I SA/Kr 508/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wolas po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2011 r na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P.T.Z. na wystąpienie pokontrolne Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w K. z dnia 1 kwietnia 2005 r nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary umownej postanawia : - odrzucić skargę – W dniu 14 marca 2010 r Oddział Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia przeprowadził kontrole prawidłowości realizacji umowy o udzielania świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju ambulatoryjna opieka specjalistyczna oraz lecznictwo szpitalne zawartej ze Szpitalem w K. Przedmiotowa kontrola była prowadzona w zakresie wystawiania oraz dokumentowania recept na refundowane leki i wyroby medyczne przez lekarza medycyny P. T. - Z. W wystąpieniu pokontrolnym z dnia 1 kwietnia 2005 r wymierzono Szpitalowi w K karę umowną w wysokości 9 658 zł 49 gr stanowiącą równowartość nienależnej refundacji cen leków. Pismem z dnia 12 kwietnia 2005 r Szpital w K. wniósł o anulowanie kary informując równocześnie iż w stosunku do pracownika zostaną wyciągnięte konsekwencje dyscyplinarne. MOW NFZ potraktował to pismo jako odwołanie i pismem z dnia 5 maja 2005 r odmówił jego uwzględnienia. Świadczeniodawca nie skorzystał już z dalszej drogi odwoławczej i zapłacił wymierzona karę umowną. W dniu 18 lutego 2011 r skargę na wystąpienie pokontrolne z dnia 1 kwietnia 2005 r złożył P. T.-Z W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w K. wniósł o jej odrzucenie , ewentualnie oddalenie lub umorzenie postępowania. Zarzucił, iż sprawy dotyczące nakładanych przez NFZ kar umownych nie mają cech stosunku administracyjnego , ale dotyczą sankcji cywilnoprawnej , a zatem sprawa ta nie mieści się w katalogu przedmiotowym określonym w art. 1 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi . Także żaden przepis szczególny nie przewiduje prawa do wniesienia w tym zakresie skargi do sądu administracyjnego. Ponadto zarzucono, że upłynął już trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi o którym mowa w art. 55 powołanej wyżej ustawy. Wskazano także na brak legitymacji skarżącego , gdyż stroną umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej był Szpital w K. do wniesienia skargi, a jedynie faktyczny. Pismem z dnia 7 kwietnia 2011 r skarżący odniósł się do argumentów podniesionych w odpowiedzi na skargę. Wskazał na błędy w przytoczonych przez MOW NFZ datach , wyjaśnił iż jego interes prawny wynika z dyskryminującego charakteru przeprowadzonej kontroli, oraz przysługującym mu prawem do obrony. Złożenie skargi po upływie 6 lat wynikało z prowadzenia procesu przed Sądem Rejonowym, a ponadto nonsensowne decyzje nie powinny się przedawniać. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje : Skarga podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., nazywanej dalej p.p.s.a), określającym właściwość rzeczową sądów administracyjnych, sądy wykonując kontrolę działalności administracji publicznej orzekają w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę oraz rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, jak też spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej (art. 3 § 3, art. 4 p.p.s.a.). Ponieważ zaskarżone wystąpienie pokontrolne MOWNFZ nie jest ani decyzją administracyjną, ani żądnym z innych aktów , czy też czynności wymienionych w powołanym wyżej przepisie nie przysługuje od niego skarga do sądu administracyjnego. Ani bowiem Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, który jest organem Narodowego Funduszu Zdrowia (art. 98 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach), ani sam NFZ, który jest państwową jednostką organizacyjną, posiadającą osobowość prawną (stanowi o tym art. 96 ust. 1 ustawy o świadczeniach), nie jest organem administracji publicznej w rozumieniu ustrojowym i nie przyznano mu generalnie kompetencji do stosowania środków prawnych właściwych organom administracji publicznej. Dopiero na mocy konkretnych przepisów, jak np. art. 33 ust. 2, art. 154 ust. 6 ustawy o świadczeniach, stosuje środki prawne właściwe organom administracji publicznej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 2008 r. sygn. akt II GSK 394/08). Dlatego też rozstrzygnięcia zapadłe w imieniu Narodowego Funduszu Zdrowia (przez dyrektora wojewódzkiego oddziału NFZ lub przez Prezesa NFZ) tylko wtedy mogą być zaskarżone do sądu administracyjnego, gdy ustawa wyraźnie tak wskazuje. Tak jest np. w art. 154 ust. 8 ustawy o świadczeniach, gdzie wskazano wprost, iż od decyzji Prezesa Funduszu, o której mowa w ust. 6 (tj. decyzji dotyczącej rozstrzygnięcia postępowania prowadzonego w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej), świadczeniodawcy przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Takiej regulacji brak jest w art. 161 ustawy o świadczeniach, który stanowi, że zażalenie na czynności dyrektora wojewódzkiego oddziału Funduszu dotyczące realizacji umowy zawartej ze świadczeniodawcą o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, rozpatruje w terminie 14 dni od dnia jego otrzymania, Prezes Funduszu. W przypadku nieuwzględnienia zażalenia przez Prezesa Funduszu w części lub w całości, świadczeniodawcy przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy (ust. 3 w/w/ ustawy). Zażalenie na ponowne rozpatrzenie wniosku nie przysługuje (ust. 3c art. 161 w/w ustawy). Z wykładni systemowej wynika zatem, że skoro racjonalny prawodawca nie przewidział w wymienionym przepisie możliwości złożenia skargi do sądu administracyjnego, to rozstrzygnięcia Prezesa Funduszu, podjęte w powyższym trybie, nie należą do właściwości tego sądu. Ponadto należy podkreślić, że w niniejszej sprawie skarżący kwestionuje zasadność nałożenia kary umownej . Jest to instytucja typowa dla prawa cywilnego, co akcentuje również art. 155 ustawy o świadczeniach, zgodnie z którym do umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Zatem wszelkie próby podważenia kwestii kar umownych bądź wezwań do zwrotu określonych należności pieniężnych powinny być podważane przed sądem powszechnym, a nie przed sądem administracyjnym. Nie ma przy tym znaczenia, że skarżący nie jest świadczeniodawcą z którym NFZ zawarł umowę o świadczenie opieki zdrowotnej. Nie daje mu to bowiem odrębnej legitymacji do skarżenia wystąpienia pokontrolnego na drodze postępowania przed sądem administracyjnym. Słusznie przy tym podkreślono w odpowiedzi na skargę, że skarżący nie ma interesu prawnego i również z tego względu nie jest uprawniony do wniesienia skargi. Nie pozostaje on bowiem w żadnym stosunku prawnym z Narodowym Funduszem Zdrowia, nałożenie kary umownej na jego pracodawcę dotyczy go tylko pośrednio. Z tego też względu przedmiotowa skarga, jako niedopuszczalna w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. podlegała odrzuceniu