I SA/Kr 458/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Bogusław Wolas Sędzia: WSA Beata Cieloch (spr.) Sędzia: WSA Maja Chodacka Protokolant: Julia Kamieniarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2009 r. sprawy ze skarg J. C. na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 14 stycznia 2009 r. Nr [...] [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznych - skargi oddala- Zaskarżonymi decyzjami z dnia 14 stycznia 2009 r., Nr [...] i Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzje Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 13 października 2008 r., Nr [..] i Nr [...] odmawiające uchylenia decyzji ostatecznych z dnia 22 października 2001 r. Nr [...] oraz z dnia 2 sierpnia 2004 r. Nr [...], którymi określono skarżącemu J. C. zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000 r. i 2002 r. Zaskarżone decyzje zapadły w następującym stanie faktycznym: Naczelnik Urzędu Skarbowego decyzjami z dnia 22 października 2001 r. i 2 sierpnia 2004 r. określił skarżącemu zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000 r. 2002 r. w kwocie odpowiednio 920 zł (plus odsetki za zwłokę w kwocie 173,30 zł) i 3 551,60 zł. Od decyzji tych skarżący nie wniósł odwołań. Pismem z dnia 4 kwietnia 2008 r. uzupełnionym pismem z dnia 2 czerwca 2008 r. skarżący wystąpił z wnioskiem o wznowienie postępowania w sprawach zakończonych w/w decyzjami. Jako podstawę prawną wznowienia postępowania skarżący powołał art. 240 § 1 pkt 5, art. 244 § 1 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu wniosków podniesiono, że przychód stanowiący podstawę określenia spornego podatku przyjęty został na podstawie wystawionych przez skarżącego faktur dokumentujących sprzedaż usług, które nie zostały wykonane. Stwierdzono, że skarżący za wystawienie "pustych" faktur otrzymywał drobne gratyfikacje. Dochód z tego tytułu stanowił niewielką część przychodów wykazanych na fakturach ze sprzedaży. Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniami z dnia 25 lipca 2008 r. Nr [...] i Nr [...] wznowił postępowanie w sprawach objętych wnioskami i decyzjami z dnia 13 października 2008 r. odmówił uchylenia przedmiotowych decyzji. W uzasadnieniach decyzji organ I instancji zaznaczył, że przedmiotem postępowania o wznowienie nie jest ponowne rozpoznanie sprawy, a jedynie ustalenie spełnienia przesłanki wznowienia postępowania zawartej w przepisie wskazanym przez stronę. Organ stwierdził, że podstawa opodatkowania i podatek dochodowy za 2000 r. i 2002 r. określony został w oparciu o przychody wynikające z informacji PIT-11 oraz składanych przez podatnika deklaracji PIT-5 i VAT-7, a nie wystawionych podatnika faktur. Natomiast we wnioskach o wznowienie postępowania nie wskazano na fikcyjność złożonych deklaracji podatkowych. Od powyższych decyzji skarżący wniósł odwołania, zarzucając organowi pierwszej instancji błędne przyjęcie, iż okoliczności sprawy nie wskazują na spełnienie przesłanki wznowienia postępowania określonej w art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Zdaniem skarżącego wskazane we wnioskach o wznowienie zeznania świadków M. C. oraz J. C. są nowymi środkami dowodowymi, a fakty które mają być przez nich ujawnione nie były znane organowi podatkowemu w dniu wydania decyzji. Zdaniem skarżącego nie skorzystanie przez organ podatkowy z nowych, wskazanych przez niego dowodów w sprawie jest działaniem godzącym w zasadę prawdy obiektywnej, określonej w art. 122 Ordynacji podatkowej. W wyniku postępowania odwoławczego Dyrektor Izby Skarbowej decyzjami z dnia 14 stycznia 2009 r. utrzymał w mocy decyzje organu I instancji. Organ odwoławczy w pełni podtrzymał argumentację organu pierwszej instancji. Na powyższe decyzje skarżący wniósł skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Skarżący zarzucił, że zaskarżone decyzje naruszają przepis art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej poprzez bezpodstawne przyjęcie, że nie zachodzą przesłanki wznowienia postępowania podatkowego określone w w/w przepisie. Skarżący podniósł też, że nie przeprowadzenie przez organ podatkowy dowodu z zeznań świadków i wyjaśnień strony, zaofiarowanych we wnioskach o wznowienie postępowania sprawiło, iż organ ten nie pozyskał wiedzy o kluczowym dla sprawy znaczeniu, a dotyczącej statusu własnościowego nieruchomości gruntowej w Z. (działka nr [...] i [...]) dzierżawionej Firmie C., która nie stanowiąc własności skarżącego, lecz jego ojca (a w istocie jego spadkobierców) spowodowała wadliwe ustalenie kręgu uczestników postępowania podatkowego, w rezultacie wadliwe ustalenie należności podatkowej. Za pomocą tych dowodów organ uzyskałby również informacje dotyczące