I SA/Kr 477/19
WyrokWSA w Krakowie2021-02-23
Skład orzekający: Bogusław Wolas, Waldemar Michaldo, Urszula Zięba
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy członek zarządu spółki z o.o. ponosi odpowiedzialność za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku od środków transportowych, jeśli egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna, a członek zarządu nie wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o upadłość lub postępowanie układowe, albo że niezgłoszenie tego wniosku nastąpiło bez jego winy, ani nie wskazał mienia spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości?Ratio decidendi
Sąd administracyjny uznał, że członek zarządu ponosi odpowiedzialność za zaległości podatkowe spółki, jeśli egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna, a członek zarządu nie wykazał przesłanek egzoneracyjnych. W niniejszej sprawie nie wykazano, aby we właściwym czasie zgłoszono wniosek o upadłość lub postępowanie układowe, ani że niezgłoszenie tego wniosku nastąpiło bez winy członka zarządu. Ponadto, skarżący nie wskazał mienia spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości.Stan faktyczny
Prezydent Miasta wydał decyzję o odpowiedzialności W. F. za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku od środków transportowych. Spółka nie uregulowała należności, a egzekucja okazała się bezskuteczna. W. F. twierdził, że sprzedał udziały w spółce i przejął je nowy właściciel, a także że nie było potrzeby składania wniosku o upadłość. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy. WSA w Krakowie pierwotnie oddalił skargę, ale następnie uchylił własny wyrok z powodu błędu w uzasadnieniu, odnoszącego się do innego członka zarządu. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, WSA oddalił skargę, uznając odpowiedzialność W. F.Rozstrzygnięcie
Uchylono wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 5 września 2019 roku o sygn. I SA/Kr 477/19, oddalono skargę i zasądzono od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz W. F. kwotę 627 złotych.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Bogusław Wolas (spr.) Sędziowie: WSA Waldemar Michaldo WSA Urszula Zięba Protokolant st.sekr.sąd. Renata Furgalska-Pazdan po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 lutego 2021 r. sprawy ze skargi W. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2019 r. Nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku od środków transportowych I. uchyla wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w Krakowie z 5 września 2019 roku o sygn. I SA/Kr 477/19 II. skargę oddala III. zasadza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz W. F. kwotę 627 złotych ( słownie sześćset dwadzieścia siedem złotych ).
Decyzją z dnia 7 września 2018 r. nr [...] Prezydent Miasta K. orzekł o odpowiedzialności E. F. – byłego prezesa zarządu i W. F. - byłego członka zarządu O. Sp. z o.o. z siedzibą w K., za zaległości podatkowe Spółki z tytułu podatku od środków transportowych za raty z terminami płatności w dniach 15.09.2013 r oraz 15.02.2014 r. w łącznej kwocie należności głównej 7 066 zł wraz z odsetkami wg stanu na dzień 7 września 2018 r. w wysokości 2 815 zł. i wskazał, że odpowiedzialność ta ma charakter odpowiedzialności solidarnej z O. Sp. z o.o. z siedzibą w K., orzekając nadto, że termin płatności ww. zobowiązania podatkowego wraz z odsetkami i kosztami postępowania egzekucyjnego wynosi 14 dni od dnia doręczenia niniejszej decyzji.
W jej uzasadnieniu organ wskazał, że Spółka O. Sp. z o.o., w której funkcję członka zarządu pełnił W. F., zobowiązana była do uiszczenia podatku od środków transportowych za lata 2013-2014. Przedmiotowa należność została przypisana na podstawie złożonych deklaracji: na rok 2013 na kwotę 7 068,00 zł, na rok 2014 w wysokości 7 068 zł. Spółka nie uregulowała wyżej wymienionych należności, co spowodowało powstanie zaległości. Zadłużenie zostało objęte tytułami wykonawczymi nr tytułami wykonawczymi nr [...] z dnia 03.12..2013 r. [...] z dnia 28.04.2014 r. Organ wskazał, że dokonane czynności egzekucyjne okazały się bezskuteczne i w związku z tym Prezydent Miasta K. postanowieniem z dnia 1.06.2018 r umorzył postępowanie egzekucyjne wobec O. Spółki z o o z uwagi na fakt, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Egzekucja okazała się bezskuteczna i doprowadziła jedynie do zbiegu egzekucji administracyjnej z Naczelnikiem Urzędu Skarbowego [...] który do dnia wydania niniejszej decyzji nie przekazał żadnej wpłaty. Również próby podjęcia działań pod adresem rejestracyjnym Spółki okazały się nieskuteczne, ponieważ ustalono, iż zobowiązana Spółka nie prowadzi działalności gospodarczej przy ul. [...], a także brak jest pod tym adresem jakichkolwiek składników majątkowych należących do zobowiązanej; innego adresu prowadzenia działalności przez Spółkę oraz miejsca położenia jej majątku nie ustalono. Także w CEPiK spółka nie widnieje jako właściciel jakiegokolwiek pojazdu, zgodnie też z Centralną Ewidencją Ksiąg Wieczystych nie posiada nieruchomości.
