I SA/Kr 517/19
WyrokWSA w Krakowie2019-12-13
Skład orzekający: Inga Gołowska, Piotr Głowacki, Urszula Zięba
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy grunty zalesione, parkowe lub z utwardzonymi traktami pieszymi, nawet jeśli są częścią deklarowanej działki rolnej, mogą być kwalifikowane do płatności bezpośrednich w ramach systemów wsparcia rolnictwa, jeśli przekraczają dopuszczalne normy zadrzewienia lub nie nadają się do prowadzenia działalności rolniczej?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo zakwalifikowały część gruntów jako niekwalifikujące się do płatności bezpośrednich. Ustalenia organów, oparte na kontrolach terenowych, zdjęciach lotniczych i satelitarnych, wykazały, że zakwestionowane obszary miały charakter parkowy lub rekreacyjny, z nadmierną ilością drzew i utwardzonymi traktami, co uniemożliwiało prowadzenie działalności rolniczej w rozumieniu przepisów UE. Strona skarżąca nie przedstawiła skutecznych dowodów podważających te ustalenia.Stan faktyczny
Przedsiębiorstwo Wielobranżowe [...] Sp. z o.o. złożyło wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich na 2017 r. Organ I instancji ustalił mniejszą powierzchnię uprawnioną do płatności niż zadeklarowana, odmawiając części płatności i nakładając sankcje. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał decyzję w mocy, wskazując na nierolniczy charakter części gruntów (parkowych, zadrzewionych, z utwardzonymi traktami). Spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i proceduralnego oraz błędną wykładnię dowodów, w tym rzekome sfałszowanie protokołu kontroli. WSA oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
|Sygn. akt I SA/Kr 517/19 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 grudnia 2019 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Inga Gołowska, Sędziowie: WSA Piotr Głowacki (spr.), WSA Urszula Zięba, Protokolant: Specjalista Małgorzata Kruszec, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2019 r., sprawy ze skargi Przedsiębiorstwo Wielobranżowe [...] Sp. z o.o. w K. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Krakowie z dnia 26 lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2017 r. skargę oddala
W dniu 9-05-2017 r. do Biura Powiatowego ARiMR w K. wpłynął wniosek Przedsiębiorstwa Wielobranżowego K. Sp. z o.o. w K. o przyznanie na 2017 r. jednolitej płatności obszarowej (ozn. dalej jako JPO) oraz płatności za zazielenienie (PZ) i płatności dodatkowej (PD). Strona zadeklarowała do w/w płatności powierzchnię [...] ha. Postępowanie zainicjowane wnioskiem strony zostało zakończone decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR nr [...] z dnia 18-05-2017 r., na mocy której powierzchnię uprawnioną do płatności JPO/PZ/PD ustalono na poziomie [...] ha, co z uwagi na poziom różnicy między powierzchnią zadeklarowaną, a uznaną za uprawnioną oznaczało odmowę przyznania płatności JPO/PD i nałożenie na stronę sankcji 3-letnich oraz przyznanie płatności PZ do powierzchni stwierdzonej.
W odwołaniu spółka zarzuciła naruszenie:
- art. 10 rozporz. 1306/2013, art. 4 ust. 1 pkt c rozporz. 1307/2013, oraz art. 7, 77 i 80 k.p.a. poprzez brak zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego istotnego w niniejszej sprawie.
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją nr [...] z dnia 26-02-2019 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż ustalenia, co do poszczególnych działek oparto na wynikach kontroli terenowej popartej zdjęciami lotniczymi i satelitarnymi obejmującymi obszar działek rolnych strony z następujących dat i źródeł:
• 29-05-2015 r., 07-06-2018 r. (system informatyczny [...]),
• 06-08-2013 r., 21-02-2015 r., 15-09-2016 r., 16-09-2016 r., 10-12-2017 r.,19-04-2018r., (ogólnodostępny program [...]),
• 29-05-2015 r., (ogólnodostępna witryna internetowa [...]),
• 26-04-2016 r., 27-02-2017 r., 20-05-2017 r., 10-12-2017 r., 25-01-2018 r., 09-03-2018 r., 19-04- 2018 r. (ogólnodostępny serwis internatowy [...]).
Organ dysponował również zdjęciami z poziomu ziemi wykonanymi w sierpniu 2012 r. wzdłuż drogi przechodzącej obok działek strony, dostępnymi w w/w programie [...].
W zakresie poszczególnych działek podano, iż działka rolna [...] (o pow. [...] ha) była położona na dz. ewid. nr [...], obszar uprawniony do tych płatności w ramach tej działki rolnej, strona zakreśliła zachodnią część dz. ewid. nr [...] z wyłączeniem zabudowań, w toku w/w kontroli administracyjnej (i terenowej) powierzchnię uprawnioną do płatności określono odnośnie tej działki rolnej na poziomie [...] ha, powierzchnia wykluczona z płatności wyniosła w przypadku tej działki rolnej - [...] ha, na obszarze w/w działki stwierdzono obszar parku wypoczynkowo-rekreacyjnego. Działka rolna była położona na obszarze, gdzie ilość drzew przekraczała wymaganą maksymalną ilość [...] szt./[...] ha (w/g protokołu z kontroli -[...] sztuki na pow. [...] ha). Za nieuprawnione do wsparcia uznano tereny przylegające do zabudowań i sąsiadujące z ciągami pieszymi (na obszarze tym stwierdzono, brak upraw o charakterze rolniczym), obszar wykluczony znajdował się na całym obszarze działki - zawyżenie pow. wyniosło [...] ha.
Działka rolna [...] (o pow. [...] ha) była położona na dz. ewid. nr [...], jako obszar uprawniony do tych płatności w ramach tej działki rolnej, strona zakreśliła wschodnią część dz. ewid. tworzącą tą działkę rolną z wyłączeniem zabudowań i drogi dojazdowej położonej we wschodniej cz. działki nr [...], w toku w/w kontroli administracyjnej (i terenowej) powierzchnię uprawnioną do płatności określono odnośnie tej działki rolnej na poziomie [...] ha, powierzchnia wykluczona z płatności wyniosła w przypadku tej działki rolnej [...] ha, na obszarze w/w działki ewid. stwierdzono obszar parku rekreacyjnego. Działka rolna położona była na obszarze, gdzie ilość drzew przekraczała wymaganą maksymalną ilość [...] szt./[...] ha (w/g protokołu z kontroli - [...] sztuki na pow. [...] ha). Za nieuprawnione do wsparcia uznano tereny przylegające do zabudowań i sąsiadujące z ciągami pieszymi, na obszarze tym stwierdzono, brak upraw o charakterze rolniczym, obszar wykluczony znajdował się na całym obszarze działki, maksymalna powierzchnia potencjalnie uprawniona do płatności wg ARiMR w granicach działki [...] aktualna na dzień wydania decyzji zaskarżonej i decyzji niniejszej wynosiła [...] ha.
Działka rolna [...] (o pow. [...] ha) była położona na dz. ewid. nr [...], jako obszar uprawniony do tych płatności w ramach tej działki rolnej, strona zakreśliła całą zachodnią część dz. ewid. nr [...] (bez zabudowań w centrum), w toku w/w kontroli administracyjnej (i terenowej) powierzchnię uprawnioną do płatności określono odnośnie tej działki rolnej na poziomie [...] ha, powierzchnia wykluczona z płatności wyniosła w przypadku tej działki rolnej - [...] ha, na obszarze w/w działki ewid. stwierdzono obszar parku rekreacyjnego. Działka rolna położona była na obszarze, gdzie ilość drzew przekracza wymaganą maksymalną ilość [...] szt/[...] ha (wg protokół z kontroli -[...] sztuki na pow. [...] ha). Stwierdzono charakterystyczne utwardzone trakty piesze i roślinność wskazującą na nierolniczy charakter gruntów, obszar wykluczony znajdował się na całym obszarze działki.
Działka rolna [...] (o pow. [...] ha) była położona na dz. ewid. nr [...], jako obszar uprawniony do tych płatności w ramach tej działki rolnej, strona zakreśliła całą wschodnią część dz. ewid. nr [...], w toku w/w kontroli administracyjnej (i terenowej) powierzchnię uprawnioną do płatności określono odnośnie tej działki rolnej na poziomie [...] ha, powierzchnia wykluczona z płatności wyniosła w przypadku tej działki rolnej - [...] ha, na obszarze w/w działki ewid. stwierdzono obszar parku rekreacyjnego. Działka rolna położona była na obszarze, gdzie ilość drzew przekraczała wymaganą maksymalną ilość [...] szt/[...] ha (w/g protokołu z kontroli – [...] sztuki na pow. [...] ha). Stwierdzono charakterystyczne utwardzone trakty piesze i roślinność wskazujący\ą na nierolniczy charakter gruntu, wykluczony obszar na całej działce.
Działka rolna [...] (o pow. [...] ha) była położona na dz. ewid. nr [...], jako obszar uprawniony do tych płatności w ramach tej działki rolnej, strona zakreśliła całą dz. ewid. tworzącą tą działkę rolną z wyłączeniem zabudowań i drogi dojazdowej do tych zabudowań, w toku w/w kontroli administracyjnej (i terenowej) powierzchnię uprawnioną do płatności określono odnośnie tej działki rolnej na poziomie [...] ha, powierzchnia wykluczona z płatności wyniosła w przypadku tej działki rolnej [...] ha, na obszarze w/w działki ewid. stwierdzono obszar parku rekreacyjnego. Działka rolna
położona była na obszarze, gdzie ilość drzew przekraczała wymaganą maksymalną ilość [...] szt/ [...]ha ([...] sztuki na pow. [...] ha). Na terenie wykluczonym z płatności nie stwierdzono upraw wskazujących na prowadzenie działalności rolniczej, a stan gruntów nie wskazywał na nadający się do wypasu zwierząt. Trakty piesze znajdujące się na tym terenie są utwardzone i mają zaplanowany przebieg, świadczący o charakterze rekreacyjno-wypoczynkowym tego terenu, obszar wykluczony znajdował się na całym terenie działki z wyłączeniem środkowej części działki ewid. nr [...] (zamieszczone niżej zdjęcia lotnicze i z kontroli terenowej) oraz kompleksu dworkowego o charakterze mieszkalno-gospodarczym, znajdującego się w okolicy południowej granicy działki, którego strona nie zadeklarowała do płatności.
Organ wywodził, iż zdjęcia z kontroli terenowej wskazują, iż wykluczony z płatności teren dz. ewid. nr [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni [...] ha nie jest użytkowany przez rolnika zgodnie z jego deklaracją. Teren ten jest zadrzewiony i występują na nim trawniki i utwardzone ścieżki, zeschnięte liście, mech i porosty, wskazujące na teren parkowy (rekreacyjny). Na zakwestionowanym obszarze nie jest prowadzona żadna realna działalność rolnicza. Zaznaczyć należy, że teren wokół zabudowań obecnych na zakwestionowanych działkach strony (Zespołu [...] w R. ) jest na niektórych mapach (np. dostępnych za pośrednictwem witryny [...]) wprost oznaczony jako "[...]".
Weryfikacja powierzchni uprawnionej do wsparcia w gospodarstwie strony została przeprowadzona w sposób prawidłowy i odzwierciedla stan faktyczny istniejącego drzewostanu i terenów zadeklarowanych przez stronę do płatności. Drzewa występujące na działkach ewidencyjnych nr [...], [...] i [...] zostały policzone, zgodnie z obowiązującą Instrukcją realizacji kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni. W przypadku gruntów ornych, łąk i pastwisk powierzchnie zajmowane przez drzewa (z wyjątkiem pojedynczych drzew) powinny być wyłączane z powierzchni działki rolnej kwalifikującej się do płatności. Wyjątki dotyczą jedynie plantacji zagajników o krótkim okresie rotacji (wierzby lub topoli do [...] lat, bądź brzozy do lat [...]), szkółek drzew i krzewów (art. 4 lit. j rozporz. 1307/2013) lub elementów krajobrazu, które mogłyby się kwalifikować do żądanych płatności (tj. o szerokości nie większej niż [...] metry). Było ich również wyraźnie więcej niż [...] sztuk drzew na [...] ha gruntu zgłoszonego do płatności. Zakwestionowany teren pokryty był starymi dorodnymi drzewami zasadzonymi planowo, w sposób typowy dla parku przypałacowego. Wszystkie tereny wykluczone znajdują się w granicach działek ewidencyjnych strony, które zostały określone na podstawie danych z ewidencji gruntów i budynków. Obszar i kształt działek rolnych przyjęty pomocniczo na użytek kontroli faktycznie różni się od deklaracji strony zawartej w jej wniosku o płatności i załącznikach graficznych do niego. W przypadku działki ewid. nr [...] (w/g wniosku działka rolna [...], w/g kontroli dz. rolna [...]) te granice wyznaczał szeroki szpaler drzew wysadzonych wzdłuż granic tej działki ewidencyjnej. Był on na tyle gęsty i regularny, że wyraźnie odróżniał ten obszar od terenu zadeklarowanego do płatności w ramach działek [...] i [...]. W przypadku działek rolnych opisanych przez stronę, jako działki rolne [...] (w/g wniosku wschodnia część działki [...]) i [...] (wschodnia część działki [...]) zostały one potraktowane podczas kontroli, jako jedna całość oznaczona (na szkicu i zdj. z tej kontroli), jako działka rolna [...]. Analogicznie kontrolujący postąpili z działką oznaczoną w/g strony lit. [...] (zachodnia część działki [...]) i [...] (zach. część działki [...]) - zgodnie ze szkicem z kontroli ten obszar łącznie ozn. lit. [...].
Obszary oznaczone w kontroli lit. [...] i [...] oddzielał od siebie pas ogrodzenia i alejek parkowych (widoczne, jako białe regularne jasne linie na zdj. lotniczych np. z 2018 r. oraz na zdj. z kontroli nr [...]). Działki rolne strony oznaczone na użytek kontroli, jako obszary [...] oraz [...] nie były wyraźnie oddzielone od siebie i nie różniły się sposobem użytkowania - to również był powód łącznego mierzenia par działek rolnych strony [...]/[...] oraz [...]/[...]. Nie stwierdzono, aby w/w konfiguracja terenów kontrolowanych wpłynęła na wyniki samej kontroli.
Zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, że na zakwestionowanym obszarze nie tylko znajdują się stare wysokie drzewa nieowocowe, ale że jest to po prostu teren parkowy. Ilość drzew stwierdzona podczas kontroli terenowej i podana na szkicach z kontroli wynosi łącznie [...] sztuk, w tym na działce oznaczonej podczas kontroli terenowej literą [...] (dz. ewid. [...]) wynosi [...] szt/[...] ha, na dz. rolnej [...] (dz. ewid. [...], [...]) wynosi [...] szt/[...] ha, na dz. rolnej [...] (dz. ewid. [...]) wynosi [...] szt./[...] ha. Powierzchnia działek oznaczonych podczas kontroli terenowej literami [...], [...], [...] odnosi się do dz. ewid. z wniosku strony nr [...] (dz. rolna [...] i [...]), [...] (dz. rolna [...] i [...]), [...] (dz. rolna [...]). W przypadku części działek w/w wartości oznaczały przekroczenie progu [...] drzew/ha, co uniemożliwiało przyznanie wsparcia do tego obszaru.
Organ odwoławczy podkreślił, iż nie mógł podzielić tego stanowiska, że wszystkie drzewa na działkach mogły być zakwalifikowane do terenu uprawnionego do płatności w zw. z art. 10 rozporz. 1306/2013. Sytuację, w której na danej działce rolnej znajdują się niewielkie obiekty lub roślinność nie związana bezpośrednio z działalnością rolniczą regulują art. 9 ust. 1-2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. oraz § 2 i 3 rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 6 marca 2015 r. w sprawie elementów krajobrazu uznawanych za cześć kwalifikującego się obszaru działki rolnej oraz ich szerokości. Zgodnie z w/w przepisami do powierzchni uprawnionej do płatności można zaliczać takie elementy krajobrazu jak np. rowy, nieutwardzone drogi dojazdowe, pasy zadrzewień, żywopłoty, ściany tarasów, murki, o ile ich całkowita szerokość nie przekracza 2 metrów, bądź jeżeli podlegają wymogom i normom tzw. wzajemnej zgodności wymienionym w załączniku II do rozporządzenia (UE) nr 1306/2013. Zgodnie z art. 9 ust. 3 rozporządzenia nr 640/2014 oraz § 1 rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 6 marca 2015 r. w sprawie określenia maksymalnego zagęszczenia drzew, działkę rolną zawierającą rozrzucone drzewa uznaje się za kwalifikujący się obszar, o ile działalność rolniczą można prowadzić w podobny sposób jak na działkach bez drzew położonych na tym samym obszarze, a liczba drzew na hektar przekracza [...] drzew.
W kwestii, iż drzewa nie utrudniają wykonywania zabiegów agrotechnicznych, czy obszary są wykaszane z przeznaczeniem trawy na paszę dla zwierząt, zgodnie z definicją działalności rolniczej zawartą w art. 4 ust. 1 pkt c rozporz. 1307/2013, organ odwoławczy nie podzielił stanowiska strony. Nierolniczy charakter gruntów wykluczonych z płatności nie wynikał z zastrzeżeń w odniesieniu do samego wykaszania spornych obszarów. Powodem braku zakwalifikowania do płatności części gruntów strony był charakter wykluczonych gruntów, na który dodatkowo nałożyła się kwestia zadrzewień, potwierdzających zasadność odmowy części płatności dla strony. Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt e rozporządzenia UE nr 1307/2013, na który powołuje się strona, "użytki rolne" oznaczają każdy obszar zajmowany przez grunty orne, trwałe użytki zielone i pastwiska lub uprawy trwałe (np. zagajniki o krótkiej rotacji), a zakwestionowane tereny nie znajdują się w tej definicji. Z kolei według art. 4 ust.1 pkt c rozporz. 1307/2013 "działalność rolnicza" oznacza produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, w tym zbiory, dojenie, hodowlę zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich lub utrzymywanie użytków rolnych w stanie, dzięki, któremu nadają się one do wypasu lub uprawy zwykłymi metodami i maszynami rolniczymi lub tez prowadzenie działań minimalnych, określonych przez państwa członkowskie, na użytkach rolnych utrzymujących się naturalnie w stanie nadającym się do uprawy lub wypasu. Według organu odwoławczego stan i cechy zakwestionowanych obszarów uniemożliwiał prowadzenie jakiejkolwiek rzeczywistej działalności rolniczej uprawniającej do uzyskania wsparcia, którego dotyczy niniejsza decyzja. Powierzchnie nieuprawnione do płatności stanowią m.in. drzewa (parki) i trawniki wykorzystywane do celów rekreacyjnych, bez względu na rodzaj użytku, na jakim są położone. Z analizy zdjęć zgromadzonych w toku całego postępowania wynika, iż stan oraz rodzaj stwierdzonej roślinności ma charakter bezspornie nierolniczy. Ze stanu gruntu nie wynika, żeby na kwestionowanych obszarach części działek strony miał miejsce zbiór pokosu, który mógłby stanowić paszę dla zwierząt. Jest to istotna okoliczność w niniejszej sprawie, bowiem strona deklaruje w swoim wniosku uprawę trwałych użytków zielonych (TUZ.). W nawiązaniu do tej deklaracji należy wskazać, że łąki i pastwiska z definicji porośnięte są charakterystyczną roślinnością w postaci np. wieloletnich traw, turzyc i roślin motylkowych, a występujące na ich obszarze pojedyncze drzewa lub ich niewielkie skupiska nie powodują zmiany charakteru roślinności właściwej dla tego rodzaju gruntów. Natomiast w przypadku wykluczonych z płatności terenów nie stwierdzono występowania roślinności, która mogłaby wskazywać na rolniczy charakter gruntów. Występujące na zakwestionowanym terenie wieloletnie drzewa, mchy, zeschnięte liście pomiędzy utwardzonymi traktami pieszymi wykluczają możliwość prowadzenia na tym terenie wypasu zwierząt (brak śladów). Jednocześnie stwierdzone rośliny nie miały charakteru uprawy traw lub innych ziół lub roślin motylkowych ani naturalnych ani powstałych w wyniku działalności człowieka, które mogłyby dostarczać paszę zieloną latem, a zimą siano i kiszonkę. A taką deklarację odnośnie gruntów wykluczonych z płatności złożyła strona we wniosku na 2017 i dlatego tych płatności nie mogła otrzymać.
Spółka wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na powyższą decyzję zarzucając, iż:
- naruszono prawo materialne, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. przepisy art. 10 rozporządzenia UE nr 1306/2013 oraz art 4 ust.1 pkt c rozporządzenia nr 1307/2013 przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie,
- decyzję oparto na dokumencie - dowodzie w postaci Protokołu kontroli z dnia 23.03.2018 r., w którym jak twierdzi organ, przedstawiciel strony skarżącej miał złożyć uwagi dot. dz. ewid. nr [...], informując m.in., że powierzchnia kwalifikująca się do płatności na tej działce wynosi [...] ha, natomiast pozostała część w/w działki ewidencyjnej nie kwalifikowała się do płatności ze względu na liczbę przekraczającą [...] drzew na [...]ha, podczas gdy uwagi te nie pochodziły od przedstawiciela strony, co stanowi zarzut, podług którego decyzje oparto na dowodzie z dokumentu, który wedle najlepszej wiedzy strony został podrobiony/przerobiony, o czym strona informowała już w dniu 24.04.2018 r. W tym zakresie skarżący składa niniejszym odpis zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa. Strona też nigdy nie otrzymała pisma z dnia 11.05.2018 r., które jakoby miało być odpowiedzią na jej pismo z dnia 24.04.2018 r.
- naruszono art 7, art 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego i niepodjęcie wszelkich niezbędnych kroków celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, tj. w szczególności niepodjęcie przez organ czynności dowodowych zmierzających do ustalenia rzeczywistej powierzchni, a więc niepodjęcie, czynności niezbędnych do pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jak również nie zebranie i nie rozpatrzenie całego materiału dowodowego w sprawie.
- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. – dalej "p.p.s.a."), uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub podjęta została czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu administracyjnego, stwierdzeniem jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. W wypadku niestwierdzenia takich wad, sąd skargę oddala, co wynika z art. 151 p.p.s.a.
Skarga jest nieuzasadniona.
Istotą rzeczy w poddanej sądowej kontroli sprawie, była ocena rzetelności ustaleń organu w zakresie zakwestionowanych, w aspekcie uprawnienia do otrzymania płatności bezpośrednich, powierzchni działek wskazanych we wniosku. Kluczowe znaczenie dla oceny rozstrzygnięcia ma zatem weryfikacja prawidłowości postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organ, w wyniku którego stwierdzona została rozbieżność pomiędzy oświadczeniami zawartymi we wniosku o przyznanie płatności, a stanem faktycznym stwierdzonymi na podstawie przeprowadzonej kontroli, zdjęć satelitarnych/lotniczych i innych dowodów.
Wbrew zarzutom artykułowanym w skardze, organy podjęły wszystkie wymagane czynności konieczne do dokładnego wyjaśnienia sprawy; zgromadziły obszerny materiał dowodowy, który w wyczerpujący sposób oceniły w uzasadnieniach swoich decyzji, omówiły też bardzo dokładnie cały ustalony stan faktyczny oraz dowody, na których te ustalenia zostały oparte. Dokonując ustaleń faktycznych organy podatkowe korzystały z całego spektrum szczegółowo przywołanych w uzasadnieniach decyzji dowodów, tak o charakterze osobowym, jak i z dokumentów, a także z dokumentacji fotograficznej.
W decyzjach przywołane zostały przepisy będące podstawą rozstrzygnięcia oraz ocena statusu strony w relacji do wymogów płatności, o które się strona starała. Skarżąca nie podważyła skutecznie dokonanej przez organy oceny poszczególnych dowodów, a nade wszystko kwestionując ich wymowę nie przedstawiła, mimo odmiennych twierdzeń zawartych w skardze, wniosków dowodowych wskazujących na to, że - wobec ustaleń dokonanych przez organy – zakwestionowane okoliczności dotyczące ilość drzew na obszar przeliczeniowy, a także charakteru zagospodarowania rolniczego – użytkowania rolniczego nie miały miejsca. Podobnie ocenić należy zarzut rzekomego sfałszowania protokołu dotyczącego powierzchni działek uprawnionych do płatności; treść owego protokołu nie została przez stronę skutecznie podważona w kontekście innych przeprowadzonych w sprawie dowodów.
Podkreślić należy, iż zgodnie z art. 9 ust. 1-3 rozporządzenia nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014, str. 48 z późn. zm.) w przypadku, gdy niektóre elementy krajobrazu, w szczególności żywopłoty, rowy i murki, tradycyjnie stanowią element dobrej kultury rolnej upraw lub użytkowania ziemi w niektórych regionach, państwa członkowskie mogą postanowić, że odpowiedni obszar należy uznawać za część kwalifikującego się obszaru działki rolnej w rozumieniu art. 67 ust 4 lit a) rozporządzenia (UE) nr 1306/2013, pod warunkiem że jego szerokość nie przekracza całkowitej szerokości ustalanej przez dane państwo członkowskie. Szerokość ta odpowiada tradycyjnej szerokości w danym regionie i nie może przekraczać dwóch metrów. Jeżeli jednak do dnia 9 grudnia 2009 r. i zgodnie z art. 30 ust 2 akapit trzeci rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 (1) państwa członkowskie zawiadomiły Komisję, że szerokość ta przekracza dwa metry, można ją nadal stosować.
Akapitu pierwszego i drugiego nie stosuje się do trwałych użytków zielonych, na których znajdują się rozrzucone elementy krajobrazu i drzewa, jeżeli dane państwo członkowskie postanowiło stosować system proporcjonalny zgodnie z art. 10.
Wszelkie elementy krajobrazu podlegające wymogom i normom wymienionym w załączniku II do rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 i stanowiące część łącznego obszaru działki rolnej uznaje się za część kwalifikującego się obszaru takiej działki rolnej.
Działkę rolną zawierającą rozrzucone drzewa uznaje się za kwalifikujący się obszar, o ile spełnione są następujące warunki:
a) działalność rolniczą można prowadzić w podobny sposób jak na działkach bez drzew położonych na tym samym obszarze; oraz
b) liczba drzew na hektar nie przekracza maksymalnego zagęszczenia.
Państwa członkowskie określają i zgłaszają maksymalne zagęszczenie, o którym mowa w akapicie pierwszym lit b), w oparciu o tradycyjne praktyki uprawy, warunki naturalne i względy środowiskowe. Nie przekracza ono [...] drzew na hektar. Limitu tego nie stosuje się jednak w odniesieniu do środków, o których mowa w art. 28 i 30 rozporządzenia (UE) nr 1305/2013. Jeżeli państwo członkowskie podjęło decyzję o stosowaniu systemu proporcjonalnego zgodnie z art. 10, przepisów niniejszego ustępu nie stosuje się do rozrzuconych drzew owocowych, które dają powtarzające się zbiory, do rozrzuconych drzew nadających się do wypasu na trwałych użytkach zielonych oraz do trwałych użytków zielonych z rozrzuconymi elementami krajobrazu i drzewami.
Zapisy te powiela § 1-3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 6 marca 2015 r. w sprawie elementów krajobrazu uznawanych za część kwalifikującego się obszaru działki rolnej oraz ich szerokości (Dz. U. z 2015 r., poz. 336 z późn. zm.) i § 1 rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 6 marca 2015 r. w sprawie określenia maksymalnego zagęszczenia drzew {Dz. U. z 2015 r., poz. 338 z późn. zm.).
Z kole art. 4 ust. 1 pkt c rozporz. 1307/2013 definiuje działalność rolniczą, jako:
"(i) produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, w tym zbiory, dojenie, hodowlę zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich;
(ii) utrzymywanie użytków rolnych w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza zwykłe metody rolnicze i zwykły sprzęt rolniczy, w oparciu o kryteria określone przez państwa członkowskie na podstawie ram ustanowionych przez Komisję, lub
(iii) prowadzenie działań minimalnych, określanych przez państwa członkowskie, na użytkach rolnych utrzymujących się naturalnie w stanie nadającym się do wypasu tub uprawy".
W ocenie sądu, organy nie naruszyły przywołanych przepisów stwierdzając, iż część wskazanych do płatności działek rolnych nie odpowiada wymogom do przyznania owych płatności, gdyż w odniesieniu do części działek stwierdzono sprzeczność pomiędzy stanem gruntu, na którym miała być prowadzona produkcja rolna, a twierdzeniami strony, że ta produkcja jest prowadzona.
Nietrafna jest argumentacja skarżącej, iż łączna ilość drzew na gruncie nie przekracza norm proporcjonalnego ich zagęszczenia. Zgromadzony materiał dowodowy, w tym zwłaszcza dokumentacja graficzna dotyczące działek, a także dokumentacja fotograficzna z kontroli terenowej wskazuje, że na zakwestionowanym obszarze nie tylko znajdują się stare wysokie drzewa nie owocowe, ale że jest to ewidentnie teren parkowy. Stwierdzona na materiałach graficznych ilość drzew wynosi łącznie [...] sztuk, w tym na działce oznaczonej podczas kontroli terenowej literą [...] (dz. ewid. [...]) [...] szt./[...] ha, na dz. rolnej [...] (dz. ewid. [...], [...]) [...] szt/[...] ha, a na dz. rolnej [...] (dz. ewid. [...]) [...] szt./[...] ha. Powierzchnia działek oznaczonych podczas kontroli terenowej literami [...], [...], [...] odnosi się do dz. ewidencyjnych z wniosku strony nr [...] (dz. rolna [...] i [...]) [...] (dz. rolna [...] i [...]) i [...] (dz. rolna [...]). W przypadku części działek w/w wartości oznaczały przekroczenie progu [...] drzew/ha, co uniemożliwiało przyznanie wsparcia dla tego obszaru. Dodatkowo wskazane wyżej przepisy wymagają, aby drzewa te były rozrzucone umożliwiając działalność rolniczą prowadzoną w podobny sposób, jak na działkach pozbawionych drzew na tym samym obszarze. Teren parkowy obejmujący blisko i rzędowo zasadzone stare wysokie drzewa, co jednoznacznie wynika ze sporządzonych fotografii, nie spełnia tego wymogu. Nadto nierolniczy charakter gruntów wykluczonych z płatności nie wynikał li tylko z zastrzeżeń w odniesieniu do samego wykaszania spornych obszarów, na co zwracała uwagę strona skarżąca. Głównym powodem braku zakwalifikowania do płatności części gruntów był charakter wykluczonych gruntów, na który dodatkowo nałożyła się kwestia zadrzewień, potwierdzających zasadność odmowy części płatności dla strony. Wszak zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt e rozporządzenia UE nr 1307/2013 "użytki rolne" oznaczają każdy obszar zajmowany przez grunty orne, trwałe użytki zielone i pastwiska lub uprawy trwałe (np. zagajniki o krótkiej rotacji). Zakwestionowane tereny nie kwalifikują się do tej definicji. Z kolei według art. 4 ust.1 pkt c rozporz. 1307/2013 "działalność rolnicza" oznacza produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, w tym zbiory, dojenie, hodowlę zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich lub utrzymywanie użytków rolnych w stanie, dzięki, któremu nadają się one do wypasu lub uprawy zwykłymi metodami i maszynami rolniczymi lub też prowadzenie działań minimalnych, określonych przez państwa członkowskie, na użytkach rolnych utrzymujących się naturalnie w stanie nadającym się do uprawy lub wypasu. Zatem drzewa rosnące na działkach ewidencyjnych nr [...], [...] i [...] zostały policzone, zgodnie z obowiązującą Instrukcją realizacji kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni. W przypadku gruntów ornych, łąk i pastwisk powierzchnie zajmowane przez drzewa (z wyjątkiem pojedynczych drzew) powinny być wyłączane z powierzchni działki rolnej kwalifikującej się do płatności. Wyjątki dotyczą, jak trafnie podnoszą organy, jedynie plantacji zagajników o krótkim okresie rotacji (wierzby lub topoli do [...] lat bądź brzozy do lat [...]), szkółek drzew i krzewów (art. 4 lit. j rozporz. 1307/2013) lub elementów krajobrazu, które mogłyby się kwalifikować do żądanych płatności (tj. o szerokości nie większej niż 2 metry). Zakwestionowany teren porośnięty był starymi dorodnymi drzewami zasadzonymi planowo, w sposób typowy dla parku przypałacowego. Stan i cechy zakwestionowanych obszarów uniemożliwiały prowadzenie rzeczywistej działalności rolniczej uprawniającej do uzyskania wsparcia, gdyż powierzchnie uznane za nieuprawnione do płatności stanowiły m.in. drzewa (parki) i trawniki wykorzystywane do celów rekreacyjnych. Potwierdza to dobitnie analiza zdjęć zgromadzonych w toku postępowania, z których wynika, iż stan oraz rodzaj stwierdzonej roślinności ma charakter nierolniczy, a przecież strona zadeklarowała w swoim wniosku uprawę trwałych użytków zielonych (TUZ.). Słusznie podkreślają organy, że łąki i pastwiska z definicji porośnięte są charakterystyczną roślinnością w postaci np. wieloletnich traw określonego rodzaju, w sytuacji gdy występujące na obszarze pojedyncze drzewa lub ich niewielkie skupiska nie powodują zmiany charakteru roślinności właściwej dla tego rodzaju gruntów. Natomiast w kontrolowanej sprawie wieloletnie drzewa, mchy, zeschnięte liście pomiędzy utwardzonymi traktami pieszymi wykluczają możliwość prowadzenia na tym terenie normalnej działalności rolniczej, a stwierdzone rośliny nie miały przy tym charakteru uprawy traw lub innych ziół lub roślin motylkowych, ani naturalnych, ani powstałych w wyniku działalności człowieka, które mogłyby dostarczać paszę zieloną latem, a zimą siano i kiszonkę. Skoro strona kwestionuje zarówno stwierdzoną ilość drzew, jak i wyżej opisany charakter roślinności, to winna zakwestionować te ustalenia poprzez odniesienie się do konkretnych dowodów. Z pism składanych w toku postępowania, a także z treści skarg czy replik, wynika, że skarżąca nie podważyła skutecznie dokonanej oceny poszczególnych dowodów, ani też wniosków z niej wynikających. Negując ustalenia faktyczne poczynione przez organy, poprzez wytknięcie rzekomych naruszeń proceduralnych w toku postępowania, nie przedstawiła w istocie – mimo odmiennych twierdzeń przedstawionych w skardze - żadnych konkretnych środków dowodowych, które zmierzałyby do podważenia faktografii, leżącej u podstaw decyzji.
Powyższa negacja ustaleń faktycznych nie mogła być skutecznie osiągnięta przez forsowanie własnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w oderwaniu od wymowy, kontekstu i wzajemnych relacji dowodów, które legły u podstaw dokonania niewątpliwych, istotnych dla rozstrzygnięcia ustaleń. Zarówno dowody te, jak i ich ocena, a także oparta na nich faktografia zostały obszernie, a nawet drobiazgowo przedstawione w uzasadnieniach decyzji. Zaoferowane przez skarżącą umowa o dzieło na pielęgnację roślinności w parku podworskim czy wskazywanie koszenia trawy jest niewystarczające dla zakwestionowania ustaleń poczynionych przez organy. Rzeczona umowa obejmuje dbanie o drzewostany i utrzymanie traktów i ścieżek w parku, co wskazuje na inne wykorzystanie, niż tylko rolnicze, z kolei zapisy umowy o uprawie trwałych użytków zielonych lub trawników, ze względu na wyżej stwierdzony i opisany charakter roślinności istniejącej na gruncie nie mogą przesądzić o wykorzystaniu całych obszarów spornych działek, jako tereny rolnicze.
Sąd pominął wnioski dowodowe z odpisu postanowienia Sadu Rejonowego dla [...] w K. z 15.10. 2019r. na okoliczność nieprawidłowości zaistniałych przy sporządzaniu protokołu kontroli z 23 marca 2018r., albowiem protokół ów nie był samodzielną podstawą dokonanych przez organ istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy ustaleń faktycznych, a także wnioski dowodowe zaoferowane przy piśmie skarżącej z 1.10.2019r., mając na uwadze ekstraordynaryjny charakter prowadzonego przed sądem administracyjnym postępowania dowodowego, tudzież fakt, iż okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy zostały ustalone w oparciu o już przeprowadzone dowody.
Reasumując; z akt kontrolowanej sprawy wynika jednoznacznie, że materiał dowodowy został zebrany przez organy podatkowe w sposób rzetelny i skrupulatny. Był on przy tym kompletny i wystarczający dla podjęcia rozstrzygnięcia. Organy wyczerpały wszelkie możliwości dowodowe, a spójna, logiczna i kompleksowa ocena nie naruszała granic swobodnej oceny dowodów. Organy rozpatrzyły nie tylko poszczególne dowody z osobna, ale i poddały analizie całość zebranego materiału dowodowego, akcentując jego kompleksową wymowę i wzajemną koherentność. Stronie zapewniono także pełny udział w postępowaniu. W szczególności umożliwiono jej składanie zeznań i wyjaśnień na piśmie, informowano o uprawnieniach, zawiadamiano o przeprowadzonych dowodach, informowano o możliwości składania wniosków, w tym dowodowych, umożliwiono zapoznanie się z aktami, a także zawiadamiano o formalnych rozstrzygnięciach kwestii proceduralnych.
Sam fakt, iż materiał dowodowy zebrany w sprawie został przez organy oceniony odmiennie, niż oczekiwała tego strona skarżąca nie świadczy o naruszeniu zasad i przepisów postępowania przywołanych w skardze. Wobec powyższego zarzuty skarżącej, dotyczące naruszenia przywołanych wyżej przepisów postępowania, tudzież przepisów prawa materialnego są nieuzasadnione.
Mając powyższe na względzie, sąd oddalił skargę, na podstawie art. 151 ustawy o p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło