I SA/Kr 453/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi [...] Szkoły [...] w W. przy uczestnictwie "P" SA. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr: [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2005 rok p o s t a n a w i a oddalić wniosek Samorządowego Kolegium Odwoławczego o zwolnienie od kosztów sądowych Wyrokiem z dnia [...] lutego 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził nieważność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr: [...] oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji w przedmiocie podatku od nieruchomości za rok 2005 oraz zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej koszty postępowania. Wraz ze skargą kasacyjną od tego orzeczenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze, reprezentowane przez radcę prawnego B. K.-S., złożyło na urzędowym formularzu "PPPr" wniosek o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o majątku i dochodach w rubryce 6 formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy "wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych" podano kwotę 5.611.846,24 zł, w rubryce 7 "wartość środków trwałych wnioskodawcy według bilansu na ostatni rok" podano wartość 1.667.533,25 zł, zaś w rubryce 8 "wysokość zysku lub strat za ostatni rok obrotowy według bilansu" wykazano stratę w kwocie 4.145.363,80 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze posiada rachunek w [...]o/o K., na którym na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy zgromadzone były środki w kwocie 260,36 zł. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy podniesiono, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze jest państwową jednostką budżetową powołaną ustawą z dnia 12 października 1994 roku o samorządowych kolegiach odwoławczych. Zasady planowania i dysponowania środkami publicznymi w Kolegium reguluje ustawa z dnia 30 czerwca 2005 roku o finansach publicznych oraz ustawa z dnia 17 grudnia 2004 roku o odpowiedzialności za naruszenia dyscypliny finansów publicznych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze realizuje wydatki publiczne na cele i w wysokości ustalonej w planie finansowym. Ewentualne koszty sądowe nie mieszczą się w planie wydatków, a ich poniesienie naraziłoby jednostkę na naruszenie dyscypliny finansów publicznych. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom i podmiotom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Przyznanie osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy w zakresie częściowym zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) może być przyznane, gdy podmiot ten wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania sądowego. Z treści tego przepisu wynika, że prawo pomocy ma charakter szczególny, dlatego z uprawnienia tego mogą skorzystać jedynie podmioty, które wykażą, że znajdują się w wyjątkowo trudnej sytuacji materialnej. Zaakcentować także wypada, iż zwolnienie od kosztów sadowych stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości, o której mowa w art. 199 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w myśl której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zatem każdy podmiot zamierzający wnieść skargę lub wziąć udział w sprawie winien liczyć się z koniecznością poniesienia związanych z tym opłat i odpowiednio wcześniej, w miarę istniejących możliwości gromadzić środki potrzebne na ich pokrycie. Zgodnie z utrwalonym poglądem wyrażonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienia NSA z dnia 6.10.2004 r. GZ 61/04, GZ 64/04, niepubl.). Samorządowe Kolegium Odwoławcze, zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 12 października 1984 roku o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jednolity: Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.), jest państwową jednostką budżetową. Podstawą gospodarki finansowej jednostki budżetowej, zgodnie z art. 20 ust. 4 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 roku o finansach publicznych (Dz. U. z 2005 r. Nr. 249, poz. 2104 ze zm.), jest plan dochodów i wydatków. We wniosku o przyznanie prawa pomocy Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, iż ewentualne koszty sądowe nie mieszczą się w planie wydatków, a ich poniesienie naraziłoby jednostkę na naruszenie dyscypliny finansów publicznych. Orzekający pragnie zauważyć, że Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje, wzorem postępowania cywilnego, zwolnienia Skarbu Państwa oraz instytucji państwowych od opłat sądowych, dlatego podmioty te powinny uwzględnić w swej działalności koszty niezbędne do prowadzenia postępowania sądowoadministracyjnego. Organ nie może natomiast oczekiwać, że prawo pomocy wypełni brak ustawowego zwolnienia wobec przyjmowanej praktyki nie uwzględniania kosztów postępowania sądowego w planach finansowych (por. postanowienia NSA z dnia 30 stycznia 2007 r. sygn. akt I FZ 596/06 oraz z dnia 27 lutego 2007 r. sygn. akt I FZ 568/06). Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 27 listopada 2006 roku sygn. akt I FZ 534/06 zaakcentował, iż chcąc dochodzić praw przed sądem należy przede wszystkim zadbać o środki na pokrycie kosztów sądowych. Instytucje państwowe (których zadanie nie polega na prowadzeniu działalności gospodarczej) powinny uwzględnić w swojej działalności koszty niezbędne do prowadzenia sądowego postępowania administracyjnego, albowiem w przeciwnym wypadku zostaną pozbawione możliwości pełnej realizacji prawa strony w takim postępowaniu. Argument strony skarżącej o nieuwzględnieniu w planie wydatków ewentualnych kosztów sądowych nie mógł zostać uznany za okoliczność uzasadniającą przyznanie stronie prawa pomocy. Wypada bowiem podkreślić, że art. 148 ustawy o finansach publicznych przewiduje możliwość dokonywania przez dysponentów części budżetowych przeniesień wydatków między rozdziałami i paragrafami klasyfikacji wydatków. Dysponenci części budżetowych mogą zaś upoważnić kierowników podległych jednostek do dokonywania przeniesień wydatków w obrębie jednego rozdziału. Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 29 czerwca 2006 roku w sprawie gospodarki finansowej jednostek budżetowych, zakładów budżetowych i gospodarstw pomocniczych oraz trybu postępowania przy przekształcaniu w inną formę organizacyjno-prawną (Dz. U. z 2006 roku, Nr 116, poz. 783 ze zm.) w rozdziale 2 normuje szczegółowe zasady dotyczące sposobu i trybu dokonywania zmian w planach finansowych. Wnioskujące o przyznanie prawa pomocy Kolegium w żaden sposób nie uprawdopodobniło niemożności dokonania zmian w planie finansowym, które są dopuszczalne w świetle ustawy o finansach publicznych. Zatem, zdaniem orzekającego, podmiot ten nie może skutecznie domagać się zwolnienia od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).