Dalej organ I instancji wskazał, że zaległości Spółki z tytułu podatku od środków transportowych obejmują raty, których termin płatności mijał w dniach 15.09.2013 r., 15.02.2014 r. a więc w okresie gdy Pani E. F. i Pan W. F. pełnili obowiązki członków zarządu spółki O.
Po wezwaniu E. F. i W. F. do wykazania negatywnych przesłanek orzeczenia o odpowiedzialności członków zarządu, których zaistnienie wyklucza orzeczenie o jego odpowiedzialności jako osoby trzeciej W. F. wskazał, że sprzedał udziały w spółce, zgodnie z umową z dnia 14 marca 2014 r. w załączeniu przedkładając kserokopię rzeczonego dokumentu. W związku z powyższym, zd. w/wymienionego całą odpowiedzialność za Spółkę, w tym również za nieopłacone podatki w zakresie środków transportowych, przejął obecny właściciel, wskazując nadto, że wniosek o ogłoszenie upadłości nie został złożony, gdyż nie było takiej potrzeby, ponieważ pomimo problemów Spółka realizowała swoje zobowiązania w stosunku do kontrahentów. Natomiast Pani E. F. wyjaśnień nie złożyła.
Odnosząc się do powyższych twierdzeń strony organ I instancji stwierdził, że skoro z danych zawartych w Krajowym Rejestrze Sądowym wynika, że Pan W. F. pełnił obowiązki członka zarządu O. Spółki z o o (został odwołany aktem notarialnym z dnia 5 maja 2014 r ) w czasie gdy upływał termin płatności zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od środków transportowych, to brak jest podstaw do uznania, że nie ponosi on odpowiedzialności za powstałe zaległości podatkowe. Ponadto ostatniej wpłaty z tytułu podatku od środków transportowych zobowiązana Spółka dokonała na początku 2013 roku. Zatem istnienie zaległości podatkowych i zaprzestanie ich spłacania świadczy o niewypłacalności Spółki, a tym samym zaistnieniu obowiązku zgłoszenia wniosku o upadłość Spółki do właściwego sądu. Fakt ten nie zwalnia zatem W. F. od odpowiedzialności za zaległości podatkowe O. Sp. z o.o. Organ podkreślił, że strona nie wskazała także składników majątku Spółki, z których egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części. Uwzględniając powyższe okolicznośco organ I instancji uznał, że spełnione zostały wszystkie przesłanki pozytywne, a nie wykazani przesłanek egzoneracyjnych, co musiało skutkować orzeczeniem o odpowiedzialności W. F. za zaległości podatkowe z tytułu podatku od środków transportowych za raty z terminami płatności w dniach 15.09.2013 r. oraz 15.02.2014 r.
