I SA/Kr 529/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 14 sierpnia 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. G. i E. J. - G. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia [...] nr [...] w przedmiocie utrzymania w mocy decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [....] nr [...] w sprawie określenia wysokości osiągniętego przez małżonków dochodu w 2002r. w kwocie 62 587, 68 zł. postanawia: oddalić wniosek strony skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek J. G. i E. J. - G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia [...] nr [...] w przedmiocie utrzymania w mocy decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] nr [...], w sprawie określenia wysokości osiągniętego przez małżonków dochodu w 2002r. w kwocie 62 587, 68 zł. Jak wynika z "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" zawartego we wniosku oraz przedłożonych dokumentów J. G. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną E. J. - G. ur. w [...], córką K. G. ur. w [...] oraz synem M. G. ur. w [...] J. G. zatrudniony jest w "B - T, B. S." na podstawie umowy o pracę i uzyskuje z tego tytułu 792,50 zł. miesięcznie (netto). W roku 2007 uzyskał przychód w wysokości 53 808,50 zł. a dochód w wysokości 39 441,24 zł. E. J. - G. pracuje w "Z" w K, również na podstawie umowy o pracę. Otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 2 280 zł. brutto. Po potrąceniach wynosi ono jednak 796,17 zł. (netto).W roku 2007 uzyskała przychód w wysokości 66 885,57 zł. a dochód w wysokości 52 843,87 zł. K. G. ma zgromadzone na koncie student w Banku [...] pieniądze w wysokości 3 792,74 zł. Jak wynika z wyciągu z konta uzyskuje ona co miesiąc stypendium naukowe z Uniwersytetu Jagiellońskiego w kwocie 350 zł. (netto) M. G. posiada dwa konta, jedno w [...] Banku drugie w [...] Bank [...] ([...]). Na pierwszym zgromadzona jest suma 96,15 zł. , na drugim kwota 2245, 37 zł. Rodzina ponosi koszty utrzymania obejmujące: opłatę za prąd w wysokości 459,65 zł. (za okres 2 miesięcy), opłatę za gaz w wysokości 404,98 zł. , opłatę z tytułu użytkowania sieci wodociągowo - kanalizacyjnej w wysokości 273,73 zł. (za okres 2 miesięcy) Strona skarżąca jest właścicielem mieszkania w W. przy ul. P. o pow. ok.130 m 2 a M. G. i K. G. są współwłaścicielami mieszkania w K. przy ul. S. Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 30 września 2002r. Nr 153, poz. 1270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje jej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą. Działalność gospodarcza wiąże się, ze swej istoty, z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów - także sądowych. Należy podkreślić, iż zwolnienie od kosztów sądowych w ramach prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.(por. postan. SN. z dnia [...].09.1984r. sygn. II CZ [...]) Warto zauważyć ponadto, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) Sytuacja finansowa strony skarżącej nie ma znamion wyjątkowości. Nie daje też w ocenie orzecznika podstaw do zwolnienia jej od kosztów sądowych. Zachowanie J. G. i E. J. - G. wskazuje natomiast, iż nie dążą oni do pełnego przedstawienia swojej sytuacji finansowej, co należy ocenić negatywnie. We wniosku o przyznanie prawa pomocy ani J. G. ani jego żona nie podali , że córka uzyskuje stypendium naukowe. Fakt ten pociąga za sobą w konsekwencji wątpliwości co do wiarygodności podawanych przez małżonków informacji. Ponadto nie nadesłali oni także, mimo wezwania, wyciągów ze swoich kont bankowych ograniczając się tylko do przesłania wyciągów z kont należących do dzieci. Odnosząc się z kolei do sytuacji finansowej strony skarżącej i jej możliwości płatniczych należy podkreślić, iż uiszczenie kwoty 500 zł. tytułem wpisu - stanowiącej na obecnym etapie postępowania koszty sądowe - jest możliwe, bez żadnych ujemnych skutków dla egzystencji rodziny. Gospodarstwo domowe prowadzą bowiem wspólnie cztery osoby , dwie z nich otrzymują stały dochód z tytułu umów o pracę i jedna z tytułu stypendium (J. G., E. J. - G., K. G.) w łącznej wysokości 1938,67 zł. netto, ponadto dwie osoby (M. G. i K. G. ) posiadają konta oszczędnościowe, na których zgromadzona jest w sumie kwota 6 134,26 zł. Przedstawiony bilans wskazuje jednoznacznie, iż rodzina jest w posiadaniu środków pozwalających na pokrycie kosztów sądowych w niniejszym postępowaniu, nawet przy uwzględnieniu bieżących wydatków. Zresztą redystrybucja i planowanie budżetu rodzinnego świadczą o tym , że wydatki tego rzędu co suma wpisu od skargi nie stanowią dla niej większej bariery finansowej. Dowodem tego jest np. kupno biletu lotniczego przez M. G. na W., dnia [...].04.2008r. za kwotę 506,50 zł. (por. historia rachunku [...] nr [...]) Tak więc sytuacja finansowa strony skarżącej nie predestynuje jej do przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Pamiętać bowiem trzeba, iż w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. [por. Hanna Knysiak - Molczyk,( w : ) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis , Warszawa 2005 , s.628) Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 244§1 , art.245§3, art. 246§1pkt 2 w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 30 września 2002r. Nr 153, poz .1270) orzeczono jak w sentencji.