dramatycznej kondycji psychofizycznej skarżącego, jak i jego rodziny, która rzutowała na przebieg postępowań podatkowych, w tym na realizację prawa podatnika do obrony swoich interesów w tych postępowań. Według skarżącego istotnym jest, że M. C. działająca w charakterze jego pełnomocnika, w obawie przed agresją (m.in. na tle choroby alkoholowej podatnika), ukrywała przed nim wiedzę o toczących się postępowaniach podatkowych, tym sam) uniemożliwiając mu jakąkolwiek obronę swych racji. Ustalenie powyższych, jak i innych faktów doniosłych w sprawie, możliwe poprzez przeprowadzenie dowodu z wyjaśnień strony oraz z zeznań świadka M. C. jako dowodów noszących walor nowości skutkować winno - zdaniem skarżącego - wznowieniem postępowania podatkowego. W odpowiedzi na skargi Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o ich oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Powyższe skargi zostały zarejestrowane pod sygnaturami akt I SA/Kr 458/09 i I SA/Kr 459/09. Postanowieniem z dnia 16 października 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o w/w sygnaturach i postanowił prowadzić je pod wspólną sygnaturą I SA/Kr 458/09. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skargi nie są zasadne i nie zasługują na uwzględnienie. Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej m.in. poprzez badanie legalności, czyli zgodności z prawem wydawanych aktów w tym decyzji administracyjnych. Z treści art. 145 § 1 powołanej ustawy wynika, że sąd uchyla zaskarżoną decyzję, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, gdy naruszenie prawa daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz gdy sąd stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy w trybie wznowienia postępowania, w oparciu o przesłankę wynikającą z art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 05r., Nr 8 poz. 60 ze zm.), zachodziły podstawy do uchylenia ostatecznych decyzji podatkowych. Skarżący we wnioskach o uchylenie ostatecznych decyzji powołał się na istnienie w sprawie przesłanek określonych właśnie w art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, a mianowicie istnienie nowych okoliczności lub dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, a nieznanych organowi, który wydał decyzje. Należy zauważyć, iż przedmiotem postępowania wznowieniowego nie jest ponowne rozpoznanie sprawy we wszystkich jej aspektach, a jedynie zbadanie, czy zaszły wyjątkowe okoliczności, ściśle wyliczone w art. 240 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa (wyrok NSA z dnia 22 maja 2003 r., III SA 2367/01, niepubl.). Powyższy pogląd znajduje wsparcie w uregulowaniu systemu wzruszania decyzji ostatecznych. W odniesieniu do decyzji wadliwych Ordynacja podatkowa przewiduje min. dwa tryby, a mianowicie wznowienie postępowania (art. 240-246) oraz stwierdzenia nieważności decyzji (art. 247-252). Dla każdego z wymienionych trybów nadzwyczajnych przewidziane zostały osobne podstawy ich zastosowania. Analiza tych postaw prowadzi do wniosku, że o ile stwierdzenie nieważności decyzji służy zasadniczo weryfikacji wad materialnoprawnych, o tyle dla usuwania wadliwości proceduralnych, przewidziana jest instytucja wznowienia postępowania. Postępowanie wznowieniowe jest postępowaniem nadzwyczajnym, które toczy się w bardzo zawężonych ramach. Wznowienie postępowania jest instytucją szczególną, stanowiącą wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnej. Odnosząc się do powołanej przesłanki wznowienia należy wskazać, iż zarówno nowe fakty, jak i dowody stanowiące podstawę wznowienia muszą istnieć w chwili wydania decyzji ostatecznej, a ich "nowość" polega na tym, że nikt dotychczas (ani organ podatkowy, ani strona) nie zgłosił ich ani nie ujawnił. Nie może uzasadniać wznowienia postępowania powołanie faktów, które powstały już po wydaniu decyzji, nawet gdyby fakty te miały wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Tak więc, przesłanka z art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, tj. przesłanka istotnych okoliczności lub dowodów nieznanych organowi w dniu wydania decyzji, jest spełniona, gdy łącznie wystąpią następujące elementy: 1) ujawnia się w sprawie nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, 2) okoliczności te będą miały charakter nowych w stosunku do poprzednio prowadzonego postępowania, 3) okoliczności te lub dowody nie były znane w dniu wydania decyzji, 4) nowe okoliczności muszą być istotne dla sprawy, czyli takie, które mogą mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy. Przedmiotem rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jest to, czy powołane we wniosku o wznowienie postępowania nowe okoliczności