W odwołaniu od powyższej decyzji W. F. zarzucił, iż organ I instancji lakonicznie zastosował związek pełnienia funkcji w zarządzie z odpowiedzialnością za nieopłaceniem przedmiotowych podatków, a ponadto w sposób błędny dokonał interpretacji art. 116 ustawy Ordynacja podatkowa. Odwołujący się zwrócił uwagę, że poinformował organ I instancji, iż za jego kadencji, nie zaistniały przesłanki do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, co swoje uzasadnienie ma w fakcie, iż pomimo pewnych (przejściowych) trudności, Spółka regulowała - swoje zobowiązania. W konsekwencji, zd. odwołującego się, należało przyjąć, iż ówcześnie nie zaszły przesłanki do złożenia rzeczonego wniosku o upadłość. Tymczasem, co wymaga podkreślenia, organ I instancji w ogóle nie odniósł się do tej kwestii, czym naruszył przepisy procedury, stwierdzając de facto w sposób irrelewantny, iż odwołujący się ponosi odpowiedzialność, bo wówczas pełnił funkcję w zarządzie. Odwołujący się nie zgodził się również ze stwierdzeniem (vide: 3 akapit na ostatniej stronie zaskarżonej decyzji), jakoby niewypłacalność Spółka odnotowała już na początku 2013 r., gdyż do czasu sprzedaży udziałów, tj. do listopada 2016 r. (odwołujący się pełnił funkcję w zarządzie), Spółka funkcjonowała, płacąc swoje zobowiązania. Zdaniem strony, organ I instancji patrzy jedynie przez pryzmat swojej wierzytelności, nie biorąc zupełnie pod uwagę - potencjalnie - innych wierzycieli. Takie podejście, jest nie tylko nieuprawnione, ale i kuriozalne. W ocenie odwołującego się wyrzeczenie w decyzji o odpowiedzialności jest niezasadne. Odwołujący się podniósł również, że poprzedni udziałowiec sprzedał swoje udziały i Spółka jako podmiot nie jest skreślona z KRS, toteż nieprawdziwym jest twierdzenie, jakoby Spółka nie prowadziła działalności , o czym traktuje treść akapitu czwartego na str. 2 zaskarżonej decyzji.
Decyzją z dnia 21 stycznia 2019 r. nr [...], działając na podstawie art. 107, 108, art. 116, art. 118, art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj.: Dz. U. 2018 r. poz. 800 z późn. zm.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu powyższego odwołania utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy dokonał identycznych ustaleń faktycznych i jak organ I instancji stwierdził, że w stosunku do odwołującego się spełnione zostały wszystkie przesłanki pozytywne uzasadniające o orzeczeniu solidarnej ze Spółką O. Sp. z o.o. w K. odpowiedzialności W. F., a nie zaszła żadna z przesłanek negatywnych uwalniającej od takiej odpowiedzialności., co musiało skutkować utrzymaniem w mocy zaskarżonej decyzji.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie W. F. zarzucił powyższej decyzji:
- rażące naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 116 § 1, § 2, § 4 Ordynacji podatkowej poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a to na skutek przyjęcia, że członkowie zarządu nie wykazali przesłanek wyłączających ich odpowiedzialność,
-naruszenie art. 116 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 107 ust. 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez stwierdzenie bezskuteczności egzekucji przeciw Spółce O. Sp. z o.o. z siedzibą w K., w sytuacji gdy rzeczona bezskuteczność nastąpiła na skutek bezczynności organu egzekucyjnego w zakresie zaspokojenia się ze składników majątku Spółki,
-naruszenie art. 116 § 1, § 2, § 4 Ordynacji podatkowej pkt 1 b oraz pkt 2 Ordynacji podatkowej poprzez uznanie, że nie wykazano mienia Spółki, a z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowej w znacznej części,
-naruszenie art. 122 Ordynacji podatkowej poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej i brak dążenia do wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy podatkowej będącej przedmiotem rozpoznania organu podatkowego I stopnia, a w konsekwencji brak dążenia do trafnego zastosowania przepisów podatkowych,
-naruszenie art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez uchylanie się od realizacji zasady wszechstronnego działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a zarazem powierzchowną ocenę zebranego materiału dowodowego w powyższej sprawie,
-naruszenie art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez rażące naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów,
-naruszenie art. 10, art. 11 Prawa upadłościowego i naprawczego poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sprawie na skutek przyjęcia, że członkowie zarządu byli zobowiązania do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego w okresie od 15 września 2013 r. do 5 maja 2014 r.,
-naruszenie art. 12 Prawa upadłościowego i naprawczego poprzez jego niezastosowanie.
Z uwagi na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wyrokiem z dnia 5 września 2019 r wydanym w sprawie I SA/Kr 477/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił powyższą skargę.
W skardze kasacyjnej strona skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tzn art 133 § 1 oraz art 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nierozpoznanie istoty sprawy w świetle dokumentacji znajdującej się w aktach i wydanie wyroku odnoszącego się do stanu faktycznego odpowiadającego innej osobie, która w innych czasie była członkiem zarządu O. Spółki z o o,
Ponadto postawiono zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, przez niewłaściwe zastosowanie art 10 i 11 Prawa upadłościowego i naprawczego, wskutek przyjęcia, że w sprawie zachodziły przesłanki do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że z całej treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd oceniał stan faktyczny dotyczący W. F., a nie W. F..
