I SA/Kr 44/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Przedsiębiorstwa [...] "J" Sp. z.o.o. w A. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr: [...] w przedmiocie umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług za marzec i sierpień 1998 roku p o s t a n a w i a zwolnić stronę skarżącą od wpisu sądowego od skargi; I) w pozostałej części wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oddalić W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł od skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr: [...] w przedmiocie umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług za marzec i sierpień 1998 roku - strona skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy Prezes Zarządu spółki z o.o. "J" podniósł, iż od kilku lat spółka znajduje się w katastrofalnej sytuacji finansowej. Wszystkie składniki majątku spółki "J" są w całości zajęte równocześnie przez Komornika Skarbowego i Komornika Sądowego dlatego nie ma jakiejkolwiek możliwości ich spieniężenia. Spółka od kilku lat regularnie ponosi straty na działalności gospodarczej. W chwili obecnej spółka nie ma nawet możliwości przeprowadzenia postępowania upadłościowego. Na dowód tego załączono kopię decyzji organu skarbowego o odmowie umorzenia zaległości podatkowych. Ponadto, na potwierdzenie tragicznej sytuacji finansowej, przedłożono dokumenty dotyczące toczących się postępowań egzekucyjnych. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 1.000.000,00 zł, natomiast wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok wynosi 198.409,77 zł. Ostatni rok obrotowy spółka zamknęła startą w wysokości 5.091,18 zł. Wykonując wezwanie referendarza sądowego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy strona skarżąca poinformowała, że nie posiada w chwili obecnej czynnego rachunku bankowego. Zeznanie podatkowe za rok 2007 oraz bilans są w przygotowaniu. Odnosząc się do wezwania o podanie spisu posiadanych przez spółkę nieruchomości z podaniem ich lokalizacji, obszaru i wartości podano, iż spółka posiada dwie nieruchomości położone w A.: - nieruchomości Kw [...] (w tym - budynku) o powierzchni [...] m- oraz nieruchomość Kw [...] o powierzchni [...] m-. Wartość szacunkowa ułamkowej - części nieruchomości Kw 59.443 została ustalona przez biegłego na kwotę 168.025,00 zł, natomiast wartość szacunkowa drugiej nieruchomości na kwotę 129.500,00 zł. Obie nieruchomości są zajęte równocześnie przez Komornika Sądowego i Skarbowego. Do pisma załączono protokół opisu i oszacowania nieruchomości z dnia [...] grudnia 2007 roku, który zawiera m.in. prawa i obciążenia wpisane do ksiąg wieczystych wynikające z toczących się postępowań egzekucyjnych. Odnosząc się do kwestii określenia ilości zatrudnionych przez spółkę pracowników i źródła, z którego pochodzą pieniądze na ich wynagrodzenia Prezes Zarządu skarżącej spółki oświadczył, że obecnie spółka zatrudnia na cząstkowe etaty zaledwie trzech pracowników włącznie z Prezesem. Z uwagi na tragiczną sytuację finansowa spółki pracownicy nie otrzymują wynagrodzeń. W wykonaniu kolejnego wezwania referendarza sądowego przedłożono wstępne zeznanie podatkowe za rok 2007 i wyjaśniono, że sprzedaż, jaka zaistniała w 2007 roku była rozliczana w ramach wzajemnych kompensat z firmami, wobec których strona skarżący posiada zobowiązania, natomiast osiągnięty w 2007 roku dochód został rozliczony ze start z lat ubiegłych. Bilans za rok 2007 jest w fazie przygotowania, a według przepisów należy go sporządzić najpóźniej do końca czerwca 2008 roku. Strona skarżąca nie posiada na dzień dzisiejszy żadnych ruchomości, ani czynnego rachunku bankowego. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Z dyspozycji art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) wynika, że właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie strona skarżąca domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie w całości od kosztów sądowych. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 2 powołanej ustawy przysługuje osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, która wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy i w związku z tym, zgodnie z art. 252 § 1 ustawy wniosek strony powinien zawierać oświadczenie obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Należy podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony z obowiązku ich ponoszenia. Wnioskodawca musi zatem wykazać, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Po przeprowadzeniu analizy stanu majątkowego wnioskodawcy orzekający doszedł do przekonania, że skarżąca spółka nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Aktualna sytuacja majątkowa wnioskodawcy jest bardzo trudna. Spółkę obciążają znaczne zaległości podatkowe oraz zaległe składki ubezpieczeniowe wobec ZUS. Wszystkie składniki majątku wnioskodawcy są w całości zajęte przez komornika skarbowego i komornika sądowego. Spółka uzyskuje przychody jedynie w ograniczonym zakresie generując straty za lata podatkowe 2005 w kwocie 7.810,86 zł, zaś za rok 2006 w kwocie 5.091,18 zł. Dochód osiągnięty w roku 2007 w kwocie 56.594,70 zł został rozliczony ze strat z ubiegłych lat. Potwierdzeniem trudnej sytuacji spółki jest fakt niewypłacania wynagrodzeń pracownikom włącznie w Prezesem. Wskazane okoliczności uzasadniają przyznanie stronie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od złożonej skargi. Zdaniem orzekającego brak jest podstaw do przyznania wnioskującej spółce prawa pomocy w pozostałym zakresie. Jak wynika z dokumentów źródłowych znajdujących się w aktach sprawy, mimo trudnej sytuacji finansowej spółka uzyskuje przychody. Zdaniem Prezesa Zarządu spółka ma duże szanse podnieść się z kryzysu, istnieje bowiem możliwość pozyskania inwestora strategicznego oraz skorzystania ze środków unijnych. Nie można zatem przyjąć, że spółka nie będzie mogła w przyszłości ponieść dalszych kosztów postępowania. W obecnej sytuacji finansowej spółki zwolnienie jej o konieczności uiszczenia wpisu sądowego, stanowiącego na tym etapie postępowania jedyny składnik kosztów sądowych stanowi, w ocenie orzekającego, wystarczającą pomoc państwa w niniejszej sprawie. Wydając takie rozstrzygnięcie referendarz sądowy kierował się również tym, aby nie zamykać skarżącej spółce drogi postępowania sądowoadministracyjnego w dochodzeniu swych roszczeń. Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).