I SA/Kr 438/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W.G. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi W.G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 31 grudnia 2014 r. Nr: [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia p o s t a n a w i a I) umorzyć postępowanie wywołane wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych; II) ustanowić dla W.G. adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w K. W dniu 12 lutego 2015 roku do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek W.G. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 31 grudnia 2014 roku w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach zawartym w formularzu "PPF" wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z córką A.A.G. ur. 1999 r. Ich dochód brutto za 2014 rok z prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej wyniósł 435,20 zł. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi mieszkanie o powierzchni 48,9 m². Nie dysponuje on cennymi przedmiotami o wartości powyżej 3.000 euro. W rubryce 7.2.1. formularza, w której należało wykazać posiadane zasoby pieniężne wnioskodawca wpisał "drobne lub debet". Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy W.G. podniósł, iż liczy ponad 61 lat i przeszedł poważną 14-godzinną operację. Wnioskodawca stracił pracę z winy zakładu pracy. Zasiłek dla bezrobotnych, który pobierał przez kilka miesięcy był o ponad 700 zł niższy niż minimum egzystencji. W okresie pozostawania bez pracy skarżący nie otrzymał od urzędu pracy żadnej pomocy, ani wsparcia. Wszystkie koszty związane z poszukiwaniem nowego zatrudnienia oraz szkoleniem musiał pokryć we własnym zakresie. Spowodowało to utratę wszystkich wieloletnich oszczędności i doprowadziło do całkowitego braku środków. Z tego względu skarżący nie ma możliwości pokrycia kosztów sądowych ani kosztów adwokackich we własnym zakresie. Wydatki strony przedstawiają się następująco: czynsz 539,70zł, wyposażenie 53,83 zł, media 55 zł, ubezpieczenie 66,70 zł, podatek od nieruchomości 8,70 zł, dodatkowo wg norm socj. 673 zł i utrzymanie dziecka 508 zł. Poza tym żywność 262 zł, odzież i obuwie 50 zł, środki higieny osobistej 30 zł, ochrona zdrowia 41 zł, pozostałe 79 zł, edukacja, kultura i transport - razem 212 zł. Do wniosku załączony został wydruk zeznania PIT-36 za 2014 rok oraz zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 9 lutego 2015 roku o wysokości dochodu skarżącego za 2014 rok (435 zł). Odnosząc się do wezwania referendarza sądowego o uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący oświadczył, iż nie posiada obecnie żadnych lokat bankowych. Posiadane dwie lokaty bankowe z oszczędnościami dla dziecka musiał zlikwidować, a pieniądze przeznaczyć na własne utrzymanie. Przychody skarżącego za 2013 rok wyniosły 29.536 zł, co przy oszczędnościach na rachunku bankowym, dawało możliwość przetrwania. Ostatnio musiał korzystać z pomocy społecznej. W ubiegłym roku, po wielu miesiącach wdrażania i zmiany branży, skarżący zaczął uzyskiwać skromne, ale regularne dochody. Jednakże sposób działania ZUS doprowadził go do poważnej depresji. Obecnie sytuacja polepsza się, ale skarżący potrzebuje wsparcia finansowego, które pomogłoby w aktywizacji. Średnie, niestabilne, dochody wnioskodawcy w wysokości 915 zł netto miesięcznie nie dają mu możliwości na poniesienie kosztów związanych z postępowaniem i pomocą prawną. W dniu 20 kwietnia 2015 roku do tut. sądu wpłynęły przesłane przez stronę kopie pięciu decyzji MOPS o przyznaniu pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego oraz zasiłków celowych. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Odnośnie wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych należy wyjaśnić, że zgodnie z treścią art. 239 pkt 1 lit "e" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Do takiej właśnie kategorii spraw należy skarga W.G.. Oznacza to, że strona nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych z mocy samego prawa. Zwolnienie dokonane na mocy niniejszego przepisu, oznacza całkowite zwolnienie z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych, jak i ponoszenia wydatków. W związku z tym, że w przedmiotowej sprawie skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, jego wniosek w tym przedmiocie jest bezprzedmiotowy. W takiej sytuacji postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych należało umorzyć w oparciu o art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. We wniosku o przyznanie prawa pomocy W.G. domaga się również ustanowienia na jego rzecz pełnomocnika z urzędu. Zgodnie z art. 262 p.p.s.a. przepisy o przyznaniu prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy mają odpowiednie zastosowanie dla stron korzystających z ustawowego zwolnienia z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Trzeba przede wszystkim podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zdaniem orzekającego w niniejszej sprawie sytuacja materialna W.G. nie pozwala na poniesienie przez niego kosztów zastępstwa procesowego we własnym zakresie. Skarżący uzyskuje wprawdzie dochody z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości średnio 915 zł netto miesięcznie, jednakże zauważyć należy, że dochód ten przypada na dwie osoby, bowiem na utrzymaniu skarżącego pozostaje jego 16-letnia córka. Środki finansowe w takiej wysokości z trudem wystarczają na pokrycie kosztów bieżącej egzystencji członków rodziny. Skarżący nie ma zatem możliwości, aby z uzyskiwanych dochodów poczynić jakiekolwiek oszczędności. O trudnej sytuacji materialnej wnioskodawcy świadczy także fakt korzystania przez niego ze wsparcia pomocy społecznej. Zalegające w aktach sprawy decyzje MOPS z bieżącego roku potwierdzają przyznanie skarżącemu zasiłku okresowego w kwocie 306 zł w okresie od 1 kwietnia do dnia 30 czerwca 2015 roku, zasiłku celowego w kwocie 500 zł na ogrzewanie gazowe, zasiłków celowych z przeznaczeniem na zakup żywności na przygotowanie jednego posiłku dziennie dla rodziny W.G. w kwocie 240 zł za miesiące kwiecień, maj i czerwiec 2015 roku oraz zasiłku celowego w kwocie 200 zł na dofinansowanie opłat za energię elektryczną. W.G. nie dysponuje oszczędnościami, ani przedmiotami wartościowymi, które mogłyby zostać spieniężone. W takiej sytuacji konieczność opłacenia pełnomocnika mogłaby zagrozić egzystencji wnioskodawcy i jego córki. Biorąc pod uwagę wskazane okoliczności uznano, że w przedmiotowej sprawie zachodzą ustawowe przesłanki do przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie ustanowienia na jego rzecz kwalifikowanego pełnomocnika z urzędu, dlatego orzeczono jak w pkt II sentencji na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.