I SA/Kr 443/11

Sygnatura akt I SA/Kr 443/11 P O S T A N O W I E N I E Dnia 26 lipca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Michna po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu Z.G. od postanowienia referendarza z dnia 19 kwietnia 2012r. I SA/Kr 443/11 oddalającego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 28 stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przekazania pisma właściwemu organowi postanawia: oddalić wniosek o zwolnienie z kosztów i ustanowienie adwokata z urzędu. Prawomocnym postanowieniem z dnia 26 września 2011 r. I SA/Kr 443/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 28 stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przekazania pisma właściwemu organowi. Następnie postanowieniem z dnia 24 stycznia 2012 r. sygn. akt I SA/Kr 443/11 tutejszy Sąd odrzucił skargę wobec nieuiszczenia przez skarżącego wymaganego wpisu. Od powyższego postanowienia skarżący wniósł w dniu 24 lutego 2012 r. skargę kasacyjną jednocześnie składając wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. W uzasadnienia wniosku skarżący podał, że mieszka u siostry i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. W związku z wypadkiem przy pracy zaliczony został do drugiej grupy inwalidzkiej i z tego tytułu otrzymuje rentę w wysokości 887,06 zł miesięcznie netto. Skarżący podał, że na żywność wydaje 50 zł dziennie, na konsultacje lekarskie 50 zł miesięcznie, na lekarstwa 50 -100 zł miesięcznie, koszty energii elektrycznej i ogrzewania to 10 zł na dzień. Dalej skarżący dodawał, że w marcu 2012 r. poniósł dodatkowe koszty związane z leczeniem w wysokości 995 zł, na które złożyły się ceny: pasa przepuklinowego jednostronnego lewego (100 zł), kołnierza szyjnego (35 zł), stabilizatora kolanowego z zawiasami (650 zł), gorsetu L-S wg. Williamsa (140 zł), USG (70 zł). Skarżący podał, że jest właścicielem gospodarstwa rolnego o pow. 1,64 ha i opłaca podatek rolny w wysokości 216,00 zł rocznie. Spłaca też raty pożyczki zaciągniętej w SKOK im. Franciszka Stefczyka w wysokości 327,53 zł miesięcznie. Skarżący na rachunku w SKOK im. Franciszka Stefczyka na dzień 29 lutego 2012 r. miał zgromadzoną kwotę 2 062,35 zł. Powyższa skarga kasacyjna została odrzucona przez tutejszy Sąd postanowieniem z dnia 29 maja 2012 r. Z kolei wniosek o przyznania prawa pomocy został oddalony prze Referendarza tutejszego Sądu postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2012 r. Postanowienie zostało doręczone dnia 23 kwietnia 2012 r. W sprzeciwie wniesionym dnia 30 kwietnia 2012r. (data stempla pocztowego) od ww. postanowienia referendarza skarżący podniósł, że jest w trudnej sytuacji materialnej. Jego zdaniem postanowienie referendarza zostało wydane w sposób "stronniczy i bezprawny". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Na podstawie art. 260 - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012r. poz. 270), dalej zwanej "ppsa", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Powyższe oznacza, że skuteczne (w terminie) wniesienie sprzeciwu przeciwko postanowieniu referendarza w przedmiocie prawa pomocy powoduje, że wniosek o jej przyznanie podlega ponownemu rozpoznaniu przez wojewódzki sąd administracyjny. W analizowanej sprawie zauważyć jednak należy, że na tym etapie postępowania sprawa zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych została prawomocnie rozstrzygnięta postanowieniem z dnia 26 września 2011 r., którym tut. Sąd oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Strona nie skorzystała z prawa wniesienia zażalenia na to postanowienie, wobec czego stało się ono prawomocne. Na obecnym etapie postępowania strona nie przedstawiła żadnych nowych okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy choćby w zakresie częściowym. W szczególności należy zauważyć, że w pierwotnie złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy z dołączonych dokumentów wynikało, że: "...w dniu 6 kwietnia 2011 