I SA/Kr 431/09

WyrokWSA w Krakowie2009-05-20

Skład orzekający: Grażyna Firek, Ewa Michna, Jarosław Wiśniewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo ocenił przesłanki umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, uwzględniając stan majątkowy i sytuację rodzinną zobowiązanego, zgodnie z § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r.?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie przeprowadził wystarczającego postępowania wyjaśniającego w zakresie oceny sytuacji majątkowej i rodzinnej zobowiązanego, co naruszyło zasady prawdy obiektywnej i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego (art. 7 i 77 KPA). W szczególności, organ nie ustalił szczegółowo wydatków rodziny, sytuacji finansowej powracającego męża oraz ewentualnych dodatkowych wydatków związanych z jego chorobą i przekształceniem prawa do lokalu. Brak tych ustaleń miał istotny wpływ na wynik sprawy, uniemożliwiając prawidłową ocenę, czy spełnione zostały przesłanki umorzenia składek.
Stan faktyczny
Z. M. złożyła wniosek o umorzenie składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy z uwagi na trudną sytuację finansową i rodzinną. Organ pierwszej instancji odmówił umorzenia, uznając, że nie występuje całkowita nieściągalność należności ani przesłanki do umorzenia w trybie uznania administracyjnego. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Skarżąca zarzuciła organom błędną ocenę okoliczności i zmianę sytuacji faktycznej, w tym powrót męża z USA z powodu udaru mózgu i konieczność sprawowania nad nim opieki. Sąd administracyjny uznał skargę za uzasadnioną.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt I SA/Kr 431/09 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 maja 2009r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Grażyna Firek (spr.), Sędziowie: WSA Ewa Michna, WSA Jarosław Wiśniewski, Protokolant: Małgorzata Celińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2009r., sprawy ze skargi Z. M., na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 16 stycznia 2009r. Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia składek z tytułu należności na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy, - uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] - Decyzją z dnia [...] Nr [...] na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 28 oraz art. 30 i 32 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2007r., Nr 11, poz. 74 z późn. zm.) po rozpatrzeniu wniosku Z. M. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia należności z tytułu składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych za okres: 01.1999r.-02.1999r., 04.1999r.-11.2000r. w łącznej kwocie 38.665,12 zł, w tym:składki-14.183,32zł, odsetki za zwłokę - 24.429,00 zł ,koszty upomnienia - 52,80 zł , na ubezpieczenie zdrowotne za okres: 01.1999r.-02.1999r., 04.1999r.-11.2000r. w łącznej kwocie 7.519,65 zł w tym: składki - 2,777,65 zł, odsetki za zwłokę - 4.742,00 zł, na Fundusz Pracy i FGŚP za okres: 01.1999r.-02.1999r., 04.1999r.-03.2000r., 07.2000r.-11.2000r. w łącznej kwocie 2.181,04 zł, w tym: składki - 802,04 zł, odsetki za zwłokę -1 .379,00 zł. W uzasadnieniu organ podał, że zgodnie z treścią art. 28 ust. 2 i 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych umorzenie należności z tytułu składek jest możliwe w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi wówczas, gdy: dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie, sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1ustawy z dnia 28 lutego 2003r. - Prawo upadłościowe i naprawcze, nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa, nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję, jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Jak wskazał organ , w nin. sprawie zostało ustalone, że Naczelnik Urzędu Skarbowego nadal, prowadzi przeciwko wnioskodawczyni postępowanie egzekucyjne, wszczęte na wniosek Oddziału ZUS, a zatem nie można -pomimo zaprzestania prowadzenia działalności - definitywnie stwierdzić braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję, bowiem takiego stwierdzenia dokonuje