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art 179a p.p.s.a. jeżeli przed przedstawieniem skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wojewódzki sąd administracyjny stwierdzi, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania albo podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, uchyla zaskarżony wyrok lub postanowienie rozstrzygając na wniosek strony także o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego i na tym samym posiedzeniu ponownie rozpoznaje sprawę. Od wydanego orzeczenia przysługuje skarga kasacyjna.
W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że w treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odniósł się do stanu faktycznego dotyczącego innego członka zarządu Pana W. F., który obowiązki te pełnił w późniejszym czasie niż Skarżący. Świadczy o tym nie tylko fakt, że Sąd, jako skarżącego wymienia Pana W. F., ale także omawia czas, w którym pełnił on obowiązki członka zarządu. Skarga kasacyjna była zatem oczywiście uzasadniona. Z tego względu uchylono zaskarżony wyrok na podstawie wyżej powołanego przepisu.
Przechodząc do ponownego rozpoznania sprawy należy na wstępie zauważyć, że, Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2018r., poz. 1302 ze zm. – dalej p.p.s.a.), uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady, skutkujące koniecznością uchylenia aktu administracyjnego, stwierdzeniem jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Przechodząc do rozważań merytorycznych należy podkreślić, że zgodnie z art. 107 § 1 o.p. w przypadkach i w zakresie przewidzianych w niniejszym rozdziale za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem również osoby trzecie.
Zgodnie z art. 116 § 1 o.p. ( w brzmieniu obowiązującym w dacie powstania spornych zaległości) za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:
1)nie wykazał, że:
a)we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo
b)niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy;
2)nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.
Te przepisy mają zastosowanie do orzeczenia o odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe od środków transportowych, których termin płatności obejmował 2013 r i 2014 r.
Należy także zauważyć, że z dniem 1 stycznia 2016 r. weszła w życie również ustawa z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne (tekst jednolity: Dz. U. 2017 r. poz. 1508), która zmieniła przesłanki egzoneracyjne z art. 116 § 1 pkt 1 w ten sposób, iż nie tylko złożenie we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości, ale i otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego albo zatwierdzenie układu w postępowaniu o zatwierdzenie układu, o których mowa w Prawie restrukturyzacyjnym, są przesłankami uwalniającymi od odpowiedzialności osoby trzecie. Prawo restrukturyzacyjne nie zawiera przepisów przejściowych co do stosowania przepisów dodanych czy zmienionych w art. 116 Ordynacji podatkowej, poza wskazaniem, że wchodzi ona w życie od 1 stycznia 2016 r. Jak wskazuje się w doktrynie prawa oznacza to, że powinna tu obowiązywać zasada, zgodnie z którą obowiązują te przepisy prawa materialnego, które obowiązywały w dniu zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa ta, czyli Ordynacja podatkowa, wiąże skutek podatkowy, a w przypadku czynności procesowych -przepisy obowiązujące w dniu dokonania danej czynności (wydania decyzji o odpowiedzialności osób trzecich). Ponieważ art 116 ordynacji podatkowej jest normą prawa materialnego (określone w nim warunki stanowią materialnoprawną przesłankę orzeczenia o odpowiedzialności solidarnej członka zarządu za zaległości podatkowe spółki) znajdzie on zastosowanie w brzmieniu sprzed 1 stycznia 2016 r
Stosownie do art. 116 § 2 o.p. odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.
W niniejszej sprawie nie było sporne pomiędzy skarżącym a organami podatkowymi, że O. Sp. z o.o. w K. posiadała zaległości z tytułu podatku od środków transportowych, których termin płatności przypadał w datach wskazanych przez organy obu instancji. Z treści zapisów figurujących w KRS wynika, że w tych datach prezesem zarządu był skarżący W. F..