r. na rachunek skarżącego wpłacona została kwota 11 420,00 zł" , a skarżący pomimo wezwania, nie podał, czy otrzymuje dofinansowanie z funduszy unijnych (por. uzasadnienie ww. postanowienia WSA w Krakowie z dnia 26 września 2011r. I SA/Kr 443/11). Z ponownie przedstawionych dokumentów wynikało, że na rachunku w SKOK im. Franciszka Stefczyka na dzień 29 lutego 2012r. skarżący miał zgromadzoną kwotę 2 062,35 zł. W myśl cytowanego w poprzednich ww. postanowieniach art. 245 § 1 ppsa prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 ppsa), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 ppsa), zaś częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 ppsa). Zgodnie z przepisem art. 246 § 1 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej może nastąpić: w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zwolnienie od kosztów sądowych stanowi odstępstwo od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości, wyrażonej w art. 199 ppsa zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Udzielenie stronie prawa pomocy (zwolnienie od kosztów sądowych, przyznanie pełnomocnika z urzędu) w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Zwolnienie od kosztów sądowych - co do zasady - powinno dotyczyć przede wszystkim osób fizycznych znajdujących się w ubóstwie, które z uwagi na swoją sytuację materialną i życiową nie są w stanie ponieść kosztów sądowych i dlatego postępowanie z ich udziałem winno kredytować państwo. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zdaniem sądu sytuacja rodzinno - materialna skarżącego nie przemawia za przyznaniem skarżącemu prawa pomocy (zwolnieniem od kosztów sądowych, ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika z urzędu). Skarżący nie ma nikogo na utrzymaniu, posiada stałe źródło dochodu w postaci renty, a ponadto prowadzi gospodarstwo rolne. Skarżący nie podał, czy otrzymuje dofinansowanie z funduszy unijnych, a jednocześnie w dniu 6 kwietnia 2011 r. dysponował kwotą 11 420,00 zł, która uległa po roku zmniejszeniu do 2 062,35 zł. Skarżący nie wskazał przy tym na jakie cele kwota ta została wydatkowana. W ocenie Sądu, skarżącego stać na poniesienie kosztów sądowych (100 zł) oraz kosztów profesjonalnego pełnomocnika. Skarżący poza wykazywaniem wielkości ponoszonych wydatków bieżących (łącznie ok. 1 500zł), które znacznie przekraczają kwotę otrzymywanej renty (887,06 zł netto) nie odpowiadał na wezwanie w sprawie dodatkowych dochodów z dotacji unijnych, posiadając przy tym na rachunku bankowym środki pozwalające, w ocenie Sądu, sfinansować profesjonalną pomoc prawną. W wniesionym sprzeciwie skarżący podnosi jedynie, że jest samotnym wdowcem i inwalidą II grupy, pomijając całkowitym milczeniem zarówno argumentację Sądu jak i referendarza, zawartą w dotychczas wydanych postanowieniach, a odnoszącą się przede wszystkim do faktu posiadania na koncie bankowym środków finansowych i potencjalnej możliwości otrzymywania dotacji unijnych. Zdaniem Sądu, sytuacja rodzinna i zdrowotna skarżącego miałaby znaczenia tylko w przypadku rozważania braku możliwości zarobkowych lub wielkości koniecznych wydatków na utrzymanie gospodarstwa domowego – nie ma znaczenia natomiast, jeśli wnioskujący o prawo pomocy, otrzymuje stały miesięczny dochód (tu: renta), posiada na koncie bankowym dostateczne środki na sfinansowanie bieżących miesięcznych wydatków ( a wynoszą one ok. 1500 miesięcznie) i jednocześnie kosztów sądowych (opłaty sądowe i koszty pełnomocnika). Dodać przy tym należy, że nieuzasadnione jest także przyznanie prawa pomocy, jeżeli z dokumentów wynika, że skarżący dysponował na początku postępowania sądowego znaczną kwotą (ponad 11 000zł) i w żaden sposób nie wyjaśnił celu jej wydatkowania, uchylając się przy tym od poniesienia, minimalnych w porównaniu do tej kwoty, kosztów sądowych. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 §1 pkt 1 ppsa w zw. z art. 244 § 1 ppsa orzeczono jak w sentencji postanowienia.