organ, który postępowanie egzekucyjne prowadzi. Istnieje także prawdopodobieństwo dalszego prowadzenia skutecznej egzekucji z wynagrodzenia za pracę; co prawda aktualnie wnioskodawczyni uzyskuje wynagrodzenie w kwocie 1.126,00 zł, jednakże do takiego stwierdzenia uprawniają korzystne zmiany zachodzące na rynku pracy i związany z nimi wzrost przeciętnych wynagrodzeń. Ponadto możliwe jest dochodzenie należności w trybie egzekucji administracyjnej lub sądowej z posiadanego przez wnioskodawczynię majątku nieruchomego (KW [...], KW [...]).Wobec powyższego organ stwierdził, że w nin. sprawie nie występuje całkowita nieściągalność, dlatego też brak podstaw do umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 3 cytowanej wyżej ustawy. Następnie organ wskazał, że art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych dopuszcza jednak, w uzasadnionych przypadkach, możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami tych składek, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, a delegacja ustawowa z ust. 3b tegoż artykułu odsyła do rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) w celu ustalenia, w jakich przypadkach ZUS może umorzyć należności z tytułu składek pomimo braku całkowitej ich nieściągalności. § 3 cytowanego rozporządzenia stanowi, że ZUS może podjąć decyzję o umorzeniu należności z tytułu składek jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności, przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwość uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Odnosząc powyższe zasady do okoliczności sprawy organ stwierdził, że wprawdzie we wniosku oraz kwestionariuszu o stanie majątkowym wnioskodawczyni wskazała, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej i nie posiada środków finansowych na spłatę zadłużenia, że jest zatrudniona na postawie umowy o pracę i osiąga z tego tytułu wynagrodzenie miesięczne w wysokości 1.126,00 zł brutto, że na utrzymaniu posiada troje dzieci, w tym córkę S., która jest osoba niepełnosprawną, posiadającą orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy na okres do stycznia 2009r. , że z tego tytułu córka pobiera świadczenie rentowe w kwocie 540,00 zł oraz zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153,00 zł, że posiada inne zobowiązania tj. linię debetową, a stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem rodziny wynoszą ok. 710,00 zł to jednak przedstawione okoliczności nie wyczerpują warunków z cytowanego przepisu. Problemy finansowe w świetle przepisów nie stanowią bowiem podstawy do pozytywnego rozpatrzenia przedmiotowego wniosku. Organ podkreślił, że wnioskodawczyni jako osoba zobowiązana do zapłaty należności z tytułu składek powinna była wykazać, że trudna sytuacja majątkowa, zdrowotna czy rodzinna uniemożliwia opłacenie należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla samej wnioskodawczyni jak i jej rodziny. Tymczasem wnioskodawczyni nie wniosła do sprawy dowodów, jednoznacznie potwierdzających spełnienie tej przesłanki. Także przywołany przez wnioskodawczynię argument o posiadaniu do spłaty innego zobowiązania nie stanowi , zd. organu, w świetle wyżej cytowanych przepisów podstawy do uwzględnienia żądania, gdyż nieopłacone należności ZUS, jako zobowiązania publicznoprawne podlegają z mocy prawa szczególnej ochronie, zatem co do zasady, winny być regulowane w pierwszej kolejności. Organ podkreślił także , iż prowadzenie działalności gospodarczej zawsze obarczone jest ryzykiem niepowodzenia i każdy przedsiębiorca musi liczyć się z konsekwencjami związanymi np. z koniecznością spłaty długów oraz , że umorzenie należności z tytułu składek w trybie wskazanych przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, Zakład stosuje jedynie w sytuacjach szczególnie drastycznych, gdy ze względu na stan zdrowia, klęski żywiołowe, ubóstwo zobowiązanego, czy inne ważne względy społeczne jest realnie niemożliwe wywiązanie się ze zobowiązania, zarówno w formie jednorazowej wpłaty, jak też w formie wpłat dokonywanych w dłuższym okresie czasu np. w ramach umowy ratalnej, natomiast w przedmiotowej sytuacji takie okoliczności nie