I SA/Kr 49/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Piotr Głowacki Sędziowie: WSA Inga Gołowska WSA Urszula Zięba (spr.) Protokolant: st.sekr.sąd. Anna Boczkowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 marca 2022 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 6 listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania o ponowne rozpatrzenie sprawy o zwolnienie z opłacania składek uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia 6 listopada 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; dalej: "k.p.a."), w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2020 r., poz. 266 ze zm.; dalej: "u.s.u.s.") oraz art. 31 zq ust. 8 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374, ze zm.; dalej: "ustawa o COVID-19") orzekł o umorzeniu postępowania o ponowne rozpatrzenie sprawy o zwolnienie A. G. z opłacania należności z tytułu składek za maj 2020 r. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ przytoczył brzmienie art. 31zq ust. 8 ustawy o COVID-19 oraz art. 129 § 2 k.p.a. Wyjaśnił, iż decyzja ZUS z 26 czerwca 2020 r. została doręczona stronie w dniu 30 czerwca 2020 r. A zatem termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy upłynął 14 lipca 2020 r. Skarżący przedmiotowy wniosek złożył w dniu 24 lipca 2020 r. Konkludując organ powołał treść art. 105 § 1 k.p.a., który stanowi, że gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący wniósł o uchylenie decyzji z dnia 6 listopada 2020 r. w całości. Podał, że we wrześniu 2020 r. otrzymał informację z ZUS, że w dniu 20 września 2020 r. została mu udzielona pomoc publiczna w formie zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za maj 2020 r. Odpowiadając na skargę pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie rozważań należy przypomnieć, że zgodnie z treścią art. 31 zq ust. 8 ustawy o COVID-19, od decyzji o odmowie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o której mowa w ust. 7, płatnikowi składek przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy. na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego dotyczące odwołań od decyzji oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Odwołanie (w kontrolowanej sprawie zaś wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy) wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie - art. 129 § 2 k.p.a. Stosownie zaś do art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania lub uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W myśl natomiast art. 83b ust. 1 u.s.u.s., jeżeli przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego przewidują wydanie postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, Zakład w tych przypadkach wydaje decyzję. Zaskarżona do sądu decyzja ZUS z dnia 6 listopada 2020r. o umorzeniu postępowania o ponowne rozpatrzenie sprawy o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek za okres maj 2020r. wydana została na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., w związku z art. 83 ust. 4 u.s.u.s. oraz art. 31 zq ust. 8 ustawy o COVID-19. Sąd zauważa, iż zgodnie z przyjętą doktryną, jak również z istniejącym orzecznictwem sądów administracyjnych, przytoczony powyżej przepis art. 134 k.p.a. nakłada na organy administracji obowiązek przeprowadzenia kontroli danego środka odwoławczego pod względem formalnym. Oznacza to, iż pierwszą czynnością jaką organ winien podjąć po otrzymaniu odwołania (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) jest sprawdzenie, czy wniesiony środek zaskarżenia jest dopuszczalny oraz czy został wniesiony w przepisanym terminie. Stwierdzenie przez organ odwoławczy, iż przysługujący stronie środek zaskarżenia został wniesiony z uchybieniem terminu, powoduje bezskuteczność odwołania (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy), czego następstwem jest ostateczność decyzji, wykluczająca merytoryczną kognicję tego organu. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, należy stwierdzić, iż niesporne i prawidłowe były ustalenia organu wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z dnia 6 listopada 2020r., że skarżąc uchybił terminowi do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją ZUS z 26 czerwca 2020r. Decyzję tę, która zawierała prawidłowe pouczenie o trybie i terminie jej zaskarżenia, doręczono stronie 30 czerwca 2020r. Tymczasem środek odwoławczy złożono w dniu 24 lipca 2020r., czym uchybiono terminowi czternastu dni na jego wniesienie, który upłynął 31 sierpnia 2020r. Sąd zauważa również, iż wniosek złożony przez skarżącego nie zawierał prośby o przywrócenie uchybionego terminu. W świetle powyższego, prawidłową czynnością procesową organu, w sytuacji złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy po terminie, winno było być zastosowanie przytoczonego powyżej art. 134 k.p.a. i wydanie orzeczenia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie zaś o umorzeniu postępowania o ponowne rozpatrzenie sprawy, w trybie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. w związku z art. 105 § 1 k.p.a. Powyższe uzasadnia konieczność uchylenia przez Sąd zaskarżonej decyzji. Zanim jednak organ zastosuje wskazany wyżej sposób procedowania w sprawie - uwzględniając cel zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek, jakim jest zniwelowanie skutków kryzysu gospodarczego oraz trwający nadal stan epidemii, - rozważy zastosowanie instytucji przewidzianej w obowiązujących od 16 grudnia 2020r. przepisach art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy, dodanych ustawą z 9 grudnia 2020r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 2255 ze zm.). Wskazane przepisy nakazują, by w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu C0V1D-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, organ administracji publicznej zawiadomił stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu tym organ wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Powołane przepisy weszły w życie 16 grudnia 2020 r., lecz obejmują zdarzenia, które miały miejsce "w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19". Stan epidemii ogłoszono od 20 marca 2020 r. (§ 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii - Dz. U. poz. 491). Uwzględniając powyższą regulację w ponownie prowadzonym postępowaniu organ będzie miał na względzie obowiązek zawiadomienia strony o uchybieniu terminu i wyznaczenia jej terminu 30 dni na złożenie wniosku o jego przywrócenie. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2019, poz. 2325 ze zm.), orzeczono jak w sentencji wyroku.