I SA/Kr 511/17
PostanowienieWSA w Krakowie2017-06-08
Skład orzekający: Monika Rudzka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w sprawie dotyczącej odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, a tym samym czy wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych podlega umorzeniu, a wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu powinien zostać uwzględniony?Ratio decidendi
Sąd umorzył postępowanie w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych, ponieważ skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych na mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. e p.p.s.a. Jednocześnie, sąd ustanowił dla skarżącego radcę prawnego z urzędu, uznając jego trudną sytuację materialną i zdrowotną, która uniemożliwia mu poniesienie kosztów zastępstwa procesowego z wyboru, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.Stan faktyczny
Skarżący K. K. – K. złożył skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia. Wraz ze skargą złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy, obejmujący zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Po otrzymaniu urzędowego formularza, skarżący wypełnił go, przedstawiając swoją trudną sytuację materialną (zasiłek stały, mieszkanie u córki, pomoc córki w opłatach i żywności) oraz zdrowotną (niepełnosprawność, choroba, brak renty).Rozstrzygnięcie
I) umorzono postępowanie wywołane wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych; II) ustanowiono dla K. K. – K. radcę prawnego.Pełny tekst orzeczenia
Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 8 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. K. – K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi K. K. – K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS Oddział w K) z dnia 2 marca 2017 r. nr: [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia p o s t a n a w i a I) umorzyć postępowanie wywołane wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych; II) ustanowić dla K K- K radcę prawnego, którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 2 marca 2017 roku w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia skarżący K. K. – K. zawarł wniosek o przyznanie mu prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz wyznaczenie pełnomocnika z urzędu w osobie radcy prawnego T.B. wykonującego zawód w Kancelarii Radcy Prawnego przy ul. Z
W związku z tym, że wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony został bez zachowania przewidzianej prawem formy, skarżącemu został przesłany urzędowy formularz "PPF" celem jego wypełnienia i odesłania do tut. Sądu w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania.
W dniu 31 maja 2017 roku do tut. Sądu wpłynął wniosek skarżącego wypełniony na właściwym druku formularza. We wniosku K. K. – K. oświadczył, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Mieszka u córki, która opłaca media i pomaga wnioskodawcy w pokryciu kosztów leków i żywności. Źródłem utrzymania skarżącego jest zasiłek stały z GOPS w wysokości 624 zł. Wnioskodawca nie posiada żadnego majątku, nie dysponuje zasobami pieniężnymi, ani przedmiotami wartościowymi.
Uzasadniając wniosek o prawo pomocy skarżący podniósł, iż jest osobą bardzo chorą, co potwierdzają zaświadczenia lekarskie znajdujące się w aktach sprawy. Od 2006 roku wnioskodawca nie pobiera renty (sprawa nadal przed SN). Jedynym źródłem jego utrzymania jest zasiłek stały wypłacany przez GOPS w W. Z tych środków strona pokrywa koszty leków i żywności, a także dojazdów do lekarzy na wizyty (leczy się u pięciu specjalistów). K. K. – K. dodał, że od 2002 roku jest osobą niepełnosprawną, całkowicie niezdolną do pracy na stałe.
Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje:
Odnośnie wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych należy wyjaśnić, że zgodnie z treścią art. 239 § 1 pkt 1 lit "e" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Do takiej właśnie kategorii należy sprawa ze skargi K. K. – K.. Powyższe oznacza, że strona nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych z mocy samego prawa. Zwolnienie dokonane na mocy niniejszego przepisu, oznacza całkowite zwolnienie z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych, jak i ponoszenia wydatków.
W związku z tym, że w przedmiotowej sprawie wnioskodawca korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, rozpoznanie jego wniosku w tym przedmiocie stało się zbędne. W takiej sytuacji postępowanie wywołane wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych należało umorzyć na podstawie przepisu art. 249a p.p.s.a. stanowiącym, że jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. W konsekwencji orzekający działając na podstawie art. 249a w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzekł jak w pkt. I sentencji postanowienia.
We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący domaga się również ustanowienia na jego rzecz kwalifikowanego pełnomocnika. Zgodnie z art. 262 p.p.s.a. przepisy o przyznaniu prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy mają odpowiednie zastosowanie dla stron korzystających z ustawowego zwolnienia z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych.
Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Trzeba przede wszystkim podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
W ocenie orzekającego przedstawiona sytuacja materialna i zdrowotna K. K. – K.nie pozwala mu na poniesienie kosztów zastępstwa procesowego z wyboru. Skarżący jest osobą niepełnosprawną, trwale niezdolną do pracy, wymagającą pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych. Stan jego zdrowia wymaga leczenia, na co przeznaczane są środki z pobieranego zasiłku stałego. Wnioskodawca nie posiada przy tym żadnych oszczędności, ani przedmiotów wartościowych, które mogłyby zostać spieniężone. Korzysta z pomocy córki, u której zamieszkuje.
Wskazane okoliczności charakteryzują skarżącego jako osobę ubogą, która nie jest w stanie wygospodarować środków na wynagrodzenie kwalifikowanego pełnomocnika. Z tych względów orzeczono jak w pkt II sentencji na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło