankowy w Banku Spółdzielczym o nr [...], na którym znajduje się kwota 2,73 zł. Tymczasem w nadesłanym piśmie z dnia 25.03.2011r. oświadczyła już , iż nie posiada rachunków bankowych. Biorąc pod uwagę fakt, iż to po stronie wnioskodawcy leży inicjatywa dowodowa w zakresie wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy, w przypadku kiedy konto wnioskodawcy zostałoby zlikwidowane, strona skarżąca powinna przesłać odpowiednią dokumentację na tą okoliczność . Takie zachowanie byłoby tym bardziej wskazane, że zagadnienie wielkości środków finansowych na rachunku bankowym budziło wątpliwości już podczas wcześniejszego badania kondycji finansowej podmiotu i orzekania w zakresie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 23.02.2010r., k. akt 537 – 539, postanowienie RSWSA z dnia 04.112010r. , k. akt 589 – 593). Należyta staranność wnioskodawcy, który dąży do wykazania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy powinna więc determinować jego działania w kierunku jak najdokładniejszego wyjaśnienia takiej sytuacji, co jednak nie miało miejsca. Biorąc pod uwagę powyższe strona skarżąca powinna się zatem liczyć, iż w przypadku tego rodzaju postępowania Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do przyznania jej pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 11.12.2008r. , sygn. akt I FZ 394/08). Mając na względzie fakt, iż to właśnie na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania niezdolności do ponoszenia kosztów sądowych, stwierdzić należy iż, Przedsiębiorstwo Handlowo Usługowe "P" Sp. z o.o. w K. nie wykazało przesłanek warunkujących przyznanie jej prawa pomocy (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. sygn. akt. III SA/Gl 823/09). W związku z tym żądanie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie a rozpatrywany wniosek zgodnie z przyjętą linią orzeczniczą (por. postanowienie NSA z dnia 08.11.2006r. sygn. akt II OZ 1112/2006, ONSAiWSA 2007/4, poz. 79) należało oddalić na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§2 pkt.2, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz .1270 z p. zm.).