I SA/Kr 499/18

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2018r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. P., o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K., z dnia 27.02.2018r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010r. postanawia: zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek M. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K., z dnia 27.02.2018r., nr [...] , w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów M. P. ur. w 1951r. pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną C. P. ur. w 1961r. Małżonkowie mieszkają w budynku należącym do ich syna Ł. P., który nie mieszka z nimi. Wnioskodawca z dniem 31 marca 2017r. zlikwidował prowadzenie działalności gospodarczej. Z tego tytułu w 2017r. uzyskał 4 684,39 zł dochodu, przy 19 440 zł przychodu. Obecnie jedynym jego źródłem dochodu jest świadczenie z ZUS w wysokości 1211,78 zł, miesięcznie, netto. Nie posiada nieruchomości, oszczędności, przedmiotów o wartości pow. 5000 zł, kont bankowych. Jest właścicielem motoroweru marki Longjia, rok prod. 2010 oraz samochodu osobowego marki BMW 320 D, rok prod. 1999. C. P. otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 1400,64 zł, miesięcznie , netto. W 2017r. uzyskała dochód w wysokości 49 242,86 zł , przy przychodzie w wysokości 51 233,06 zł. Nie posiada nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych. Miesięczne wydatki rodziny obejmują : koszty wyżywienia - 1200 zł, koszty ogrzewania oraz ciepłej wody - 400 zł, koszty lekarstw - 250,00 zł, opłatę za energię elektryczną - 235 zł, koszty odzieży i obuwia – 200 zł, koszty transportu (przejazdy na badania lekarskie , zakupy ) - 150,00 zł, koszty środków czystości - 120 zł, opłatę za telefon, internet - 110 zł, opłatę za gaz - 82,50 zł, opłatę za wodę - 70 zł, opłatę za odpady komunalne - 50 zł, opłatę za ścieki - 50 zł. Zdaniem orzekającego wniosek zasługuje na uwzględnienie. Instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Umożliwia ona dostęp do sądu podmiotom, które nie są w stanie samodzielnie pokryć kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowego. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym ma też charakter wyjątkowy. Stosowane jest wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2017r., poz. 1369 z p. zm.), zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Instytucja ta stanowi jednocześnie formę dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co stosowanie jej powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W myśl art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, w zakresie całkowitym przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246§1 pkt 1 i 2 w/w ustawy). W przedmiotowej sprawie strona skarżąca wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. Taki wniosek zgodnie z art. 245 §3 w/w ustawy objęty jest definicją prawa pomocy w zakresie częściowym. Przesłanką wymagającą oceny jest więc fakt, czy strona skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny , należy natomiast rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005r. , sygn. akt. FZ 794/04 , postanowienie NSA z dnia 07.03.2012r., sygn. akt I FZ 29/12 ). Obecna sytuacja strony nie daje, zdaniem orzekającego, możliwości poniesienia przez nią kosztów sądowych, które w niniejszej sprawie obejmują wpis od skargi w wysokości 2000 zł. Wnioskodawca uzyskuje bowiem dochód znacznie niższy od tej kwoty. Jest on zresztą, wraz z wynagrodzeniem żony, wydawany w całości na bieżące wydatki, co wyklucza poczynienie oszczędności. M. P. nie posiada natomiast żadnych zasobów pieniężnych, które mogłyby być przeznaczone na pokrycie kosztów związanych z postępowaniem sądowoadministracyjnym. Stąd też, w świetle wymienionych okoliczności przedmiotowy wniosek należało uznać za uzasadniony i zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Nie można bowiem ograniczać prawa do sądu osobom, którym brak środków finansowych uniemożliwia dostęp do wymiaru sprawiedliwości. W związku z tym orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 244§1 , art. 245§3, art. 246§1 pkt. 2) w zw. z art. 258 § 1 i 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2017r., poz . 1369 z p. zm. ).