I SA/Kr 431/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Danielec Sędziowie WSA Elżbieta Kremer NSA Krystyna Kutzner sprawozdawca Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2004 r sprawy ze skargi B. Z. i Z. Z. -[...] na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł w [...] z dnia 30 stycznia 2002 r Nr : [...] w przedmiocie długu celnego skargę oddala W dniu [...] 2001 r W Urzędzie Celnym w [...] - Oddział Celny w [...] , [...] - B. i Z. Z., dokonali zgłoszeń celnych w celu objęcia sprowadzonych towarów procedurą uszlachetniania czynnego w systemie zawieszeń według dokumentu SAD [...] oraz procedurą dopuszczenia do obrotu według dokumentu SAD [...]. Do zgłoszeń celnych skarżący dołączyli między innymi fakturę pro forma nr [...] z dnia [...] 2001 r. W celu sprawdzenia zgodności informacji zawartych w w/w zgłoszeniach celnych z rzeczywistym stanem towarów , funkcjonariusz celny przeprowadził rewizję celną, w wyniku której stwierdził nadwyżkę towarów w postaci 13.000 mb taśmy do klejenia oraz 250 mb gumy. Na powyższą okoliczność został sporządzony w dniu 29 marca 2000 r stosowny " Protokół stwierdzenia rozbieżności pomiędzy zawartością przesyłki a treścią zgłoszenia celnego... " W związku z powyższym w dniu [...] 2001 r Dyrektor Urzędu Celnego w [...] wszczął z urzędu postępowanie celne . W toku przeprowadzonego postępowania skarżący wyjaśnili , że ujawniona nadwyżka towarów została spowodowana pomyłką kontrahenta zagranicznego , który wystawiając fakturę nie uwzględnił towarów będących przedmiotem niniejszego postępowania. Na tę okoliczność skarżący załączyli oświadczenie eksportera , a ponadto dostarczyli fakturę pro forma nr [...] oraz wystawione retrospektywnie świadectwo przewozowe EUR [...] nr [...] z dnia [...] 2001 r dotyczące ujawnionej taśmy do klejenia oraz gumy. Dyrektor Urzędu Celnego decyzją z dnia [...] 2001 r określił kwotę wynikającą z długu celnego powstałego w związku z nielegalnym wprowadzeniem na polski obszar celny w/w towarów w wysokości [...] zł oraz pobrał opłatę manipulacyjną dodatkową w kwocie [...] zł , stanowiącej równowartość nadwyżki towaru ujawnionego w wyniku rewizji celnej w stosunku do ilości towaru przedstawionego organom celnym w chwili zgłoszenia celnego. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący nie negowali faktu ujawnienia towaru nie ujętego w przedłożonej fakturze, jednak wnieśli o umorzenie wymierzonych opłat , gdyż ujawniona nadwyżka towaru została spowodowana pomyłką eksportera . Skarżący zarzucili , iż mimo złożonych w toku postępowania ich wyjaśnień i eksportera oraz dostarczonych dokumentów ," zostali ukarani , jako odbiorcy towaru kosztami opłaty manipulacyjnej w wysokości [...] zł oraz cłem w wysokości 9% wartości towaru (pomimo ważnego świadectwa przy zgłoszeniu towaru wystawionego specjalnie na tę okoliczność) ... " . Skarżący podnieśli, że nie czują się winni zaistniałej sytuacji i trudno - ich zdaniem - " znaleźć jakiekolwiek podstawy racjonalne i celowościowe , które przemawiałyby za sensownością działania ( przemyt towaru ) " . Z towaru powierzonego przez kontrahenta zagranicznego skarżący szyją ubiory dla policji angielskiej i ujawniony towar - ich zdaniem - nie miał szans zastosowania w naszym kraju. Zamówienia są ściśle określone ilościowo , na które skarżący otrzymują dokładnie wyliczoną ilość surowców , z których są szczegółowo rozliczani przez klienta , a także z których rozlicza się ich klient w swoim kraju , aby nie nastąpiła sprzedaż pozarynkowa. Prezes Głównego Urzędu Ceł w [...] decyzją z dnia 30 stycznia 2002 r utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Organ odwoławczy podniósł , że w przypadku zaistnienia przesłanek określonych w art.276 § 2 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r - Kodeks celny (Dz.U. Dz 1997 r Nr 23, poz. 117 ze zm.) wymiar opłaty manipulacyjnej dodatkowej w