I SA/Kr 513/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogusław Wolas (spr.) Sędziowie: WSA Maja Chodacka WSA Paweł Dąbek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 28 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 10 lutego 2022 r. nr: [...] w przedmiocie określenia wysokości kwoty nieprzekazanej przez dłużnika zajętej wierzytelności skargę oddala Postanowieniem z dnia 10 lutego 2022 r Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie, po rozpatrzeniu zażalenia G. Spółki z o o w W. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w T. z 12 listopada 2021 r. określające wysokość kwoty nieprzekazanej przez dłużnika zajętej wierzytelności. W sprawie tej Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w T. jako organ egzekucyjny prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanej B. sp. z o.o. W ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego, organ egzekucyjny dokonał szeregu zajęć wierzytelności z tytułu wszelkich zobowiązań w tym także dostaw, robót i usług, umowy pożyczki, najmu i innych umów cywilnoprawnych u dłużnika zajętej wierzytelności G. sp. z o. o. ( dalej jako dłużnik), które zostały mu prawidłowo doręczone. Ponieważ dłużnik zajętej wierzytelności nie zrealizował zajęcia, organ egzekucyjny przeprowadził u niego kontrolę, w wyniku której ustalono, że wierzytelność nie została uznana przez dłużnika, ponieważ transakcje pomiędzy stronami były rozliczane w formie przedpłat przed wykonaniem usługi i wystawieniem faktury. W związku z tym organ egzekucyjny określił wysokość nieprzekazanej przez dłużnika zajętej wierzytelności kwoty na 141.123,13 zł. Organ egzekucyjny w uzasadnieniu w/w postanowienia wskazał, że wierzytelności wobec zobowiązanej wynikają z faktu, iż dłużnik zajętej wierzytelności sukcesywnie przekazywał środki pieniężne na podstawie wystawionych dokumentów, co świadczy o obrocie gotówkowym pomiędzy dłużnikiem, a zobowiązaną pomimo prawnego zakazu, który obowiązuje od dnia odebrania przez dłużnika pierwszego zajęcia wierzytelności, tj. od 10.03.2020r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej po rozpoznaniu zażalenia dłużnika objętym skargą postanowieniem utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu powołano się na art. 71a § 9 upea, w którym ustawodawca określił dwie przesłanki uprawniające organ egzekucyjny do określenia w drodze postanowienia, wysokości nieprzekazanej kwoty. Pierwszą z nich jest przeprowadzenie kontroli u dłużnika zajętej wierzytelności, a drugą stwierdzenie w wyniku kontroli, że dłużnik bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności. Obie przesłanki zostały spełnione. Podkreślono przy tym, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym reprezentowany jest pogląd zgodnie z którym przyczyny uchylania się od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu powinny mieć charakter prawny (np. zarzut potrącenia), a nie faktyczny. W przedmiotowej sprawie dłużnik zajętej wierzytelności pomimo istniejących zajęć przekazywał zobowiązanej w formie przedpłat należności za dokonane transakcje w oparciu o wystawiane przez zobowiązanego faktury pro forma na świadczone usługi. Podkreślono przy tym, że dłużnik zajętej wierzytelności zwlekał z poinformowaniem organu egzekucyjnego o przeszkodach w realizacji zajęć. Nie wywiązał się z nałożonego na niego obowiązku poinformowania organu egzekucyjnego czy zajęcie przyjmuje, czy też istnieją przeszkody, aby wierzytelność przyjąć. Zaznaczono, że forma rozliczeń pozostaje bez znaczenia wobec faktu, że jedna spółka była zobowiązana do świadczenia usług, a druga do zapłaty za nie. Zapłata za usługi mieści się niewątpliwie w pojęciu wierzytelności. Wierzytelnościami są bowiem wszelkie zobowiązania istniejące między stronami. Właśnie wartość pieniężna usługi stanowi wierzytelność podlegającą zajęciu. W skardze zarzucono naruszenie art. 71a § 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez jego błędną interpretację i nie właściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że organ egzekucyjny dokonał skutecznego zajęcia wierzytelności przysługujących B. sp. z o.o. wobec spółki G. sp. z o. o., a spółka G. sp. z o. o. uchylała się od przekazania zajętych kwot organowi egzekucyjnemu, oraz błędne ustalenie stanu faktycznego, polegające na ustaleniu, iż spółka G. sp. z o. o. pomimo istniejących zajęć przekazywała zobowiązanej w formie przedpłat należności za dokonane transakcje, a spółka G. sp. z o. o. przekazywała zobowiązanej środki pieniężne za wykonane usługi. Podczas gdy płatności na rzecz zobowiązanej były dokonywane zawsze na podstawie faktur pro forma wystawionych jeszcze przed wykonaniem jakiejkolwiek usługi. Transakcja była zawierana w momencie przyjęcia oferty, co dokonywało się poprzez opłacenie przez skarżącą faktur pro forma. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Decyzja administracyjna podlega uchyleniu, jeśli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Dokonując kontroli w świetle powyższej regulacji Sąd stwierdza, że skarga jest nieuzasadniona. Zgodnie z art. 67 § 1 u.p.e.a. podstawę zastosowania środków egzekucyjnych, o których mowa w art. 1a pkt 12 lit. a, stanowi zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności albo podmiotu prowadzącego rejestr akcjonariuszy, albo protokół zajęcia prawa majątkowego, albo protokół zajęcia i odbioru ruchomości, albo protokół odbioru dokumentu. W oparciu o art. 89 §§ 1 - 3 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej innej, niż określona w art. 72-85, przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. Zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1. Zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw, robót i usług. Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa wyżej, organ egzekucyjny: 1) wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożył oświadczenie dotyczące tego, czy: a) uznaje zajętą wierzytelność zobowiązanego, b) przekaże organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności lub z jakiego powodu odmawia tego przekazania, c) i w jakim sądzie lub przed jakim organem toczy się albo toczyła się sprawa o zajętą wierzytelność; 2) zawiadamia zobowiązanego, że nie wolno mu zajętej kwoty odebrać ani też rozporządzać nią lub ustanowionym dla niej zabezpieczeniem; 3) doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, a także odpis wniosku, o którym mowa w art. 90 § 1. Ponadto na podstawie art. 71 a § 1 u.p.e.a. organy egzekucyjne uprawnione są do przeprowadzania u dłużników zajętej wierzytelności, z wyłączeniem banków, kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego. Jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, organ ten wydaje postanowienie, w którym określa wysokość nieprzekazanej kwoty. Na postanowienie w sprawie wysokości nieprzekazanej kwoty przysługuje zażalenie (art. 71a § 9 u.p.e.a.) Należy zgodzić się z poglądem wyrażonym przez Organ II instancji w uzasadnieniu decyzji, że do wydania postanowienia, o którym mowa w art. 71a § 9 u.p.e.a., niezbędne jest łączne zrealizowanie dwóch przesłanek: dłużnik zajętej wierzytelności musi uchylać się od przekazania organowi egzekucyjnemu środków płatniczych oraz jednocześnie, to uchylanie się musi mieć charakter działania bezpodstawnego. Jak prawidłowo ustalił organ dłużnik zajętej wierzytelności pieniężnej nie przekazał żadnej kwoty organowi egzekucyjnemu, co wyczerpuje pierwszą z ww. przesłanek. Także zasadnie uznano, że również druga (brak podstaw prawnych) została spełniona, gdyż podstawą do uchylenia się przez dłużnika zajętej wierzytelności od przekazania tej wierzytelności mogą być tylko takie okoliczności prawne, które umożliwiają mu skuteczne uchylenie się od wykonania zobowiązania względem wierzyciela (np. zarzut przedawnienia, potrącenia, wcześniejsze zajęcie wierzytelności przez inny organ egzekucyjny). Takie przesłanki nie wystąpiły w niniejszej sprawie. Warunkiem skuteczności zajęcia wierzytelności jest doręczenie ww. zawiadomienia i wystąpienie zobowiązania dłużnika zajętej wierzytelności wobec kontrahenta po dacie zajęcia wierzytelności. Jednocześnie druk zawiadomienia, w części dotyczącej pouczenia dla dłużnika zajętej wierzytelności zawierał wszystkie niezbędne informacje, z których wynika, że zajęcie jest dokonane z chwilą doręczenia zawiadomienia. Zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw, robót i usług jest skuteczne. Tym samym Spółka została zawiadomiona 28 lutego 2020 r. o zajęciu wierzytelności pieniężnych, to po tym terminie nie mogła dokonać żadnych płatności na rzecz kontrahenta. Jak wynika z akt sprawy, w okresie od 28 lutego 2020 r dłużnik zajętej wierzytelności sukcesywnie przekazywał środki pieniężne w kwocie 141 123 zł 13 gr na podstawie faktur proforma, co świadczy o obrocie gotówkowym pomiędzy dłużnikiem zajętej wierzytelności a zobowiązaną pomimo prawnego zakazu. W świetle powyższego, zdaniem Sądu, przedstawiona przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. ocena dowodów w postaci faktur proforma i dowodów wpłaty pozostaje w zgodzie z art. 191 O.p. Nie budzi bowiem wątpliwości, że dokonaniu zajęcia pomiędzy dłużnikiem, a zobowiązanym dochodziło do zawierania umów cywilnoprawnych, w wyniku których powstawały wierzytelności objęte zajęciem. Nie ma przy tym znaczenia, że wierzytelności te były regulowane przed wykonaniem usługi na podstawie faktur proforma. Zawarcie umowy cywilnoprawnej może nastąpić bowiem nie tylko w formie umowy pisemnej, ale poprzez dorozumianej poprzez odpowiednie zachowanie się kontrahentów per fackta concludentia. Na takie zawieranie umów w niniejszej sprawie wskazuje fakt, że usługi były świadczone cyklicznie, a faktury pro forma zwierały sprecyzowany przedmiot, tzn wykonanie mebli według konkretnego projektu. Zatem wbrew twierdzeniom strony skarżącej istniały wierzytelności (wskazane na fakturach proforma), które podlegały zajęciu. Okolicznością, która wzmacnia siłę argumentacji organu jest również fakt nieudzielenia odpowiedzi przez Skarżącego na zawiadomienie o zajęciu wierzytelności oraz liczne ponaglenia. Od przedsiębiorcy można oczekiwać, że kierując się minimalną nawet dbałością o własny interes dostrzeże, iż przekazanie należności pieniężnych Zobowiązanemu wywrze u niego negatywne skutki. Informacje zawarte w zawiadomieniu były sformułowane w sposób prosty i przejrzysty. Zasadnie zatem organ egzekucyjny uznał, że działanie skarżącego polegające na przekazaniu ww. kwoty na rzecz swojego wierzyciela nosi znamiona bezpodstawnego uchylania się od przekazania zajętej kwoty organowi egzekucyjnemu, o którym mowa w art. 71a § 9 u.p.e.a. i w konsekwencji zasadnie przyjął organ egzekucyjny, że została spełniona przesłanka do określenia wysokości nieprzekazanej kwoty. Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.