Zastrzeżeń Sądu nie budzą ustalenia organów podatkowych, dotyczące bezskuteczności egzekucji, prowadzonej z majątku spółki. Z akt sprawy wynika, że w trakcie postępowania egzekucyjnego zastosowano wobec spółki szereg środków egzekucyjnych, poczyniono działania w celu ustalenia rachunków bankowych spółki; dokonano zajęcia ustalonych rachunków, jednakże nie doprowadziło to do wyegzekwowania dochodzonych kwot z uwagi na brak środków. Nie ustalono również – mimo zapytań do organów prowadzących rejestr ksiąg wieczystych oraz CEPiK– żadnych składników majątkowych spółki, pozwalających na zaspokojenie roszczeń wierzyciela. Postanowieniem z dnia 1 czerwca 2018 r.nr [...] i in. Prezydent Miasta K. umorzył postępowanie egzekucyjne, prowadzone wobec spółki na podstawie sześciu tytułów wykonawczych, a podstawą rozstrzygnięć była bezskuteczność egzekucji (art. 59 § 2 i § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Jak wskazuje się w orzecznictwie, pojęcie "bezskutecznej egzekucji" obejmuje sytuację, w której nie ma jakichkolwiek wątpliwości, że nie zachodzi żadna możliwość zaspokojenia egzekwowanej wierzytelności z jakiejkolwiek części majątku dłużnika. Jednocześnie orzecznictwo i doktryna jasno wskazują, że postanowienie o umorzeniu egzekucji w pełni wyczerpuje pojęcie bezskuteczności egzekucji (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 maja 2018 r., II FSK 1189/16).
Trzeba też wskazać, że przepis art. 116 § 2 o.p. odwołuje się do przesłanki "pełnienia obowiązków członka zarządu" rozumianej formalnie, tj. posiadania formalnych uprawnień członka zarządu za konkretny okres, niezależnie od tego, czy obciążony odpowiedzialnością członek zarządu faktycznie zajmował się interesami podmiotu, w którym był członkiem zarządu (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2018 r., I FSK 57/17), a zapisy z KRS nie budzą wątpliwości , iż w okresie płatności przedmiotowych podatków od środków transportowych skarżący pełnił funkcje prezesa zarządu spółki.
Z powyższego wynika, że zostały spełnione wszystkie pozytywne przesłanki orzeczenia o odpowiedzialności skarżącego za zaległości podatkowe spółki.
W ocenie Sądu organy prawidłowo ustaliły też, że nie zachodzą przesłanki negatywne, które mogłyby w konkretnym przypadku wyłączać możliwość orzeczenia o takiej odpowiedzialności.
Z całą pewnością nie została wykazana przesłanka, o której mowa w art. 116 § 1 pkt 2 o.p., ponieważ skarżący nie wskazał żadnego mienia spółki, do którego mogłaby zostać skierowana egzekucja.
W odniesieniu do pozostałych przesłanek, wyłączających orzeczenie o odpowiedzialności należy zwrócić uwagę na to, że ustawodawca w art. 116 § 1 pkt 1 o.p. w sposób wyraźny rozdzielił dwie różne sytuacje: w lit. a tego przepisu sytuację, gdy wniosek o ogłoszenie upadłości został złożony we właściwym czasie (ewentualnie wszczęto we właściwym czasie postępowanie układowe), zaś w lit. b tego przepisu sytuację, w której niezgłoszenie takiego wniosku (niewszczęcie postępowania) nastąpiło bez winy członka zarządu. Spójnik "albo" oznacza w tym wypadku rozłączną alternatywę, co wyklucza możliwości łącznego traktowania przesłanek z obu tak rozdzielonych norm prawnych. Co za tym idzie, jeżeli wniosek o ogłoszenie upadłości został zgłoszony, w ramach przesłanki wyłączającej odpowiedzialność członka zarządu bada się jedynie to, czy został zgłoszony we właściwym czasie. Inne okoliczności, jak np. zawinienie w spóźnionym zgłoszeniu takiego wniosku są z mocy art. 116 § 1 pkt 1 lit. a o.p. całkowicie bez znaczenia w sprawie. Odwrotnie, gdy wniosek taki w ogóle zgłoszony nie był, wówczas należy zbadać jeszcze, czy niezgłoszenie było zawinione przez członka zarządu czy nie, co wynika wprost z art. 116 § 1 pkt 1 lit. b o.p.
Nie budzi wątpliwości, że w niniejszej sprawie wniosek o ogłoszenie upadłości nie został zgłoszony, nie wystąpiono też o wszczęcie postępowania, zapobiegającego ogłoszeniu upadłości. Brak wobec tego podstaw do zastosowania art. 116 § 1 pkt 1 lit. a o.p.
W takiej sytuacji należało zbadać, czy niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości bądź niepodjęcie innych czynności, które mogły by jej zapobiec było przez skarżącego zawinione. Organy w tym zakresie ustaliły, że ostatniej wpłaty z tytułu podatku od środków transportowych spółka dokonała na początku 2013 r. , nie dokonując wpłat kolejnych rat w tym roku. Zatem już w 2013 r. powstały zaległości z tytułu tego podatku czyli po upływie dwóch tygodni od daty, kiedy w 2013 r. nie została uiszczona rata z tytułu podatku od środków transportowych zaistniała podstawa do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości bądź wszczęcia postępowania układowego, stosownie do art. 22 ust. 1 i ust. 2 prawa upadłościowego (wcześniej: prawa upadłościowego i naprawczego).
