I SA/Kr 498/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Stanisław Grzeszek po rozpoznaniu w dniu 28 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości z tytułu opłaty skarbowej postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek W. F. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 grudnia 2008r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu opłaty skarbowej w kwocie 17 zł. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów W. F. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem W. F. ur. w 1950 r., córką E. Ł. ur. w 1974r., zięciem G. Ł. ur. w 1970r. oraz wnuczkami A.Ł. ur. w 1994r. i K. Ł. ur. w 1996r. Rodzina mieszka w domu o pow. 72 m2. W. F. otrzymuje rentę w wysokości 538 zł miesięcznie i nie posiada żadnych oszczędności. G. Ł. z tytułu umowy o pracę uzyskuje natomiast wynagrodzenie w wysokości 1200 zł miesięcznie. W. F. jest właścicielem gospodarstwa o pow. 158 ha stanowiącego nieużytki. W toku postępowania Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wezwał skarżącą do przedłożenia: - spisu miesięcznych wydatków rodziny związanych z bieżącymi potrzebami, popartego odpowiednimi rachunkami, - wyciągów z kont bankowych W. F. , G. Ł., obejmujących operację z ostatnich trzech miesięcy, - wyciągów z lokat bankowych w/w osób, - zeznań podatkowych Wł. F. , W. F, G. Ł. za 2008r. - oświadczenia określającego czy E. Ł. pobiera jakieś świadczenia lub zasiłek dla bezrobotnych, - zaświadczenia z zakładu pracy G. Ł. o wysokości jego wynagrodzenia. Postanowieniem z dnia 22 czerwca 2009 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek skarżącej. W sprzeciwie od tego postanowienia skarżąca wyjaśniła, że nie zgadza się z takim rozstrzygnięciem, gdyż nie wystarcza jej środków na leczenie i lekarstwa, a co dopiero na opłaty związane z postępowaniem sądowym. Odnosząc się do wezwania Referendarza sądowego skarżąca zauważyła, że przedstawienie żądanych dokumentów i zaświadczeń związane byłoby z poniesieniem dodatkowych kosztów, na co nie może sobie pozwolić. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a.") – w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Należy przy tym zwrócić uwagę, iż zgodnie z przepisem art. 199 p.p.s.a. zasadą jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i skierowane jest tylko do osób, które ze względu na wyjątkowo trudną sytuację majątkową, bądź osobistą wymagają udzielenia im takiej pomocy. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym staje się aktualne, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). Wyraźnie zatem ustawodawca wskazał, że ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. To w jej interesie leży, aby w sposób dokładny i rzetelny przedstawić swoją sytuację osobistą, poprzeć ją właściwymi dowodami, tak aby utwierdzić sąd w przekonaniu o słuszności przygnania danej osobie prawa pomocy. Analiza materiału dowodowego wskazuje, że skarżąca nie przedłożyła wszystkich wymaganych dokumentów, które pozwoliłyby na dokonanie pełnej i rzetelnej oceny sytuacji finansowej jej samej i pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie członków rodziny. Tym samym niewyjaśnione zostały istotne wątpliwości dotyczące jej rzeczywistych możliwości płatniczych. Nadto, okoliczności przywołane w oświadczeniu i sprzeciwie były lakoniczne oraz mało przekonywujące. Przypomnieć należy, że skarżąca zobowiązana została do przedłożenia szeregu dokumentów, które miały naświetlić w sposób jednoznaczny wysokość pozostających do jej dyspozycji środków finansowych i obciążających ją wydatków. Tymczasem skarżąca ograniczyła się do przedłożenia kserokopia przekazu renty dotyczyła bowiem świadczenia za listopad 2003r., a pismo z dnia 2 czerwca 2009r. zawierało jedynie informację, iż W. F. nie posiada gospodarstwa rolnego ani lokat bankowych a W. F., G. Ł. i E. Ł. nie upoważnili strony skarżącej do ujawniania ich danych. W sytuacji takiej nie można oprzeć się wrażeniu, że po stronie skarżącej brak było woli współpracy w celu dokładnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych. Dodatkowo zdziwienie budzić musi argumentacja skarżącej, iżby przedłożenie przez nią wskazanych w wezwaniu dokumentów i oświadczeń łączyło się z nadmiernymi kosztami. Sporządzenie chociażby spisu wydatków czy też kopii zeznań podatkowych wymaga przecież li tylko odrobiny dobrej woli. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06, niepubl.). Bierność wnioskodawcy w tym zakresie należy potraktować jako niewykazanie przesłanek, o których mowa w art. 246 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 24 marca 2005 r., sygn. akt OZ 128/05, niepubl.). Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Jak już bowiem wskazano, sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. W związku z powyższym uznano, że skarżąca nie wykazała, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Skoro strona uchyliła się od przedstawienia wskazanej dokumentacji, do dostarczenia której została zobowiązana na podstawie art. 255 p.p.s.a., powinna liczyć się z tym, że Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym uzasadniające przyznanie prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 260 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.