I SA/Kr 427/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Waldemar Michaldo po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi [...] "R. " Sp. z o.o. w K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie uznania płatnika składek za dłużnika ZUS z tytułu nieopłaconych składek oraz określenia wysokości zadłużenia z tego tytułu postanawia: odrzucić skargę Pismem z dnia 29 grudnia 2020 r. [...] "R. " Sp. z o.o. w K. wniosło "Sprzeciw na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] z dnia 3 grudnia 2020 roku w sprawie odmowy wszczęcia postępowania dotyczącego umorzenia należności składkowych". W piśmie z dnia 31.03.2021r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] wskazał, że powyższa decyzja została już przez stronę zaskarżona, poprzez wniesienie odwołania do Sądu Okręgowego w Krakowie, które zostało zarejestrowane pod sygnaturą VII U 794/20. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wyjaśnić należy kwestię przedmiotu skargi. Jak wynika z treści skargi (błędnie zatytułowanej przez stronę skarżącą jako sprzeciw) dotyczy ona decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] z dnia [...] grudnia 2020 roku w sprawie odmowy wszczęcia postępowania dotyczącego umorzenia należności składkowych. W aktach administracyjnych brak jest jednak takiej decyzji. W dokumentach przesłanych przez ZUS wraz ze skargą znajduje się natomiast decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] z dnia 3 grudnia 2020 r. nr [...]. Jej data oraz sygnatura odpowiada tej, którą wskazał skarżący w oznaczeniu przedmiotu zaskarżenia. W związku z powyższym Sąd uznał, że przedmiotem skargi jest właśnie ww. decyzja z dnia 3 grudnia 2020 r. nr [...], tym bardziej, że jak wynika z akt administracyjnych sprawy, wnioski o umorzenie należności z tytułu składek strona skarżąca złożyła w dniu 9 grudnia 2020 r., a więc już po wydaniu zaskarżonej decyzji. Powyższa konkluzja koresponduje również z oświadczeniem strony skarżącej złożonym w odpowiedzi na zapytanie organu, w piśmie z dnia 11.03.2021r. do ZUS. Mając zatem tak ustalony przedmiot skargi orzekający w niniejszej sprawie Sąd przystąpił do ustalenia, czy jest ona dopuszczalna z punktu widzenia zakresu jego kognicji. Zgodnie bowiem z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl § 2 art. 3 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a p.p.s.a.) oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). Ponadto, stosownie do art. 4 p.p.s.a., sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Tak określona właściwość rzeczowa sądów administracyjnych oznacza, że w przypadku braku w tym zakresie szczególnych uregulowań ustawowych, sądy administracyjne nie są uprawnione do orzekania w sprawach, które nie zostały wymienione w przytoczonych regulacjach i wynikają z innych niż administracyjny stosunków prawnych. W pojęciu sprawy sądowoadministracyjnej mieści się zatem kontrola działalności administracji publicznej, w zakresie wyznaczonym w art. 3 p.p.s.a., a także inne kwestie rozpoznawane w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jak wymienione w art. 4 spory o właściwość lub kompetencyjne, a także przekazane z mocy ustaw odrębnych. Przedmiotem skargi jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat Kraków-Łagiewniki stwierdzająca, że strona skarżąca jest dłużnikiem z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 83 ust. 1 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266 ze zm., zwanej dalej u.s.u.s.). Zgodnie z treścią art. 83 ust. 1 u.s.u.s. Zakład wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących w szczególności: 1) zgłaszania do ubezpieczeń społecznych; 1a) ustalania płatnika składek; 2) przebiegu ubezpieczeń; 3) ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek; 3a) ustalania wymiaru składek na Fundusz Emerytur Pomostowych i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu tych składek; 4) ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych; 5) wymiaru świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Z kolei w myśl art. 83 ust. 2 u.s.u.s. od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. W myśl tych przepisów odwołanie wnosi się na piśmie do jednostki organizacyjnej ZUS, która wydała decyzję, lub ustnie do sporządzonego przez nią protokołu w terminie miesiąca od dnia doręczenia odpisu decyzji (art. 4779 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego). Z dalszych przepisów tego Kodeksu postępowania cywilnego wynika, że sądem właściwym w sprawie odwołania od decyzji w przedmiocie wymiaru składek i ich poboru jest właściwy Sąd Okręgowy. Należy przy tym zauważyć, że od powyższych zasad istnieje wyjątek wynikający z art. 83 ust. 4 u.s.u.s. dotyczący decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, a także od decyzji w sprawie wykreślenia zastawu skarbowego z rejestru. W sprawach tych nie przysługuje stronie odwołanie do sądu powszechnego, o którym mowa w art. 83 ust. 2 u.s.u.s. lecz wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, kierowany do Prezesa ZUS. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. Decyzje takie jako ostateczne podlegają kontroli sądu administracyjnego. Jednak na zasadach wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego, strona może też zrezygnować z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i złożyć od razu skargę na decyzje wydane w I instancji do wojewódzkiego sądu administracyjnego - w trybie i na zasadach określonych przepisami p.p.s.a. Sąd administracyjny jest zatem uprawniony do kontroli decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, ale jedynie tych wymienionych w art. 83 ust. 4 u.s.u.s. Nie jest natomiast uprawniony do kontroli decyzji stwierdzającej fakt oraz wysokość zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek . W tym zakresie, jak to już zostało powyżej wskazane, zgodnie z art. 83 ust. 2 u.s.u.s. od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu powszechnego w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego, nie zaś ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że zaskarżona decyzja nie mogła być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego. Jej przedmiotem nie jest bowiem kwestia przyznania świadczenia w drodze wyjątku lub odmowa przyznania takiego świadczenia, ani też umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, czy też wykreślenie zastawu skarbowego z rejestru, lecz stwierdzenie, że strona skarżąca jest dłużnikiem z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Od decyzji tej przysługiwało zatem stronie skarżącej odwołanie do sądu powszechnego, o czym zresztą strona została prawidłowo pouczona w treści zaskarżonej decyzji. Jak wynika z pisma organu z 31.03.2021r. strona skarżąca skorzystała z tej możliwości wnosząc odwołania do Sądu Okręgowego w Krakowie, które zostało zarejestrowane pod sygnaturą VII U 794/20. Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że rozpoznanie skargi wniesionej w niniejszej sprawie nie mieści się w zakresie jego kognicji, a w związku z tym na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzekł - jak w sentencji. [...]