wysokości wartości towaru odpowiadającej ujawnionej różnicy jest obligatoryjny. Organ celny nie jest przy tym uprawniony do odstąpienia od tego wymiaru również w sytuacji, gdy różnica ta powstała na skutek okoliczności, na które skarżący nie mieli wpływu. Odnośnie zarzutu zastosowania w zaskarżonej decyzji konwencyjnej stawki celnej mimo prawidłowo sporządzonego świadectwa przewozowego EUR [...] nr [...] z dnia [...]2001 r potwierdzającego preferencyjne pochodzenie objętego nim towaru , preferencje nie mogły być zastosowane. W ocenie Prezesa Głównego Urzędu Ceł świadectwo to dotyczy towarów , które nielegalnie zostały wprowadzone na polski obszar celny. Organ odwoławczy stwierdził , że w stosunku do gumy objętej kodem Taryfy celnej PCN 6580 63 21 0 przewidziana jest stawka 18% , a nie 9% , jak zostało to określone w decyzji Dyrektora Urzędu Celnego , jednak Prezes Głównego Urzędu Ceł utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną również w tej części, z uwagi na zasadę zakazu reformationis in pius wyrażoną w art.234 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r - Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz.926 ze zm.). Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego , w której skarżący powtórzyli dotychczasową argumentację zawartą w wyjaśnieniach składach w postępowaniu przed organem I instancji oraz w odwołaniu od decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w [...] , a dodatkowo zarzucili , że Prezes Głównego Urzędu Ceł powołuje się na sztywne i bezduszne przepisy Kodeksu celnego i nie stara się pomóc firmie istniejącej na rynku od wielu lat , przetrwać trudną sytuację w kraju i zmusza do kolejnych ograniczeń kosztów produkcji. W związku z ustawą z dnia 20 marca 2002 r o przekształceniach w administracji celnej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 41 , poz.365) znoszącą centralny organ administracji państwowej w sprawach celnych -Prezesa Głównego Urzędu Ceł i przekazującej dotychczasowe zadania i kompetencje tego organu do zakresu działania dyrektorów izb celnych , odpowiedzi na zarzuty skargi udzielił Dyrektor Izby Celnej w [...]. Dyrektor Izby Celnej stwierdził , że organy celne obu instancji dołożyły wszelkich starań , by wnikliwie rozpatrzyć sprawę w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy , w tym dokumenty przedstawione przez skarżących oraz obowiązujące przepisy. Odnosząc się do dowodu z oświadczenia kontrahenta zagranicznego organ stwierdził, że wartość dowodowa tego dokumentu może budzić wątpliwości, gdyż przesłany został prawdopodobnie drogą elektroniczną , a nie na druku firmowym i nie zawiera podpisu osoby upoważnionej do reprezentowania firmy eksportera. W oświadczeniu tym powołano się na faktury nr [...] i [...] , które nie zostały dołączone przez skarżących do akt sprawy , co uniemożliwia dokonanie rzetelnej oceny jego treści. Powołanie się skarżących na aspekt ekonomiczny - w ocenie Dyrektora Izby Celnej - nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy , gdyż prawo celne nie przewiduje kryterium opłacalności , które organy celne powinny uwzględniać przy ocenie prawidłowości dokonanego zgłoszenia towaru do określonej procedury celnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Sprawy , w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r i postępowanie nie zostało zakończone , zgodnie z art.97 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r , Nr 153, poz. 1271 ze zm.) , podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ). Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem . Oznacza to , że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji . Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy , gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania , że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art.145§ 1 w/w ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W rozpoznawanej sprawie podstawą rozstrzygnięć organów celnych jest art.276 § 2 Kodeksu celnego . Aby zrozumieć istotę tego przepisu należy wcześniej przeanalizować przepisy dotyczące momentu zgłoszenia towaru do procedury celnej. Otóż zgodnie z art.60 § 1 Kodeksu celnego każdy towar , który ma być objęty procedurą celną , powinien zostać zgłoszony do tej procedury . Zgłoszenie celne w formie pisemnej powinno być dokonane na odpowiednim formularzu , do którego powinny być dołączone dokumenty , których przedstawienie jest wymagane do objęcia towaru procedurą celną , do której jest zgłaszany ( art.64 Kodeksu celnego ). Stosownie natomiast do art.65 § 1 i 2 organ celny przyjmuje niezwłocznie zgłoszenie celne , jeżeli zgłoszenie to odpowiada wymogom określonym w art.64 , a wraz ze zgłoszeniem celnym przedstawiono towar nim objęty . Podstawą do zastosowania procedury celnej do towaru objętego zgłoszeniem celnym stanowią dane zawarte w zgłoszeniu celnym przyjętym przez organ celny, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Po przyjęciu zgłoszenia celnego organ celny może przystąpić do jego weryfikacji, zgodnie z art.70 § 1 Kodeksu celnego. Z powyższego wynika , że objęcie towaru procedurą celną składa się z dwóch faz : pierwsza - to przedłożenie stosownych dokumentów wraz z przedstawieniem towaru , druga - to weryfikacja przedłożonych dokumentów pod względem formalnym i materialnym. Podkreślić należy , że faza pierwsza to obowiązek zgłaszającego , faza druga - to uprawnienie organu celnego. Organ celny może , ale nie musi dokonać weryfikacji . Jeżeli jednak w wyniku weryfikacji dokonanego zgłoszenia celnego organ celny wykaże różnicę między towarem przedstawionym , a ujawnionym w wyniku rewizji , to skutki dokonania nieprawidłowego zgłoszenia celnego określa art.276 § 2 Kodeksu celnego . Przepis ten stanowi , że jeżeli po przedstawieniu towaru organ celny wykaże różnicę między towarem przedstawionym , a ujawnionym w wyniku rewizji celnej , to od osoby , o której mowa w art.39 , pobiera się opłatę manipulacyjną dodatkową w wysokości wartości celnej towaru odpowiadającej różnicy. Z kolei z art.39 Kodeksu celnego wynika, że towary , które zgodnie z art.36 § 1 pkt.l Kodeksu celnego zostały dostarczone do granicznego urzędu celnego , bądź miejsca wyznaczonego lub uznanego przez organ celny , powinny zostać przedstawione organowi celnemu przez osobę , która wprowadziła je na polski obszar celny , lub przez osobę , która przejęła odpowiedzialność za te towary po ich wprowadzeniu , chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W rozpatrywanej sprawie zgłoszenia celne zostały dokonane przez skarżących , którzy również przedstawili organowi celnemu towary objęte zgłoszeniami . " Przedstawienie towarów organowi celnemu" jest to pojęcie prawne zdefiniowane w art.3 § 1 pkt.14 Kodeksu celnego i oznacza zawiadomienie organu celnego przez osobę , dokonane w wymaganej formie , o dostarczeniu towarów do urzędu celnego ( ... ) . Podkreślić należy , że odpowiedzialność zgłaszającego za dokonanie prawidłowego zgłoszenia celnego tj. zgodnego z rzeczywistym stanem rzeczy , oparta jest na zasadzie ryzyka , a nie winy. W świetle powyższych ustaleń z oczywistych powodów adresatem decyzji o wymiarze opłaty manipulacyjnej dodatkowej nie mógł być np. kontrahent zagraniczny , który co prawda ponosi winę za zaistniała pomyłkę , ale który nie dokonał zgłoszenia celnego , a w konsekwencji nie mógł być obciążony skutkami nieprawidłowego zgłoszenia celnego dokonanego przez skarżących . W związku z powyższym nie mogła odnieść skutku argumentacja skargi, iż zaistniała sytuacja była spowodowaną pomyłką eksportera , bo ujawnienie nadwyżki towarów wynikało z faktem nie ujęcia ich w przedstawionej organom celnym fakturze . Zaistniała sytuacja wynikła z niewłaściwego wykonania umowy przez kontrahenta zagranicznego , która jako umowa cywilnoprawna