I SA/Kr 434/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Michna po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z.M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 25 października 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odrzucić skargę. Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 25 października 2012 r. nr [...] odmówił skarżącej Z.M. wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 11 września 2012 r. nr [...], którą to decyzją ustalono wysokość zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od lutego 2007 r. do lutego 2009 r. Wraz z decyzją skarżąca otrzymała pouczenie o prawie wniesienia odwołania do Sądu Okręgowego w okręgu którego skarżąca ma miejsce zamieszkania, za pośrednictwem Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, który wydał decyzję lub ustnie do protokołu w tym Oddziale - w terminie miesiąca od daty jej otrzymania. W pismach z dnia 23 listopada 2012, 11 stycznia 2013 r. oraz w piśmie z dnia 15 lutego 2013 r. skarżąca kwestionowała powyższą decyzję i właściwość Sądu Okręgowego jako organu odwoławczego oraz domagała się wydania w miejsce decyzji, postanowienia, od którego przysługiwałaby skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Organ rentowy w piśmie z dnia 27 grudnia 2012 r. pouczył skarżącą, że od ww. decyzji przysługuje odwołanie do sądu powszechnego - sądu ubezpieczeń społecznych. Skarżącej zakreślono 7-dniowy termin do określenia czy pismo z dnia 23 listopada 2012 r. należy traktować jako odwołanie od ww. decyzji pod rygorem uznania, że jest to odwołanie i przekazania sprawy na drogę postępowania sądowego. Skarżąca nie wypowiedziała się w tej kwestii, natomiast w piśmie uzupełniającym z 11 stycznia 2013 r. zażądała uzupełnienia zaskarżonej decyzji o pouczenie o możliwości wniesienia skargi administracyjnej. W tym stanie rzeczy, organ pismem z dnia 24 stycznia 2013 r. poinformował skarżącą, że wobec kwestionowania zasadności decyzji z 25 października 2012 r. pismo z dnia 23 listopada 2012 r. zostanie potraktowane jako odwołanie i sprawa zostanie przekazana do Sądu Okręgowego. W dniu 2 lutego 2013 r. nadano bieg sprawie przesyłając akta do Sądu Okręgowego Krakowie Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Pismem z dnia 15 lutego 2013 r. skarżąca podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko, stąd też organ nadał sprawie bieg również w trybie kontroli administracyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Skuteczność wniesienia skargi, a w konsekwencji skuteczność uruchomienia procesu oceny legalności kwestionowanego rozstrzygnięcia organu administracji publicznej, zależy od dopuszczalności skargi. Jedną z przesłanek dopuszczalności skargi sądowoadministracyjnej jest zaskarżenie rozstrzygnięcia w sprawie, która należy do właściwości sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej p.p.s.a./, Sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. W rozpoznawanej sprawie skarżąca wniosła skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, którą to decyzją organ odmówił wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności poprzednio wydanej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie wysokości zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Przedmiotem postępowania jest zatem sprawa z zakresu ubezpieczeń społecznych, a decyzja w tej sprawie została wydana na podstawie art. 83a ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity - Dz. U. 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.) Zasada trybu odwoławczego ustanowionego w systemie ubezpieczeń społecznych polega na tym, że od decyzji Zakładu "przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego". Nie stosuje się więc przepisów o charakterze procedury administracyjnej. Wszystko na etapie postępowania administracyjnego należy do Zakładu, a jedynym środkiem odwoławczym jest "odwołanie do sądu" (art. 83 ust. 2 ww. ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych), które przenosi rozpoznanie roszczeń (zobowiązań), co do których Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał decyzje, na drogę postępowania sądowego (tak Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 23 marca 2011 r., I UZP 3/10, publ. OSNP 2011/17-18/233). Sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych należą do zakresu spraw cywilnych podlegających postępowaniu sądowemu według przepisów Kodeksu postępowania cywilnego (art. 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego – Dz. U. nr 43 poz. 296 ze zm.). Sprawą "dotyczącą" ubezpieczeń społecznych jest każda decyzja Zakładu w zakresie indywidualnych spraw (art. 83 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych), chociażby jej wydanie poprzedzała inna decyzja (art. 83a ust. 1 i ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przysługuje zatem odwołanie do właściwego sądu i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego, chociaż postępowanie przed Zakładem Ubezpieczeń Społecznych podlega, co do zasady, przepisom Kodeksu postępowania administracyjnego. W tych sprawach właściwy jest sąd powszechny, z wyjątkiem spraw o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku oraz o umorzenie należności (art. 83 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ). Odnosi się to także do decyzji wydanych na podstawie art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i to bez względu na to, czy rozstrzygnięcie decyzji dotyczy kwestii formalnej (procesowej), czy istoty sprawy. Reasumując, tutejszy Sąd podziela ugruntowane już w orzecznictwie stanowisko, wyrażone w ww. uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 2011 r., I UZP 3/10, że od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydanej na podstawie art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w przedmiocie nieważności decyzji przysługuje odwołanie do właściwego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Jeżeli zatem określony rodzaj sprawy należy do zakresu spraw cywilnych, które objęte są właściwością sądu powszechnego, to w tych sprawach wyłączona jest właściwość sądów administracyjnych, a od decyzji administracyjnych wydanych w tych sprawach przysługuje odwołanie do sądu powszechnego, a nie skarga na decyzję do sądu administracyjnego. Skoro więc skarga została wniesiona w sprawie, która nie należy do właściwości sądu administracyjnego, podlega ona odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.