I SA/Kr 498/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: Sędziowie: Asesor Protokolant: WSA Maria Zawadzka (spr.) NSA Grażyna Jarmasz WSA Anna Znamiec Krystyna Mech po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lipca 2005r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Izby Skarbowej z dnia 11 lutego 2003 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości podatkowej z tytułu opłaty skarbowej - skargę oddala - Aktem notarialnym z dnia [...] stycznia 2000 roku Rep. [...] A. Z. nabył udział w nieruchomości za cenę 4.500 zł. Urząd Skarbowy wezwał skarżącego A.Z. do podwyższenia wartości rynkowej 4/72 części w nabytej nieruchomości. Ponieważ zaproponowana przez skarżącego wartość udziału - 17.511 zł, nie odpowiadała średniej wartości rynkowej obowiązującej w dniu nabycia, Urząd Skarbowy zaproponował podwyższenie tej wartości do kwoty 38.000 zł, na co skarżący nie wyraził zgody, wobec powyższego Urząd powołał biegłego rzeczoznawcę, który ustalił wartość przedmiotowego udziału w nieruchomości na kwotę 38.116 zł i taka wartość stanowiła podstawę do opodatkowania. Decyzją z dnia [...] marca 2002 roku Nr [...] Urząd Skarbowy wydał decyzję określającą wysokość zaległości podatkowej w opłacie skarbowej w kwocie 1.680,80 zł oraz wysokość odsetek za zwłokę z tytułu nabycia udziału w nieruchomości zabudowanej. Decyzja ta została doręczona A. Z. w dniu[...] marca 2002 roku i stała się ostateczna, ponieważ, skarżący nie wniósł od niej odwołania, ani też nie została wzruszona w innym trybie. Pismem z dnia [...] kwietnia 2002 roku A. Z. zwrócił się do Urzędu Skarbowego z wnioskiem o umorzenie kosztów postępowania, umorzenie zaległości podatkowej w opłacie skarbowej oraz umorzenie odsetek za zwłokę od tej zaległości podatkowej. W sprawie umorzenia kosztów postępowania wszczęto odrębne postępowanie, natomiast w zakresie zastosowania ulg w opłacie, wniosek skarżącego przekazano do zaopiniowania przez Urząd Miasta - zgodnie z art. 209 § 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 26 listopada 1998 roku o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w latach 1999-2000. Prezydent Miasta postanowieniem ostatecznym z dnia [...] czerwca 2002 roku nr [...] nie wyraził zgody na umorzenie zaległości podatkowej z tytułu opłaty skarbowej oraz odsetek za zwłokę w kwocie 1.501 zł, dlatego też Urząd Skarbowy wydał w dniu[...] lipca 2002 roku dwie decyzje: nr [...] odmawiającą umorzenia zaległości w opłacie skarbowej oraz decyzję nr -[...] odmawiającą umorzenia odsetek za zwłokę. Od decyzji w sprawie odmowy umorzenia odsetek za zwłokę w kwocie 1.501 zł A. Z. odwołał się, a Izba Skarbowa w postępowaniu odwoławczym, decyzją z dnia [...]października 2002 roku nr [...] uchyliła decyzję organu I instancji i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia, ze względu na brak uzasadnienia faktycznego w zakresie sposobu naliczania odsetek za zwłokę od zaległości w opłacie skarbowej. Decyzją z dnia [...] października 2002 roku nr [...] Urząd Skarbowy ponownie odmówił skarżącemu umorzenia odsetek za zwłokę, mając na uwadze postanowienie Prezydenta z dnia [...] czerwca 2002 roku. Od powyższej decyzji A. Z. odwołał się pismami z dnia[...] grudnia 2003 roku, pismami nazwanymi odwołaniem i skargą, w których podważał zasadność naliczenia opłaty skarbowej, a także podważał przeprowadzoną przez rzeczoznawców wycenę nieruchomości. Izba Skarbowa decyzją z dnia [...] lutego 2003 roku nr [...] utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję w sprawie odmowy umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości w opłacie skarbowej, stwierdzając, iż zgodnie z art. 17 ust. 2 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w latach 1999-2002 /Dz. U. Nr 150 poz. 983/ w przypadku pobierania przez Urząd Skarbowy podatków i opłat stanowiących w całości dochody jednostek samorządu terytorialnego, urząd ten może odraczać, umarzać lub rozkładać na raty podatki oraz zwalniać płatnika z obowiązku pobrania oraz wpłaty podatku lub zaliczki na podatek, wyłącznie na wniosek lub za zgodą przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego, a skoro Prezydent Miasta nie wyraził zgody na zastosowanie ulgi podatkowej, Urząd Skarbowy odmówił umorzenia zaległości w podatku. W skardze do Naczelnego Sadu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie, A. Z. domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji, ponownie podważając zasadność naliczenia opłat skarbowej z tytułu nabycia udziału w nieruchomości, a także podnosił zasadność powołania biegłych rzeczoznawców powołanych do oszacowania wartości nabytej części nieruchomości. Nadto skarżący podniósł, iż organy podatkowe nie mogą rozpoznawać niniejszej sprawy, gdyż "sprawa dotyczy już wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie" sprawy, a więc "Urząd drugiej instancji nie może wydać nowej decyzji w trakcie postępowania wyższej instancji". W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w całości podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko i wniosła o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie zauważyć należy, iż sprawa niniejsza podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie z uwagi na przepis art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Przepisy wprowadzające ustawę -Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zm./, który stanowi, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153 poz. 1270/. Zasadnicze znaczenie dla rozpoznania przedmiotowej sprawy ma jej stan prawny. Podkreślić jednak należy, iż umorzenie podatku jest instytucją nadzwyczajną, a zatem za umorzeniem zaległości podatkowej przemawiać mogą wypadki niezależne od sposobu postępowania podatnika, bądź spowodowane działaniem czynników, na które podatnik nie mógł mieć wpływu. Z utrwalonego już orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, iż zaległości podatkowe mogą być umarzane w wypadkach gospodarczo i społecznie uzasadnionych, a za taką sytuację można uznać znaczne obniżenie zdolności płatniczej podatnika spowodowane klęską lub innym wypadkiem losowym, a także pogorszenie w sposób istotny warunków egzystencji podatnika i jego rodziny. Decyzje organów podatkowych w sprawie umorzenia zaległości podatkowych mają charakter uznaniowy, są podejmowane w ramach tzw. uznania administracyjnego. Takie decyzje podlegają ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Kontroli nie podlega uznanie samo w sobie, lecz kwestia, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, w szczególności czy wydano ją w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów czy też zawiera elementy dowolności. Decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona w wypadkach stwierdzenia, iż została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdy organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki i doświadczenia życiowego. W rozpoznawanej sprawie, jak słusznie stwierdziła Izba Skarbowa, większość argumentów skarżącego w zasadzie sprowadza się do kwestionowania zasadności naliczenia opłaty skarbowej z tytułu nabycia udziału w nieruchomości oraz zasadności powołania biegłych rzeczoznawców do oszacowania jej wartości Zarzuty te mogłyby być podnoszone przez skarżącego jedynie w postępowaniu odwoławczym od decyzji Urzędu Skarbowego z dnia [...]marca 2002 roku Nr [...], określającej wysokość zaległości podatkowej w opłacie skarbowej oraz wysokość odsetek za zwłokę z tytułu nabycia udziału w nieruchomości, jednak decyzja ta nie została przez skarżącego wzruszona i jest ostateczna i prawomocna. W postępowaniu w sprawie umorzenia zaległości podatkowej bądź odsetek za zwlokę winny być jedynie rozważane przesłanki z art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 17 ust 2 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w latach 1999-2002. Zgodnie, z art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, organ podatkowy na wniosek podatnika może umorzyć w całości lub w części zaległość podatkową, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną, zaś stosownie do art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 26 listopada 1998 roku /Dz. U. Nr 150 poz. 983/, w przypadku pobierania przez Urząd Skarbowy podatków i opłat stanowiących w całości dochody jednostek samorządu terytorialnego, urząd ten może odraczać, umarzać lub rozkładać na raty podatki oraz zwalniać płatnika z obowiązku pobrania oraz wpłaty podatku lub zaliczki na podatek, wyłącznie na wniosek lub za zgodą przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego. Celem przedstawionej konstrukcji normatywnej jest stworzenie procesowego mechanizmu umożliwiającego władcze decydowanie przez organ jednostki samorządu terytorialnego o ewentualnym uszczupleniu dochodów własnych tej jednostki, jeżeli dochody takie pochodzą z należności podatkowych, których wymiar i pobór zastrzeżono dla rządowych organów podatkowych. Ponieważ Prezydent Miasta nie wyraził zgody ani na umorzenie zaległego podatku z tytułu opłaty skarbowej w kwocie 1.680,80 zł, ani odsetek za zwłokę w kwocie 1.501 zł, postanowienie to jest wiążące dla organów podatkowych. Stanowisko organów podatkowych w przedmiotowej kwestii jest w pełni zasadnie. Nie istniały również żadne przeszkody do ponownego orzeczenia w sprawie o umorzeniu odsetek, gdyż przedmiotem postępowania przez NSA są inne decyzje i postanowienia wydane przez organ odwoławczy, które dotyczą opłaty skarbowej od innych umów kupna części nieruchomości oraz wysokości kosztów postępowania i nie wiążą się bezpośrednio z niniejszą sprawą. Również zarzut przedawnienia, podniesiony przez skarżącego w trakcie postępowania przez sądem nie jest zasadny. W świetle powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa materialnego oraz procesowego wskazanych w skardze, gdyż organy podatkowe w rozpoznawanej sprawie dokonały prawidłowej wykładni przepisów prawa podatkowego, a w toku postępowania w sposób prawidłowy zebrały w sprawie materiał dowodowy (art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej) oraz zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 191 Ordynacji podatkowej) dokonały jego analizy, a także wyczerpująco i wszechstronnie uzasadniły swoje rozstrzygnięcia. Z powyższych względów Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.