występują. Organ wskazał również, że w trakcie prowadzonego postępowania nie stwierdzono również, aby wnioskodawczyni poniosła straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia, przy czym udowodnienie w/w okoliczności miałoby znaczenie tylko w sytuacji, gdyby wnioskodawczyni nadal prowadziła działalność gospodarczą. Co prawda wnioskodawczyni sprawuje opiekę nad przewlekle chorym członkiem rodziny, nie mniej jednak pozostaje w zatrudnieniu i uzyskuje z tego tytułu stałe dochody, zatem brak podstaw do przyjęcia, że okoliczność ta pozbawia wnioskodawczynię możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności z tytułu składek. Zdaniem Oddziału, umorzenie należności na obecnym etapie sprawy, byłoby działaniem przedwczesnym, skutkującym zarówno pokrzywdzeniem innych ubezpieczonych, których świadczenia finansowane są z bieżąco opłacanych składek, jak też negatywnie wpływającym na prawo wnioskodawczyni do przyszłych świadczeń emerytalno-rentowych oraz wysokość tych świadczeń. Organ wskazał też, że wnioskodawczyni zobowiązana była także opłacać składki za ubezpieczonych nie będących płatnikami składek, wobec których w myśl art. 30 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie stosuje się art. 28 tejże ustawy, a to oznacza, że ZUS nie może w żadnym przypadku umorzyć tych należności, a więc zgodnie z art. 16 cytowanej ustawy składki emerytalnej w części finansowanej przez ubezpieczonych, składki rentowej w części finansowanej przez ubezpieczonych, oraz składki chorobowej, w całości finansowanej przez ubezpieczonych. Powyższą normę stosuje się również, zgodnie z art. 32 tejże ustawy, do składek na ubezpieczenie zdrowotne, które w myśl ustawy z dnia 27.08.2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych ( Dz. U. Nr 210, póz. 2135 z późn. zm.) pobierane są z przychodu ubezpieczonego. Z powyższą decyzją nie zgodziła się Z. M. , składając w terminie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i zakwestionowała prawidłowość dokonanej przez Oddział ZUS oceny przedstawionych okoliczności, uzasadniających jednak , zd. wnioskodawczyni, umorzenie należności. Jednocześnie wnioskodawczyni zarzuciła, że jej zdaniem obowiązek finansowy, za okres z którego pochodzi zadłużenie wygasł na skutek przedawnienia. W związku z tym drugim zarzutem ZUS wydał w dniu [...] decyzję określającą wysokość należności z tytułu składek, znak: [...] oraz powiadomił wnioskodawczynię , że postępowanie w sprawie ponownego rozpatrzenia wniosku o umorzenie zostanie podjęte po uprawomocnieniu się przedmiotowej decyzji. Od powyższej decyzji wnioskodawczyni złożyła w dniu [...] lipca 2008r. odwołanie do Sądu Okręgowego i Ubezpieczeń Społecznych i postępowanie sądowe zakończyło się wyrokiem Sądu z dnia [...] listopada 2008r., którym odwołanie zostało oddalone. Decyzją z dnia 16 stycznia 2009 r. Nr [...] po rozpatrzeniu powyższego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy na podstawie art. 83 ust. 4 oraz art. 28, 30, 32 i 123 ustawy z 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2007 r" Nr 11, poz. 74 z późn. zm.) w zw. z art. 127 § 3 i 138 § l pkt 2 ustawy z 14.06.1960r.-Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezes Zakładu ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] Nr [..] o odmowie umorzenia należności z tytułu składek. W jej uzasadnieniu organ stwierdził, że wbrew stanowisku wnioskodawczyni, prawidłowo przyjęto, iż umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, tj. składek oraz odsetek za zwłokę, kosztów egzekucyjnych, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty, jest możliwe wyłącznie po spełnieniu przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, stanowiących o całkowitej nieściągalności, które organ ponownie w całości przytoczył. Organ wskazał także, iż w postępowaniu zakończonym wydaniem spornej decyzji organ pierwszej instancji prawidłowo przyjął, że pomimo zaprzestania przez wnioskodawczynię prowadzenia działalności nie można definitywnie stwierdzić braku majątku podlegającego egzekucji, bowiem stwierdzenia nieściągalności dokonuje organ, który postępowanie egzekucyjne prowadzi, a wobec wnioskodawczyni nie zostało dotychczas zakończone postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego. Jednocześnie , zd. Prezesa ZUS, słusznie stwierdził że wnioskodawczyni jest właścicielem praw majątkowych, które również mogą stanowić przedmiot postępowania egzekucyjnego, jak również, że pozytywne zmiany jakie obserwujemy na rynkach pracy również w kwestii wynagrodzeń pozwalają przypuszczać, iż wzrosną możliwości płatnicze np. poprzez wzrost wynagrodzenia lub podjecie dodatkowego zatrudnienia. Ponadto, również prawidłowo ustalił, że żadna z okoliczności podniesionych w sprawie nie wypełnia którejkolwiek z pozostałych przesłanek wskazanych w art. 28 ust 3 cyt. ustawy. Tym samym analiza zebranych w sprawie dowodów prowadząca do stwierdzenia, iż w przedmiotowej sytuacji nie występuje całkowita nieściągalność była zasadna, zatem słusznie organ pierwszej instancji rozstrzygnął o braku podstaw do umorzenia w tym trybie. Zd. organu również w przedmiotowej decyzji słusznie powołano przepisy art. 28 ust. 3 a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych odsyłające do rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31.07.2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, póz. 1365). Także analiza zgromadzonej dokumentacji pod kątem, czy zostały spełnione przesłanki wymienione w cyt. wyżej rozporządzeniu potwierdziła, wg Prezesa ZUS, iż wnioskodawczyni nie wykazała , że opłacenie należności spowoduje zbyt ciężkie dla niej i jej rodziny skutki. Skoro spłata całości należności ZUS nie pozbawi wnioskodawczyni i jej rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, bowiem może być realizowana sukcesywnie, w dłuższym okresie czasu, np. - tak jak dotychczas - w formie potrąceń dokonywanych z wynagrodzenia za pracę, czy też w ramach układu ratalnego lub w formie dobrowolnych wpłat w kwotach dostosowanych do możliwości płatniczych to organ pierwszej instancji zasadnie przyjął, że żadna z okoliczności podniesionych w sprawie nie wypełnia którejkolwiek z wymienionych przesłanek i słusznie rozstrzygnął o braku podstaw do umorzenia we wskazanym trybie. Organ stwierdził również, że podniesione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy okoliczności, nadal nie przemawiają za zmianą poprzedniego rozstrzygnięcia. Okoliczności te były dotychczas znane i przyjęte w postępowaniu. Ponadto przedstawione zastrzeżenia dotyczące rzekomego przedawnienia należności, zostały rozstrzygnięte prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego i Ubezpieczeń Społecznych, z dnia [...] , sygn. akt [...] Prezes Zakładu wskazał także, iż słusznie organ pierwszej instancji stwierdził, że wnioskodawczyni zobowiązana była opłacać składki za ubezpieczonych nie będących płatnikami składek, wobec których w myśl art. 30 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie stosuje się art. 28 cyt. ustawy, a to oznacza , że ZUS nie może w żadnym przypadku umorzyć tych należności, a więc zgodnie z art 16 cytowanej ustawy składki emerytalnej w części finansowanej przez ubezpieczonych, składki rentowej w części finansowanej przez ubezpieczonych, oraz składki chorobowej, w całości finansowanej przez ubezpieczonych i normę tę stosuje się również, zgodnie z art. 32 cyt. ustawy, do składek na ubezpieczenie zdrowotne, które w myśl ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135 z późn. zm.) pobierane są z przychodu ubezpieczonego. W skardze od powyższej decyzji wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Z. M. zarzuciła naruszenie przepisów prawa w zakresie uzasadniającym umorzenie należnych składek. Zd. skarżącej organ błędnie ocenił okoliczności mające istotne znaczenie dla umorzenia składek, a w szczególności nie wziął pod uwagę , że zmieniły się okoliczności faktyczne wpływające na możliwości spłaty zaległości. Skarżąca wskazała , że powrócił z USA jej mąż, który doznał tam udaru mózgu i obecnie wymaga z jej strony opieki, nie jest także w stanie podjąć jakiejkolwiek pracy zarobkowej. W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie i przytoczył ponownie argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art.3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U.Nr 153 poz.1270 ze zm./, zwanej dalej ppsa, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania , nie będąc przy tym związanym granicami skargi / art. 134 ppsa/. Stosownie do treści art.135 ppsa sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Zgodnie zaś z treścią art. 145§1 pkt 1/c/ ppsa sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga jest uzasadniona. Jakkolwiek w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego organ zasadnie uznał, że w odniesieniu do skarżącej nie zachodzi żadna z okoliczności określonych w art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2007 r. Nr 11 poz.74 ze zm.),n a tym samym , że nie występuje całkowita nieściągalność to co najmniej przedwcześnie uznał , że w stosunku do skarżącej nie są spełnione przesłanki określone w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz.U.Nr 141 poz.1365) wydanego na podstawie cyt. ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Stosownie do treści tego przepisu Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Jakkolwiek , stosownie do treści cyt. przepisu , to na zobowiązanym spoczywa obowiązek wykazania, że opłacenie należności pociągnęłoby zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny to nie oznacza to, że organ nie jest zobowiązany do przeprowadzenia stosownego postępowania wyjaśniającego. Należy bowiem przypomnieć, że stosownie do treści art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz.1071 ze zm.) w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli , zaś stosownie do treści art. 77 §1 Kpa organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W nin. sprawie skarżąca od początku postępowania powoływała się na swoje niskie zarobki, wskazywała, że na jej utrzymaniu pozostaje troje dzieci tj. dwoje uczących się i córka cierpiąca na przewlekłe schorzenie natury psychiatrycznej. We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy ,a zatem przed wydaniem zaskarżonej decyzji Z. M. wskazała również, że jej sytuacja już po wszczęciu nin. postępowania uległa kolejnej zmianie, gdyż powrócił z USA jej mąż, który doznał tam udaru mózgu i obecnie pozostaje pod jej opieką, będąc pozbawionym , ze względu na stan zdrowia ,możliwości podjęcia pracy zarobkowej. Skoro zatem skarżąca wskazała powyższe okoliczności, których ocena jej zd. miała prowadzić do twierdzenia, że spełnia przesłanki określone w § 3 cyt. rozporządzenia to organ stosownie do przytoczonych zasad winien był , choćby na podstawie przesłuchania skarżącej w charakterze strony, ustalić jakie wydatki skarżąca ponosi , a szczególnie czy i jakie wydatki ponosi na dzieci , w tym na chorą córkę, która pobiera własne świadczenie. Następnie zaś, wobec zawiadomienia o powrocie męża skarżącej i jego stanie zdrowia , należało ustalić, czy mąż skarżącej otrzymuje jakieś świadczenie, czy posiada jakieś oszczędności, czy skarżąca w związku z chorobą męża ponosi jakieś dodatkowe wydatki, czy i jakie wydatki skarżąca poniosła w związku z przekształceniem lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego , które zajmuje wraz z rodziną w prawo odrębnej własności lokalu i z jakiego źródła miała środki na te ewentualne wydatki. We wskazanym zakresie organ nie poczynił żadnych ustaleń czym , zd. Sądu, naruszył zasady z art. 7 i 77 Kpa , a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze przytoczone wyżej względy na zasadzie art. 145 §1 pkt 1/c/ ppsa oraz art.135 ppsa Sąd orzekł jak w sentencji wyroku , polecając by przy ponownym rozpoznaniu sprawy przeprowadzić postępowanie dowodowe w zakresie wyżej przedstawionym . Dopiero odniesienie powyższych danych do dochodów rodziny może pozwolić zd. Sądu na dokonanie należytej oceny co do spełnienia lub nie spełnienia przesłanek z § 3 cyt. rozporządzenia, a dalej czy takie przesłanki umożliwiają - w ramach uznania administracyjnego- podjęcie korzystnej dla skarżącej decyzji , jeżeli organ uzna , że okoliczności te uzasadniają celowość umorzenia i nie są sprzeczne z interesem finansów ubezpieczeń społecznych.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło