I SA/Kr 503/02

Dnia 3 czerwca 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Jarmasz Sędziowie NSA Józef Michaldo (spr.) Asesor WSA Anna Znamiec Protokolant Krystyna Mech po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 czerwca 2004r. sprawy ze skargi E. G. na decyzję Izby Skarbowej z dnia 8 lutego 2002 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. uchyla postanowienie Prezydenta Miasta K. z dnia [...].2001 r. Nr [...], III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej koszty postępowania w kwocie [...] zł (słownie: [...]). Decyzją Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...].2001 r. nr [...], na podstawie art. 207 § 1 w związku z art 209 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, odmówiono E. G. umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku od spadku po zmarłym J. Ż. w kwocie [...] zł z uwagi na odmowne rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta K. (postanowienie z dnia [...].2001 r. nr [...]). Od tej decyzji złożyła ona odwołanie do Izby Skarbowej, która po rozpatrzeniu tego odwołania w trybie art. 220 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa, działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 cytowanej ustawy, decyzją z dnia 8 lutego 2002 r. nr [...] utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy po przeanalizowaniu akt sprawy nie znalazł podstaw do uchylenia decyzji urzędu skarbowego, argumentując, że zgodnie z art. 17 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w latach 1999 - 2001, dla organów podatkowych wiążące jest stanowisko przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego w przedmiocie umorzenia podatków i opłat, stanowiących dochody tychże podmiotów. W przedmiotowej sprawie Prezydent Miasta K. wspomnianym postanowieniem odmówił wyrażenia zgody na umorzenie zaległości podatkowej z tytułu podatku od spadku wnioskującej o to E. G., tym samym decyzje organów podatkowych obu instancji nie mogły zawierać rozstrzygnięcia sprzecznego z wiążącym je stanowiskiem Prezydenta Miasta. Decyzja Izby Skarbowej została następnie zakwestionowana przez pełnomocnika Podatniczki T. S. G., który w dniu [...].2002 r. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie skargę w imieniu swojej żony, w której zarzucił organom podatkowym wadliwe ustalenie wysokości podatku od spadku, a przede wszystkim nie uwzględnienie okresu przedawnienia, wskazując na naruszenie przez organy obu instancji przepisów art. 21 § 1, art. 59 § 1, art. 68 § 1 oraz art. 187 § 3 ustawy Ordynacja podatkowa. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu. Rozpoznając powyższą skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na dwa zagadnienia o charakterze ogólnym. Po pierwsze, stosownie do treści art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1271 ze zm.), z dniem 1 stycznia 2004 r. weszły w życie przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Po drugie, z treści art. 97 § 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika jednoznacznie, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i w których postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe Wojewódzkie Sądy Administracyjne na podstawie przepisów ustawy -Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi. Ponadto podkreślić należy, że ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy Wojewódzki Sąd Administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Skarga E. G. okazała się o tyle skuteczną, o ile doprowadziła do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia i utrzymanego nim w mocy rozstrzygnięcia organu l instancji, a także opisanego wyżej postanowienia Prezydenta Miasta K. Zaskarżone rozstrzygnięcie jest co najmniej przedwczesne. Zgodnie z treścią dyspozycji art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.) organy podatkowe w toku postępowania podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Ten ustawowy obowiązek uzyskuje dalsze rozwinięcie w treści przepisu art. 187 § 1 tejże ustawy, który stanowi, iż organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W ramach ustawowego obowiązku wszechstronnego wyjaśnienia sprawy mieści się także obowiązek wnikliwego uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia. W świetle całokształtu okoliczności niniejszej sprawy należy uznać, iż wskazane wyżej wymogi zarówno w zakresie wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy jak również prawidłowej motywacji kontrolowanej decyzji organów obydwu instancji nie zostały zachowane. Analizując całokształt okoliczności niniejszej sprawy należy dojść do wniosku, iż mimo bardzo ograniczonych możliwości organów orzekających obydwu instancji ingerencji w kreowanie stanowiska organu samorządu terytorialnego, mającego przesądzający wpływ dla merytorycznego stanowiska tych organów, nie wyczerpały one jednak wszelkich swoich możliwości w zakresie pełnego wyjaśnienia tej sprawy. Kontrolując uzasadnienie wspomnianego postanowienia należy stwierdzić, że organ nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku wszechstronnego zbadania okoliczności sprawy, ograniczając się jedynie do lakonicznego i zdawkowego sformułowania, że okoliczności stanu faktycznego nie pozwalają na podjęcie rozstrzygnięcia o odmiennej treści. Organ w szczególności nie wyjaśnia, w oparciu o jakie kryteria ustalony został dochód rodziny E. G. i jakie okoliczności były decydujące dla podjęcia rozstrzygnięcia o treści zawartej w postanowieniu. Warto podkreślić, iż wspomniane wyżej postanowienie nawiązując jedynie do ulgi ustawowej przewidzianej w art. 9 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadku i darowizn, zupełnie nie analizuje ani nie ocenia okoliczności mogących mieć znaczenie w aspekcie niezbędnej oceny sytuacji materialno - bytowej skarżącej, poprzestając na nic nie mówiącym i nieweryfikowalnym w istocie stwierdzeniu, że brak jest przesłanek do wyrażenia zgody na umorzenie podatku. Zawarcie tego typu ustaleń i ich ocen było zdaniem Sądu niezbędne w sytuacji, gdy ostateczny adresat aktu sam nie został wyposażony w środki służące ochronie jego interesu prawnego w administracyjnym toku instancji. Omawiany akt nie podlega zaskarżeniu w toku instancji, ale stanowi rdzeń dla podstawy prawnej decyzji wydawanej przez organy podatkowe, w których następuje rozstrzygnięcie o uprawnieniach lub obowiązkach ich adresatów i z tego też względu powinien być ukształtowany w taki sposób, aby nie pozostawiał wątpliwości co do swojej prawidłowości. Brak możliwości uruchomienia przez stronę procedury odwoławczej nie zwalnia organu od obowiązku należytego wyjaśnienia wszelkich, istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych. Postanowieniu Prezydenta Miasta K. o odmowie wyrażenia zgody na umorzenie zaległości podatkowej z tytułu podatku od spadku, wydanego w związku ze złożonym przez E. G. wnioskiem, brakuje wskazanych wyżej elementów, i w takiej postaci jest wadliwe. Jest ono również zasadniczym elementem podstawy prawnej decyzji podatkowych, a z uwagi na jego wiążący charakter determinuje treść rozstrzygnięć podejmowanych tak przez Urząd Skarbowy, jak i Izbę Skarbową. Tym samym wadliwość postanowienia Prezydenta Miasta pociąga za sobą wadliwość decyzji organów podatkowych obu instancji. Dlatego też działając w trybie art. 135 powołanej wyżej ustawy, Sąd uchylił także przedmiotowe postanowienie w celu usunięcia wykazanego wyżej uchybienia prawa, gdyż było to niezbędne dla końcowego prawidłowego załatwienia niniejszej sprawy. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271) oraz na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) w związku z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.