I SA/Kr 523/16

|Sygn. akt I SA/Kr 523/16 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 września 2016 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Paweł Dąbek (spr.), Sędziowie: WSA Stanisław Grzeszek, WSA Jarosław Wiśniewski, Protokolant: specjalista Bożena Piątek, po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, w dniu 8 września 2016 r., sprawy ze skargi T.S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 24 lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania - skargę oddala - Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 24 lutego nr [...] stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji przez T. S. (dalej: skarżący). Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następujących okolicznościach. Po zakończeniu postępowania kontrolnego Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w dniu 8 lipca 2015r. wydał decyzję Nr [...] określającą wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 rok. Decyzja ta – zgodnie z wnioskiem o doręczenie pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej z dnia 1 lipca 2015r. – została doręczona pełnomocnikowi skarżącego w żądany sposób w trybie doręczenia zastępczego w dniu 23 lipca 2015r., co zdaniem organów podatkowych wynika z Urzędowego Poświadczenie Doręczenia. Po upływie ustawowego terminu do wniesienia odwołania, pełnomocnik skarżącego złożył w dniu 22 września 2015r. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wraz z odwołaniem. W uzasadnieniu wniosku zostało wskazane, że pełnomocnik skarżącego nie miał wiedzy o wysłaniu decyzji, jak również możliwości jej odebrania, aż do dnia dokonania analitycznego przeglądu kont podmiotów, tj. 16 września 2015r. To z kolei spowodowane było występującymi trudnościami uniemożliwiającymi prawidłowe przesyłanie korespondencji za pośrednictwem platformy ePUAP i wadliwego jej działania. W ocenie pełnomocnika skarżącego występowanie zakłóceń w pracy elektronicznej platformy usług administracji publicznej uprawdopodabnia brak winy podatnika w uchybieniu terminu. Przeszkoda ta była od niego niezależna i istniała cały czas, aż do upływu ostatniego dnia terminu o przywrócenie którego strona wnioskuje. Pełnomocnik skarżącego, pozyskując w dniu 16 września 2015r. informację o decyzji organu I instancji (odczytanie dokumentu, drukowanie dokumentu i pobranie dokumentu na dysk), w ciągu 7 dni (22 września 2015r.) dokonał czynności wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, a także samej czynności odwołania od decyzji. Pełnomocnik skarżącego argumentował, że system ePUAP nie mógł działać prawidłowo, gdyż w rejestrze zdarzeń figurują operacje niemożliwe do wykonania tj. wygenerowanie dnia 8 lipca 2015r. o godz. 00,00 statusu dla próbnego nadania pisma przez Wicedyrektora UKS Pani W.G.. Nadto pełnomocnik skarżącego podkreślił, że trudności uniemożliwiające prawidłowe przesyłanie korespondencji za pośrednictwem ePUAP i wadliwe jej działanie występowały również po stronie organów, a administrator platformy tylko w nielicznych wypadkach zamieszczał komunikaty o wadliwym funkcjonowaniu platformy. Podniesiono także, że dopiero od dnia 13 października 2015r. (komunikat z dnia 14 października 2015r.) została oddana do użytku kolejna nowa wersja platformy ePUAP2 pracująca w trybie activ-activ, czyli zapewniająca dostęp do platformy rezerwowej ePUAP2 w przypadku wadliwego działania platformy podstawowej, co oznacza że przed 13 października 2015r. system nie posiadał zabezpieczenia przed awaryjnością. Ponadto z systemu wynika, że doszło do błędów wysyłki, zaś poprawnie wysłany przez platformę dokument nie może zawierać komunikatów o błędach. Powinien on wskazywać w nagłówku nazwę adresata (podatnika, strony), identyfikator jego skrytki oraz informację o prawidłowo złożonych podpisach z podaniem imienia i nazwiska, natomiast informacja o adresacie wskazywana jest w nagłówku, niezależnie od przywołania w treści pisma. Pełnomocnik skarżącego zaznaczył, że w dniu 15 lipca 2015r. nie mógł otrzymać powtórnego zawiadomienia, ponieważ w myśl art. 152a § 2 Ordynacji podatkowej powtórne zawiadomienie jest przesyłane po upływie 7 dni, a nie przed upływem 7-dniowego terminu. Powtórne zawiadomienie w myśl ww. przepisu stanowi wypełnienie obowiązku organu, i podobnie jak zawiadomienie pierwotne jest przesyłane nie na profil użytkownika zarejestrowany na platformie ePUAP, ale na adres elektroniczny (skrzynkę email). Na profil użytkownika (konto) adresat otrzymuje drugi formularz UPD, natomiast pierwszy formularz UPD po upływie 7 dni pozostaje nieaktywny, co oznacza że można go opatrzyć datą i podpisem oraz odesłać. Pełnomocnik skarżącego stwierdził, że nie wszystkie błędy systemu są monitorowane i rejestrowane, mogą dotyczyć pełnej niesprawności systemu, jak i incydentalnie dotykać tylko wybraną grupę użytkowników. Dyrektor Izby Skarbowej, postanowieniem z dnia 24 lutego 2016r., nr [...] , odmówił przywrócenia terminu. Stwierdzając z kolei, wskazanym na wstępie postanowieniem, uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, organ podniósł, że przedmiotowa decyzja została prawidłowo doręczona pełnomocnikowi skarżącego w dniu 23 lipca 2015r. W związku z tym 14-dniowy termin do wniesienia odwołania od tej decyzji upłynął w dniu 6 sierpnia 2015r., co w połączeniu z faktem, iż odwołanie od przedmiotowej decyzji zostało złożone w dniu 22 września 2015r., oznacza wniesienie odwołania po terminie. Skoro środek odwoławczy został przez pełnomocnika skarżącego złożony z uchybieniem ustawowego terminu i termin do jego wniesienia nie został przywrócony, to organ zobligowany był do stwierdzenia uchybienia terminowi do jego wniesienia i nie mógł rozpoznać merytorycznie odwołania, pozostawiając je bez rozpatrzenia. Organ podniósł, że konsekwencją stwierdzenia przez organ odwoławczy uchybienia terminowi do wniesienia odwołania jest pozostawienie go bez rozpatrzenia, a podejmując rozstrzygnięcie organ odwoławczy ogranicza się wyłącznie do badania, czy odwołanie zostało wniesione w terminie. Uchybienie terminowi do wniesienia odwołania jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie może przystąpić do merytorycznego rozpatrzenia odwołania, lecz ma obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu. Nie jest to zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. Pismem z dnia 8 kwietnia 2016r. pełnomocnik skarżącego wniósł skargę na powyższe postanowienie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie: - art. 122 Ordynacji podatkowej, poprzez brak podjęcia działań mających na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz załatwienie sprawy, - art. 212 Ordynacji podatkowej, stanowiącego, że organ podatkowy, który wydał decyzję, jest nią związany (co do zasady) od chwili jej doręczenia, - art. 228 §1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, poprzez uznanie, że skarżący uchybił terminowi do wniesienia odwołania od decyzji, podczas gdy - w ocenie skarżącego - nie doszło do doręczenia decyzji zarówno w formie bezpośredniej, jak i zastępczej. Uzasadniając zarzuty skargi pełnomocnik skarżącego powołał art. 228 §1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, na podstawie którego organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania, i uznał że o tym można orzekać wyłącznie wówczas, gdy wcześniej doszło do skutecznego doręczenia decyzji. Tymczasem w ocenie skarżącego – w realiach przedmiotowej sprawy nie doszło do doręczenia orzeczenia zarówno w formie bezpośredniej, jak i zastępczej. Wszystkie zarzuty wymienione w skardze sprowadzają się w istocie do twierdzenia skarżącego, że w obrocie prawnym nie istnieje rozstrzygnięcie, na podstawie którego wydano zaskarżone postanowienie w sprawie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, gdyż nie zostało ono skutecznie doręczone skarżącemu. Pełnomocnik skarżącego podkreślił, że podstawową istotę sporu stanowi odpowiedź na pytanie, czy decyzja organu l instancji została doręczona w trybie zastępczym. W ocenie skarżącego, decyzja nie została mu doręczona również w dniu, w którym zapoznał się z jej treścią, gdyż jak twierdził Ordynacja podatkowa różnicuje dwie czynności: doręczenie decyzji oraz udostępnienie treści pisma. I tak – jak wywiódł dalej w skardze – decyzja niedoręczona stronie jest decyzją nieistniejącą i bez znaczenia prawnego jest fakt dowiedzenia się przez stronę o treści decyzji poza przewidzianym w prawie trybem doręczenia decyzji. Skoro decyzja nie wchodzi do obrotu prawnego dopóki nie zostanie doręczona stronie w sposób zgodny z przepisami o doręczeniach, to wobec tego należy uznać, że w obrocie prawnym nie funkcjonowała żadna decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia 8 lipca 2015r. dotycząca skarżącego. Dalej wywiedziono w skardze, że w postępowaniu odwoławczym zakończonym zaskarżonym postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej nie wystąpił w ogóle przedmiot zaskarżenia i postępowanie odwoławcze zostało przeprowadzone zanim zakończono postępowanie w pierwszej instancji. W konsekwencji zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej rozpoznał odwołanie od decyzji nieistniejącej, choć powinien stwierdzić niedopuszczalność odwołania. Pełnomocnik skarżącego przywołał w skardze przepisy, które regulują szczegółowe zasady doręczenia dokumentów elektronicznych oraz kwestie techniczne z tym związane. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. W istocie spór w niniejszej sprawie sprowadza się do stwierdzenia, czy pełnomocnikowi skarżącego została prawidłowo doręczona decyzja organu I instancji w dniu 23 lipca 2015r. Przyjęcie stanowiska skarżącego, prowadziłoby do konieczności uchylenia zaskarżonego postanowienia, gdyż nie można uchybić terminowi do wniesienia odwołania, jeżeli decyzja nie została skutecznie doręczona. Stosownie bowiem do dyspozycji art. 212 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (j.t. Dz.U. z 2015r., poz. 613 ze zm. – dalej O.p.), decyzja wchodzi do obrotu prawnego z chwilą jej doręczenia. W ocenie jednak Sądu, organ prawidłowo stwierdził, że decyzja wydana w I instancji została skutecznie uznana za doręczoną z dniem 23 lipca 2015r. Tym samym odwołanie zostało wniesione po upływie ustawowego terminu. Odnośnie prawidłowości doręczenia decyzji, wskazać należy, że jeden ze sposobów doręczenia, przewidziany w art. 144a § 1 O.p., polega na doręczeniu za pomocą środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną. Dla zastosowania takiego sposobu doręczenia, koniecznym jest spełnienie przez stronę jednego z następujących warunków: 1) musi ona złożyć podanie w formie dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą organu podatkowego lub portal podatkowy, 2) wnieść o doręczenie za pomocą środków komunikacji elektronicznej i wskazać organowi podatkowemu adres elektroniczny, 3) wyrazić zgodę na doręczanie pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej i wskazać organowi podatkowemu adres elektroniczny. Przez adres elektroniczny, o którym powyżej mowa, należy rozumieć oznaczenie systemu teleinformatycznego umożliwiające porozumiewanie się za pomocą środków komunikacji elektronicznej, w szczególności poczty elektronicznej (por. art. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną) W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego złożył wniosek o doręczanie pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej. W związku z powyższym, podstawę doręczenia decyzji pełnomocnikowi skarżącego, stanowił art. 152a O.p., z którego wynika, że w celu doręczenia pisma w formie dokumentu elektronicznego organ podatkowy przesyła na adres elektroniczny adresata zawiadomienie zawierające: 1) informację, że adresat może odebrać pismo w formie dokumentu elektronicznego, 2) wskazanie adresu elektronicznego, z którego adresat może pobrać pismo i pod którym powinien dokonać potwierdzenia doręczenia pisma, 3) pouczenie dotyczące sposobu odbioru pisma, a w szczególności sposobu identyfikacji pod wskazanym adresem elektronicznym w systemie teleinformatycznym organu podatkowego, oraz informację o wymogu podpisania urzędowego poświadczenia odbioru w określony sposób. W § 2 tego przepisu zostało przewidziane, że w przypadku nieodebrania pisma w formie dokumentu elektronicznego w sposób określony w § 1 pkt 3, organ podatkowy po upływie 7 dni, licząc od dnia wysłania zawiadomienia, przesyła powtórne zawiadomienie o możliwości odebrania tego pisma. Konsekwencje braku odebrania dokumentu przewiduje § 3, w którym wskazano, że w przypadku nieodebrania pisma doręczenie uważa się za dokonane po upływie 14 dni, licząc od dnia przesłania pierwszego zawiadomienia. Jak wynika z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy w dniu 8 lipca 2015r. w okresie od godziny 12.25 do godziny 13.46 dokonywane były czynności związane z przygotowaniem przedmiotowej decyzji do wysłania za pośrednictwem platformy ePUAP i jej wysłaniem. W okresie od 12.25 do 12.37 dokonano wizualizacji dokumentu, utworzenie nowego dokumentu i otwarcie do edycji. Następnie o 12.37 nastąpiło podpisanie dokumentu, weryfikacja podpisu, weryfikacja z wzorem, a o 12.38 wizualizacja dokumentu. Potem o 12.39 kolejna weryfikacja podpisu i podpis zweryfikowano oraz otrzymanie zlecenia doręczenia i zlecenie zostało przyjęte i oznaczone numerem, dokonano również zapisania dokumentu. Kolejną czynność stanowiło odnotowanie zlecenia doręczenia i wysłanie dokumentu na adres [...] , co nastąpiło o godz. 12.39, zaś o godzinie 12.41 oznaczenie czasem zakończyło się powodzeniem. Następnie o 13.43 zarchiwizowano podpis, a o 13.44 wygenerowano treść UPD oraz nadano dokument UPD na skrytkę [...] , zapisano dokument w kolejce i wygenerowano status przez skrytkę. Również o 13.44 odnotowano akceptację dokumentu przez skrytkę i przyjęto dokument oraz wysłano UPD na skrytkę [...]. Dokument został wysłany ze skrytki [...] o godzinie 13.46. Jak z powyższego wynika, pełnomocnikowi skarżącego prawidłowo doręczono na wskazaną skrzynkę, zawiadomienie o możliwości odbioru przedmiotowej decyzji. Z akt sprawy wynika także, że ponowne zawiadomienie o możliwości odbioru decyzji zostało prawidłowo doręczone w dniu 16 lipca 2016r. o godz. 00:12:59. W ocenie Sądu organ słusznie uznał, że doszło do skutecznego doręczenia przedmiotowej decyzji w trybie art. 152a § 1 O.p. Wprawdzie pełnomocnik skarżącego nie sformułował żadnych argumentów przemawiających za tym, że decyzja nie została jednak doręczona. Niemniej jednak w aktach sprawy znajduje się wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, jak również dalsze pisma, z których wynika, że uważa on, iż decyzja nie została prawidłowo doręczona. W ocenie jednak Sądu argumentacja pełnomocnika skarżącego, nie zasługuje na uwzględnienie. Koncentruje się ona bowiem na przypuszczeniach, że z uwagi na błędnie działający system ePUAP, zaskarżonej decyzji nie można uznana za skutecznie doręczoną. W istocie jednak poza swoimi przypuszczeniami, nie wskazał żadnych dowodów, z których by wynikało, że faktycznie do takich błędów doszło. W złożonych w toku postępowania pismach, pełnomocnik skarżącego dla wykazania uzasadnienia swoich twierdzeń podał, że o wadliwości działania systemu świadczy komunikat Ministerstwa Administracji i Cyfryzacji z dnia 19 sierpnia 2015r., z którego ma wynikać, iż występowały różnego rodzaju utrudnienia w funkcjonowaniu platformy ePUAP. Słusznie jednak organ w postanowieniu o odmowie przywrócenia terminu podniósł, że komunikat ten dotyczy problemu korzystania z ePUAP w związku z wdrożeniem i konfiguracją w dniach 17-18 sierpnia 2015r. nowej wersji systemu (ePUAP2) w zakresie: logowania do systemów wykorzystujących ten profil, rejestracji kont za jego pomocą oraz podpisywania profilem wysyłanych dokumentów. Utrudnienia te dotyczą wobec powyższego okresu późniejszego, aniżeli data wysłania dwóch powiadomień. Nie są również przekonywujące twierdzenia pełnomocnika skarżącego, że zarejestrowane czynności, które miały miejsce o godz. 0.00 w dniu 8 lipca 2015r. i późniejsze. Niemiej jednak istotnym dla kwestii doręczenia są czynności związane z wysłaniem zawiadomienia, nie zaś je poprzedzające. Zostały one opisane szczegółowo w niniejszym uzasadnieniu i wynikają z akt postępownia. Nie bez znaczenia jest również odpowiedź Centrum Cyfrowej Administracji, z którego wynika, że nie odnotowano w systemie żadnych nieprawidłowości. Ponadto wskazać należy, że pełnomocnik skarżącego nie wskazał na żadne fakty, które mogłyby jego zdaniem świadczyć o wadliwym wysłaniu powtórnego zawiadomienia w dniu 16 lipca 2015r. Nie jest prawdopodobnym, aby wadliwość systemu występowała akurat w momencie wysyłania zawiadomień dla pełnomocnika skarżącego. O ile przy zawiadomieniu wysłanym w dniu 8 lipca 2015r. pełnomocnik skarżącego stara się uprawdopodobnić swoje stanowisko, tak przy zawiadomieniu z dnia 16 lipca 2015r. żadnej argumentacji już nie przytacza. Zgodzić się oczywiście należy z jego poglądem, że dla prawidłowego doręczenia konieczne są dwa zawiadomienia. Niemniej jednak spór koncentruje się przy wątpliwościach pełnomocnika skarżącego, co do wysłania obydwu zawiadomień, choć swoją argumentację koncentruje tylko na jednym z nich (poza argumentem, który ma wynikać z pisma Ministerstwa). W konsekwencji należy stwierdzić, że organ prawidłowo zastosował dyspozycję art. 228 § 1 pkt 2 O.p., stwierdzając uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Ponadto w ocenie Sądu nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 122 O.p. Zdaniem Sądu organ podjął wszelkie możliwe działania, które mogły przyczynić się do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Sam pełnomocnik skarżącego, poza przytoczeniem tego zarzutu, nie zawarł jego uzasadnienia. Nie wskazał również, jakie inne działania miał podjąć organ w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Z tych też powodów, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U z 216, poz. 718 ze zm.), skargę oddalił. Mając powyższe na uwadze orzeczono, jak w sentencji.