mogą być potraktowane w niniejszej sprawie jako "istotna dla sprawy nowa okoliczność faktyczna lub nowy dowód istniejący w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję", czyli przesłanka wznowienia, o której stanowi art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Skarżący, jako nowy dowód, który jego zdaniem istniał w dniu wydania prawomocnych decyzji, wskazał dowód z wyjaśnień strony oraz zeznań świadka M. C.. Przeprowadzenie tego dowodu miało wskazywać na proceder wystawiania przez skarżącego faktur, dokumentujących fikcyjne operacje gospodarcze. To sprawiło, że skala działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego pozostawała w rażącej dysproporcji z przyjętą przez organ wysokością przychodów będących podstawą ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 r. Zdaniem skarżącego, miało to istotny wpływ na wymiar podatku dochodowego, określonego w decyzjach z dnia 22 października 2001 r. i 2 sierpnia 2004 r. za 2000 r. i 2001 r. Skarżący podniósł, że dowody te nie zostały powołane w toku pierwotnego postępowania podatkowego z uwagi na złą kondycję psychofizyczną i sytuację rodzinno majątkową skarżącego oraz jego niską świadomość prawną. Ponadto M. C. działająca w charakterze jego pełnomocnika, w obawie przed agresją (m.in. na tle choroby alkoholowej skarżącego), ukrywała przed nim wiedzę o toczących się postępowaniach podatkowych, tym sam uniemożliwiając mu jakąkolwiek obronę swych racji. W ocenie Sądu, organ rozstrzygając sprawy na podstawie art. 245 § 1 pkt 5, trafnie ocenił, iż nie zachodzi podstawa wznowienia przewidziana w art. 240 § 1 pkt 5 ustawy Ordynacja podatkowa, na którą powołał się skarżący, wnosząc żądanie wznowienia postępowania w sprawach zakończonych ostatecznymi decyzjami. Przede wszystkim w postępowaniu podatkowym poprzedzającym wydanie decyzji określających wysokość podatku dochodowego od osób fizycznych organ podatkowy oparł się na dokumentacji w postaci deklaracji podatkowych PIT – 5 i VAT – 7 oraz informacji PIT – 11 złożonych przez podatnika, których skarżący nie kwestionuje. Decyzje wymiarowe nie zostały zatem wydane na podstawie faktur i rachunków, których autentyczność skarżący kwestionuje. Ponadto warunkiem spełnienia przesłanki wznowienia postępowania jest wyjście na jaw istotnych dla sprawy, nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nie znanych organowi, który wydał decyzję. Tymczasem powołane przez skarżącego nowe dowody w postaci wyjaśnień strony i zeznań świadka, nie istniały w dniu wydania decyzji. Dowody te nie zostały powołane przez stronę w toku postępowania podatkowego poprzedzającego wydanie decyzji wymiarowych w tej, ani też innej sprawie. A zatem powołany dowód nie spełnia przesłanek określonych w art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Co do zarzutu skarg dotyczącego nie pozyskania przez organ podatkowy wiedzy o kluczowym dla sprawy znaczeniu, tj. statusu własnościowego nieruchomości gruntowej w Z. , dzierżawionej Firmie ‘C" która nie stanowiąc własności skarżącego, lecz jego ojca, spowodowała wadliwe ustalenie kręgu uczestników postępowania podatkowego, Sąd stwierdza, że okoliczność ta nie została podnoszona przez skarżącego w toku postępowania wznowieniowego, a została podniesiona przez skarżącego dopiero w skargach skierowanych do Sądu. W związku z tym organy podatkowe nie miały możliwości zbadania powyższej okoliczności pod kątem przesłanki wznowienia postępowania określonej w art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Rozpoznając i rozstrzygając łącznie sprawy skarg na w/w. zaskarżone decyzje, Sąd działał w trybie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), który to przepis stanowi, że Sąd może zarządzić połączenie kilku oddzielnych spraw toczących się przed nim w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia, jeżeli pozostają one ze sobą w związku. W przedmiotowym postępowaniu we wszystkich zaskarżonych decyzjach skarga opiera się na jednakowych podstawach naruszenia przepisów postępowania przy identycznym stanie faktycznym – stąd, zdaniem orzekającego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zaistniał pomiędzy w/w sprawami związek, o którym mowa w ww. art. 111 § 2, a względy ekonomii procesowej, szybkości postępowania i ograniczenia jego kosztów dla obu stron procesu dodatkowo przemawiały za połączeniem obu spraw, a strony postępowania nie wnosiły sprzeciwu co do ich połączenia. W związku z powyższym, uznając, że zaskarżone decyzje nie naruszają prawa materialnego i procesowego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, skargi oddalił na podstawie przepisu art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.