W myśl art. 10 prawa upadłościowego przesłankę ogłoszenia upadłości dłużnika będącego przedsiębiorcą stanowi jego niewypłacalność, a zgodnie z art. 11 ust. 1 tej ustawy dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań (art. 11 ust. 1), przy czym dłużnika będącego osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, uważa się za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje (art. 11 ust. 2). Dla określenia, czy dłużnik jest niewypłacalny, nie ma znaczenia to, czy nie wykonuje wszystkich zobowiązań pieniężnych, czy tylko niektórych z nich. Nie ma też znaczenia wielkość niewykonalnych przez dłużnika zobowiązań. Nawet bowiem niewykonanie zobowiązań o niewielkiej wartości oznacza jego niewypłacalność w rozumieniu art. 11 ust. 1 prawa upadłościowego (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2018 r., I FSK 1359/16). Dla określenia stanu niewypłacalności bez znaczenia bowiem jest przyczyna niewykonywania zobowiązań oraz ilość wierzycieli. Niewypłacalność istnieje nie tylko wtedy, gdy dłużnik me ma środków, lecz także wtedy, gdy dłużnik nie wykonuje zobowiązań z innych przyczyn. Dla określenia, czy istnieją podstawy ogłoszenia upadłości, fundamentalne znaczenie ma wyłącznie ustalenie, czy dłużnik nie wykonuje tych zobowiązań, które są wymagalne (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 2018 r., II FSK 2389/18).
Skarżący nie wykazał też, aby niezłożenie takiego wniosku (niezainicjowanie postępowania układowego) było przez niego niezawinione. O "braku winy", o którym mowa w art. 116 § 1 1 pkt 1 lit. b o.p., w sytuacji niezłożenia wniosku o ogłoszenie upadłości można mówić jedynie wtedy, gdy członek zarządu spółki, przy zachowaniu wszelkiej należytej staranności podczas prowadzenia jej spraw, wniosku takiego nie złożył z przyczyn od niego niezależnych (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 grudnia 2018 r., II FSK 1972/18 oraz z dnia 20 grudnia 2018 r., II FSK 2531/18). Obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy przemawia m. in. za uznaniem, że członek zarządu powinien dbać o prawidłowe rozliczanie zobowiązań podatkowych i ich terminowe wykonywanie, zaś w wypadku niemożności regulowania tych zobowiązań – podejmować stosowne działania, przewidziane w przepisach prawa upadłościowego. Podjęcie ryzyka i niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości (wniosku o wszczęcie postępowania układowego) jest oczywiście dopuszczalne, niemniej nie stanowi okoliczności, która wyłączałaby winę w rozumieniu art. 116 § 1 pkt 1 lit. b o.p.
Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela ustalenia organów podatkowych w zakresie stanu niewypłacalności spółki oraz zawinionego zaniechania złożenia stosownego wniosku przez skarżącego, pełniącego funkcję prezesa zarządu podatnika. Jednocześnie uznaje za bezpodstawne zarzuty podniesione w tym zakresie. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia nin. sprawy pozostaję fakt zbycia przez skarżącego udziałów w spółce zgodnie z umową z dnia 14 marca 2014 r. i ustalenia skarżącego, jako zbywającego, z nabywcą udziałów, co do kwestii ponoszenia odpowiedzialności za zobowiązania spółki czy fakt regulowania w spornym okresie zobowiązań wobec innych wierzycieli.
Podsumowując powyższe rozważania trzeba stwierdzić, że zaskarżone rozstrzygnięcie czyni zadość wszystkim wymogom, wynikającym z przepisów prawa. Organy podatkowe zgromadziły potrzebny materiał dowodowy i stosownie go oceniły, co odzwierciedlają uzasadnienia wydanych w sprawie decyzji przez organ II i I instancji. Stan faktyczny został ustalony prawidłowo, a omówione już wyżej zastosowanie norm materialnoprawnych (art. 116 § 1 o.p.) nie budzi zastrzeżeń.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie skargę oddalił, za podstawę biorąc art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło