I SA/Kr 427/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogusław Wolas Sędziowie: WSA Paweł Dąbek (spr.) WSA Waldemar Michaldo po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym (w trybie uproszczonym) w dniu 14 lipca 2023 r. sprawy ze skargi A. L. na postanowienie: Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 23 marca 2023 r. nr 1201-IEE.7113.2.44.2023.3.BF w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego: 1. uchyla zaskarżone postanowienie w części dotyczącej odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych: TW1220014004092, TW1220014004093, TW4220014008724, TW4220014008725, TW4220014008726, TW1220014004364, TW1220014004365, TW1220015001994, TW1220015006940, TW1220015009658, TW1220015009659, 2. w pozostałej części skargę oddala, 3. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie na rzecz A. L. kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem z 23 marca 2023 r. nr 1201-IEE.7113.2.44.2023.3.BF Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie (dalej: Dyrektor IAS) utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Nowym Sączu (dalej: Dyrektor O/ZUS) z 21 lutego 2023 r. nr 220000.71.2023-RED-EGZ-P-337-MT odmawiające A.L. (dalej: Skarżąca) umorzenia postępowania egzekucyjnego. Rozstrzygnięcia te zapadły w następujący stanie faktycznym i prawnym. Dyrektor O/ZUS jako organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku Skarżącej na podstawie własnych tytułów wykonawczych o numerach: [...]. Skarżąca pismem z 7 lutego 2023 r. zwróciła się o umorzenie postępowania egzekucyjnego w oparciu o treść art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2022 r. poz. 479 ze zm. - dalej: u.p.e.a.), tj. nieistnienie obowiązku. Wskazała, że została wyrejestrowana z dniem 30 września 2013 r. i zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej z dniem 1 października 2013 r. Podała, że od 2014 r. jest związana z E. sp. z o.o. Zakwestionowała zasadność objęcia ubezpieczeniami społecznymi od 1 października 2013 r., a tym samym istnienie obowiązku dochodzonego w postępowaniu egzekucyjnym. Dyrektor O/ZUS wydał 21 lutego 2023 r. postanowienie odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego, które zostało utrzymane w mocy postanowieniem Dyrektora IAS z 23 marca 2023 r. Jak wynika z uzasadnienia tego postanowienia, Skarżąca prowadziła działalność gospodarczą w okresach: od 15.09.2011 r. do 30.09.2013 r., od 12.02.2014 r. do 01.01.2015 r., od 01.05.2015 r. do 11.08.2015 r. Natomiast za okres od 01.10.2013 r. do 11.02.2014 r. Skarżąca została objęta ubezpieczeniem zgodnie z prawomocną decyzją z 27 kwietnia 2015 r. nr 220000/70/2015-UBS-53-D o podleganiu obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu i rentowym oraz wypadkowemu jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą. Na podstawie tej decyzji wierzyciel sporządził dokumenty zgłoszeniowe - rozliczeniowe. W dniach: 13.01.2015 r., 25.06.2015 r. (dwie decyzje), 15.07.2015 r., 25.11.2015 r. i 27.11.2015 r. ZUS wydał decyzje określające wysokość należności Skarżącej z tytułu składek za kolejne miesiące z okresu od 10.2013 r. do 02.2014 r., od 08.2014 r. do 01.2015 r. oraz od 06.2015 r. do 08.2015 r. Decyzje te Skarżąca odebrała 16.01.2015 r., 01.07.2015 r., 21.07.2015 r. i 03.12.2015 r. Z uwagi na niezłożenie od nich odwołania, stały się one ostateczne i prawomocne i jako takie podlegają wykonaniu. Skarżąca w złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skardze na ww. postanowienie Dyrektora IAS, podkreśliła, że dochodzony w postępowaniu egzekucyjnym obowiązek w ogóle nie istniał. Jej zdaniem organy nie mają podstaw prawnych a tym bardziej wiedzy na temat gdzie przebywała od 1.10.2013 r. oraz jej pracy zarobkowej bądź prowadzenia spółki z.o.o. z siedzibą w W. jako wspólnik. Wskazała, że z dniem 1.10.2013 roku podpisała umowę o pracę w biurze rachunkowym, ma na tą okoliczność świadka w postaci siostry, podczas spotkania księgowa miała przygotowany dokument w imieniu Skarżącej, aby przesłać do ZUS. Skarżąca wskazała również, że "za każdym razem" zanosiła na dziennik podawczy organu ręcznie napisane odwołanie i do każdego tego samego odwołania załączała pismo od prawnika Firmy Słowackiej, więc jest dla niej niezrozumiałe, że ZUS twierdzi, iż odwołań nie było. Odpowiadając na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Skarga jest częściowo uzasadniona. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm. – dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. (w brzmieniu mającym zastosowanie do realiów rozpatrywanej sprawy), postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. Skarżąca twierdziła, że dochodzony od niej w postępowaniu egzekucyjnym obowiązek nie istniał, gdyż brak jest tytułu prawnego do wszczęcia egzekucji należności wskazanych w tytułach wykonawczych. W zakresie części tytułów wykonawczych, podstawą wszczęcia egzekucji administracyjnej były decyzje określające wysokość zadłużenia należności składkowych. Jak wynika z art. 3 § 1 u.p.e.a., egzekucję administracyjną stosuje się między innymi do obowiązków określonych w art. 2, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów. Organ egzekucyjny nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (art. 29 § 1 u.p.e.a.). Jeżeli zatem podstawę wystawienia tytułu wykonawczego stanowiła decyzja administracyjna i egzekucji podlegają obowiązki z niej wynikające, na etapie postępowania egzekucyjnego nie jest możliwym zbadanie, czy faktycznie obowiązki określone w decyzji istnieją. W przeciwnym wypadku, organ egzekucyjny dokonywałby oceny prawidłowości wydanej decyzji administracyjnej, co jest niedopuszczalne. Wzruszenie ostatecznej, bądź podlegającej natychmiastowemu wykonaniu decyzji, możliwe jest jedynie w trybach określonych we właściwej procedurze administracyjnej, bądź podatkowej. Jeżeli zatem Skarżąca kwestionuje możliwość prowadzenia egzekucji na podstawie tytułów wykonawczych: [...], powinna doprowadzić do uchylenia decyzji, które stanowiły podstawę do wystawienia tych tytułów wykonawczych. Skarżąca twierdzi wprawdzie, że składała odwołania od każdej wydanej decyzji, lecz nie przedstawiła żadnego dowodu na tę okoliczność. Twierdzenia te uznać należy zatem za gołosłowne i na ich podstawie nie można zasadnie twierdzić, że decyzje z 13 stycznia 2015 r., 25 czerwca 2015 r. (dwie decyzje), 15 lipca 2015 r., 25 listopada 2015 r. oraz 27 listopada 2015 r., nie podlegają wykonaniu. Nie można bowiem domniemywać, że strona złożyła odwołanie od niekorzystnej dla niej decyzji, jeżeli w aktach sprawy brak jest takiego odwołania. Z tych też powodów, brak było podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia w odniesieniu do odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie wyżej wskazanych tytułów wykonawczych i dlatego skarga w tej części podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. Odmienna sytuacja dotyczy natomiast prowadzonej egzekucji administracyjnej na podstawie tytułów wykonawczych: [...], obejmujących okresy składkowe: ubezpieczenia społeczne za okres od lutego 2014 r. do lipca 2014 r. oraz maj 2015 r., ubezpieczenia zdrowotne za okres od kwietnia 2014 r. do czerwica 2014 r., Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od lutego 2014 r. do lipca 2014 r. oraz za maj 2015 r. Dyrektor IAS w zaskarżonym postanowieniu w ogóle nie odniósł się do podstawy prowadzenia egzekucji w stosunku do tych świadczeń. Nie wiadomo zatem na jakiej podstawie Dyrektor IAS twierdzi, że istnieje obowiązek podlegający egzekucji, skoro nie podał na jakiej podstawie wystawiony zostały tytuły wykonawcze, obejmujące wyżej wskazane okresy składkowe. Nadmienić należy, że z uzasadnienia postanowienia Dyrektora O/ZUS wynika, że podstawę taką stanowiły doręczone Skarżącej upomnienia. Dyrektor IAS do kwestii tej się odniósł. Pomijając już, że w postępowaniu wywołanym wniesieniem zażalenia Dyrektor IAS, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania, wyrażoną w art. 15 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775 - dalej: k.p.a.), który ma zastosowanie w sprawie na podstawie art. 18 u.p.e.a., ponownie sprawę rozpoznać, podstawy wystawienia tytuły wykonawczego nie można upatrywać w doręczonym stronie upomnieniu. Jak wynika z art. 15 u.p.e.a., egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego oraz inne dane niezbędne do prawidłowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego. Przesłane Skarżącej upomnienia, stanowiły zatem jedynie warunek niezbędny do wszczęcia egzekucji administracyjnej, nie zaś podstawę z której wynika egzekwowany obowiązek. Ten jak już wcześniej wskazano, wynikać może między innymi z decyzji administracyjnej, ewentualnie z mocy prawa. Ponadto obowiązek taki może być egzekwowany z tytułu złożenia odpowiedniej deklaracji, co zostało przewidziane w art. 3a u.p.e.a. W zakresie wyżej opisanych tytułów wykonawczych, Dyrektor IAS powinien zatem wyraźnie wskazać, z czego konkretnie wynikają egzekwowane obowiązki. Tylko wówczas mógłby zasadnie twierdzić, że obowiązki taki istnieją i z tego powodu nie jest możliwe umorzenie postępowania egzekucyjnego. Zaniechanie zbadania tej okoliczności powoduje, że Dyrektor IAS naruszył w omawianym zakresie art. 7, art. 77 § 1 k.p.a., poprzez brak przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego oraz art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonego postanowienia w zw. z art. 18 u.p.e.a. W konsekwencji za przedwczesne uznać należy stanowisko Dyrektora IAS, że brak było podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego w tej części na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Z tych powodów, zaskarżone postanowienie zostało w części uchylone na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. W ponownie prowadzonym postępowaniu, Dyrektor IAS dokona ustaleń, na jakiej podstawie wszczęta została egzekucja administracyjna świadczeń określonych w tytułach wykonawczych: [...] i da temu wyraz w prawidłowo sporządzonym uzasadnieniu. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., na które składa się wpis od skargi w kwocie 100 zł.