pozostaje poza sferą kontroli i oceny organów celnych . W związku z dokonanymi zgłoszeniami celnymi przez skarżących stali się oni z mocy prawa podmiotami zobowiązanym do należytego wypełnienia obowiązków celnych , w tym do zgodnego ze stanem rzeczywistym zgłoszenia towarów do objęcia wnioskowaną procedurą. Nie zasługuje na uwzględnienie - w kontekście art.276 § 2 Kodeksu celnego - argumentacja skarżących o wieloletniej i rzetelnej współpracy z zagranicznym kontrahentem , gdyż organy celne stosując w/w przepis nie są uprawnione do badania przyczyn dokonania przez zgłaszających nieprawidłowego zgłoszenia celnego . Skarżący mogli skorzystać z możliwości zbadania towaru w trybie art.40 Kodeksu celnego , który stanowi , że po przedstawieniu towarów , a przed nadaniem tym towarom właściwego przeznaczenia celnego , mogą one , za zgoda organu celnego , zostać zbadane. Badanie towarów przed ich zgłoszeniem ma wyłącznie na celu umożliwienie prawidłowego ich zgłoszenia . Badanie takie jest zawsze na wniosek podmiotu dokonującego obrotu tymi towarami , aby stwierdzić istnienie ewentualnych niezgodności ilościowych i jakościowych ze stanem rzeczywistym . Podnieść należy, że w/w przepis jest uprawnieniem zgłaszającego i od niego zależy , czy skorzysta z tej możliwości . Dokonanie zgłoszenia celnego bez uprzedniego zbadania towarów jest na ryzyko zgłaszającego , czy zgłoszenie to będzie prawidłowe . Mając na uwadze , że wymiar opłaty manipulacyjnej dodatkowej jest obligatoryjny , co oznacza że nie ma możliwości odstąpienia od jej wymiaru w przypadku stwierdzenia nadwyżki towarów między towarami przedstawionymi a ujawnionymi w wyniku rewizji celnej oraz , że adresatem takiej decyzji jest osoba , która dokonała zgłoszenia celnego , bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy był m.in. dowód z oświadczenia eksportera i to bez względu na jego formę i sposób przesłania ( co zostało zaakcentowane przez Dyrektora Izby Celnej w [...] w odpowiedzi na skargę ). Odnośnie odmowy zastosowania preferencyjnej stawki celnej i nie uwzględnienia przedłożonego świadectwa przewozowego EUR [...] nr [...] z dnia [...] 2001 r Sąd podzielił stanowisko Prezesa Głównego Urzędu Ceł wyrażone w zaskarżonej decyzji. Stosownie do art.13 § 4 Kodeksu celnego stawki celne obniżone są stosowane na wniosek zgłaszającego , o ile towary , do których się odnosi , spełniają warunki do ich zastosowania. Istnieje także możliwość retrospektywnego zastosowania tych stawek , pod warunkiem spełnienia przesłanek zawartych w przepisach prawa , w tym w umowach międzynarodowych. W rozpatrywanej sprawie postępowanie celne zostało wszczęte z urzędu i z urzędu został określony dług celny z tytułu nielegalnego wprowadzenia towarów na polski obszar celny . Ta okoliczność wyklucza możliwość zastosowania obniżonych stawek celnych . Błędne wyliczenie cła dla gumy z pozycji PCN 5806 32 10 Taryfy celnej stanowiącej załącznik do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 2000 r w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz.U. Nr 119, poz. 1253 ) według stawki 9% zamiast stawki celnej konwencyjnej 18% nie zostało uwzględnione w niniejszym rozstrzygnięciu , z uwagi na art.134 § 2 w/w ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , który stanowi iż sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżących , chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Okoliczności wyłączające zakaz orzekania na niekorzyść skarżących nie zaistniały w niniejszej sprawie . W związku z powyższym stwierdzić należy , że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do uznania , że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego lub zasady postępowania administracyjnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy , dlatego należało orzec o oddaleniu skargi na podstawie art.151 w/w ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.