I SA/Kr 531/03

|Sygn. akt I SA/Kr 531/03 | WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 2 czerwca 2006r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Ewa Michna, Sędziowie: WSA Maria Zawadzka (spr), Asesor WSA Jarosław Wiśniewski, Protokolant: Dominika Janik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 czerwca 2006r., sprawy ze skargi K.B., przy uczestnictwie J. S., na decyzję Izby Skarbowej, z dnia 19 lutego 2003r Nr [...], w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki z o.o. "D" w [...] z tytułu podatku od towarów i usług za, miesiące od [...] do [...]2001 roku., -skargę oddala- Decyzją z dnia [...] 2002 roku Nr [...] Urząd Skarbowy działając na podstawie art. 108 § 1 oraz art. 116 § 1 i § 2, w związku z art. 107 § 2, art. 109 i art. 47 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa /Dz. U. Nr 137 poz. 926 ze zm./ ustalił K. B. odpowiedzialną całym swoim majątkiem, solidarnie z J.S., za zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług wraz z odsetkami za zwłokę Spółki z o.o. "D" z siedziba w [...] za miesiące od [...] do [...] 2001 roku w łącznej kwocie [...] zł wraz z odsetkami. Ustalono, iż w trakcie prowadzonej działalności gospodarczej przez firmę: Agencja Artystyczna "D" Spółka z o.o. powstały zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług, których Spółka nie uregulowała, zatem zgodnie z art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy, mając na uwadze, że należności podatkowe stanowią podstawę dochodów budżetowych, przeniósł odpowiedzialność za zaległości podatkowe Spółki na członka jej zarządu. Egzekucja wobec Spółki okazała się bezskuteczna. W odwołaniu K.B. domagała się uchylenia w całości zaskarżonej decyzji, ewentualnie jej uchylenia i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Skarżąca podniosła, iż przejściowe nieuregulowanie zobowiązań nie uzasadnia jeszcze złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, tym bardziej, że stan majątkowy Spółki nie uzasadniał takiego wniosku. Nadto Urząd nie wykazał, że egzekucja wobec Spółki okazała się nieskuteczna. Decyzją z dnia 19 lutego 2003 roku Nr [...] Izba Skarbowa w działając na podstawie art. 220 § 2 i art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 116 Ordynacji podatkowej utrzymała w mocy zaskarżona decyzję. W uzasadnieniu Izba Skarbowa stwierdziła, iż zgodnie z art. 116 Ordynacji podatkowej za zaległości podatkowe spółki z o.o. odpowiadają całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, chyba, że członek zarządu wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe albo, że ogłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz nie wszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy, bądź wskaże on mienie, z którego egzekucja jest możliwa. Egzekucja z majątku Spółki "D" okazała się nieskuteczna, bowiem Spółka od [...] 2001 roku nie prowadzi działalności gospodarczej, a w miejscu formalnego zarejestrowania Spółki, na ul. [...] w [...], nie posiada żadnego majątku. Podobnie, jak nie ma żadnego majątku w miejscu wskazanym przez skarżącą. Organ egzekucyjny zwrócił się również do Spółki z o.o. K. w [...], celem wyegzekwowania wskazanych przez skarżącą rzekomych wierzytelności, jakie ta spółka posiadała w stosunku do Spółki "D", jednak wysłane na adres wskazanej spółki zajęcie wymienionych wierzytelności, wróciło z adnotacją adresat nieznany. Zatem skarżąca wskazała nieistniejący majątek, którego egzekucja nie była możliwa. Z powyższych przyczyn przeniesiono odpowiedzialność na skarżącą, jako prezesa zarządu Spółki. Izba Skarbowa stwierdziła nadto, iż twierdzenie skarżącej, że nie jest udziałowcem, ani członkiem zarządu Spółki "D", nie ma o tyle znaczenia, że skarżąca sprzedała udziały w spółce w dniu [...] 2001 roku, zaś orzeczenie o przeniesieniu odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki na skarżącą, jako członka zarządu, dotyczy okresu od [...] do [...] 2001 roku, a więc jeszcze przed sprzedażą udziałów. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji, jako niezgodnej z prawem, zarzucając jej, iż Izba Skarbowa bezpodstawnie stwierdziła, że egzekucja z majątku Spółki okazała się nieskuteczna, jak również, że nie było podstaw do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, ponieważ zwłoka w zapłacie zobowiązań podatkowych spowodowana była przejściowymi trudnościami finansowymi Spółki. Nadto poniosła, iż nie można uznać za uzasadnione twierdzenie o nieskuteczności egzekucji z majątku Spółki z o.o. "K" w [...], skoro organ ograniczył się tylko do wysłania zajęcia wierzytelności i nie podjął żadnych innych czynności po zwrocie pisma z adnotacją "adresat nieznany". Tymczasem Spółka z o.o. "K" jest zarejestrowana w Sądzie pod numerem [...], jest należycie reprezentowana i posiada znaczny majątek, w postaci działki o pow. 5 ha, zabudowanej budynkami produkcyjnymi z maszynami i urządzeniami do przerobu drewna. Podobnie, jeśli chodzi o majątek Spółki "D" znajdujący się przy ul. [...] w [...], ograniczono się jedynie do oświadczenia administratora nieruchomości. Dodatkowo skarżąca ponownie podniosła, iż nie jest prezesem Spółki od [...] 2001 roku i nie ma prawnych możliwości wskazania majątku Spółki. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w całości podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko i wniosła o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza, zdaniem Sądu prawa materialnego znajdującego zastosowanie do ustalonego w sprawie stanu faktycznego, a jej wydanie poprzedzone zostało należycie przeprowadzonym postępowaniem administracyjnym. Na wstępie zauważyć należy, iż sprawa niniejsza podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny z uwagi na przepis art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zm./, który stanowi, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153 poz. 1270/. Zgodnie z art. 116 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, chyba, że członek zarządu wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości, albo, że nie głoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło nie z jego winy, bądź też wskaże on mienie, z którego egzekucja jest możliwa. Odpowiedzialność członków zarządu spółki obejmuje zobowiązania podatkowe, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członków zarządu spółki. W przedmiotowej sprawie organy podatkowe obu instancji słusznie przyjęły, iż okres "pełnienia obowiązków" pokrywał się z okresem, w którym K. B.pełniła funkcję prezesa Spółki, bowiem skarżąca (podobnie jak członek zarządu J. S.) sprzedała swoje udziały w spółce dopiero w dniu [...] 2001 roku, zaś Spółka "D" zaprzestała płacenia zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług w okresie od [...] do [...] 2001 roku. Słusznie również organy podatkowe w orzeczeniu o odpowiedzialności K.B zaległości podatkowe Spółki zaznaczyły, że jest to odpowiedzialność solidarna wraz z drugim członkiem zarządu, którym był J. S. Sąd, uznając, iż członek zarządu powinien być zawiadomiony o toczącym się postępowaniu, gdyż dotyczy to jego interesu prawnego, dopuścił J.S. do udziału w sprawie w postępowaniu sądowym w charakterze zainteresowanego. Odnośnie zarzutu skarżącej, że nie było podstaw do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, ponieważ zwłoka w zapłacie zobowiązań podatkowych spowodowana była jedynie przejściowymi trudnościami finansowymi Spółki, podkreślić należy, powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 maja 2005 roku sygn. akt FSK 1663/04, iż art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej nie odwołuje się wprost do terminów wymienionych w art. 5 prawa upadłościowego, lecz posługuje się nieokreślonym pojęciem "zgłoszenie wniosku o upadłość lub wszczęcie postępowania układowego we właściwym czasie", co należy uznać, za zabieg zamierzony, uzasadniony celem regulacji prawnej zawartej we wskazanym przepisie. Nie może budzić wątpliwości, że unormowanie to, ustanawiając subsydiarną odpowiedzialność członków zarządu za zaległości podatkowe, obok odpowiedzialności za nie samej spółki, ma dawać Skarbowi Państwa dodatkową gwarancję uzyskania należnych świadczeń podatkowych, a jego celem jest obciążenie członków zarządu obowiązkiem wyrównania uszczerbku poniesionego w tym zakresie, na skutek ich zawinionego działania. Wykładnia omawianego przepisu powinna uwzględniać przede wszystkim funkcję ochrony praw podmiotu uprawnionego do uzyskania należności podatkowych. Funkcja ta, jest jednocześnie funkcją postępowania upadłościowego, w szczególności, w sytuacji, gdy wiadomo, że dłużnik nie będzie w stanie zaspokoić wszystkich wierzycieli w całości. Jednoczenie art. 5 prawa upadłościowego sam w sobie tego celu nie realizuje. Zakreśla on jedynie termin, którego zachowanie w założeniu ustawodawcy pozwoli ten cel możliwie najpełniej realizować. Nie oznacza to jednak, że nie będzie można zrealizować w każdej chwili zgłoszenia wniosku o upadłość z uchybieniem tego terminu. Przepisy prawa nie zawierają, bowiem zakazu złożenia wniosku po upływie tego terminu. Wobec powyższego, w art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej ustawodawca posłużył się terminem elastycznym i stwierdzenie, że przy ustalaniu czy zgłoszenie wniosku o upadłość nastąpiło we właściwym czasie, w rozumieniu tego przepisu, nie należy mechanicznie przenosić terminu z art. 5 prawa upadłościowego, ale w warunkach konkretnej sprawy ocenić, czy przesłanka ta została spełniona, biorąc pod uwagę zarówno samo zaistnienie przesłanek zgłoszenia wniosku o upadłość, jak i to, że z punktu widzenia realizacji celów postępowania upadłościowego i art. 116 Ordynacji podatkowej wniosek o upadłości powinien być zgłoszony w takim czasie, żeby wszyscy wierzyciele mieli możliwość uzyskania równomiernego, chociaż tylko częściowego zaspokojenia z majątku spółki. Odpowiedzialność za zrealizowanie tego celu spoczywa na członkach zarządu spółki, bowiem oni są uprawnieni i zobowiązani do kontrolowania stanu finansów i majątku spółki oraz do zgłoszenia wniosku powyższych ogłoszenie upadłości lub otwarcie postępowania układowego, gdy zachodzą do tego podstawy. Zatem każdy z członków zarządu spółki z należyta starannością powinien zadbać o ochronę interesów wszystkich wierzycieli zagrożonych stanem niewypłacalności spółki i nie dopuścić, aby niektórzy wierzyciele zostali zaspokojeni ze szkodą dla innych. W związku z tym, przy ocenie czy w przedmiotowej sprawie wniosek o ogłoszenie upadłości został zgłoszony "we właściwym czasie" nie można ograniczyć się do ustalenia obiektywnego momentu zaistnienia przesłanek do zgłoszenia wniosku o upadłość i odniesienia do niego terminu z art. 5 prawa upadłościowego, abstrahując od obowiązków, jakie członek zarządu spółki ma do spełnienia wobec jej wierzycieli. Wniosek o ogłoszenie upadłości może być zatem uznany za zgłoszony we właściwym czasie, gdy zostało wykazane, że zgłaszając go zarząd (członek zarządu) uczynił ze swej strony wszystko, by nie dopuścić do zniweczenia celu upadłościowego poprzez stworzenie sytuacji, w której niektórzy wierzyciele są zaspokajani, kosztem innych. Przedstawiony sposób rozumienia i stosowania art. 116 Ordynacji podatkowej, powoduje, że to członek zarządu winien wykazać, że nie ponosi winy w zniweczeniu możliwości równomiernego z wszystkimi innymi wierzycielami zaspokojenia się przez Skarb Państwa w toku postępowania upadłościowego. Podobny pogląd reprezentował Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy, stwierdzając, iż do orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu spółki z o.o., organ podatkowy jest zobowiązany wykazać jedynie okoliczność pełnienia obowiązków członka zarządu w czasie powstania zobowiązania podatkowego, które przerodziło się w dochodzoną zaległość podatkową spółki oraz bezskuteczność egzekucji przeciwko spółce, bowiem ciężar wykazania którejkolwiek okoliczności uwalniającej od odpowiedzialności spoczywa na członku zarządu. (sygn. akt S.A./Bd 85/03). Podobnie w wyroku z dnia 11 lutego 2003 roku sygn. akt I S.A./Łd 1006/01 Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy orzekł, iż z woli ustawodawcy, wyrażonej w art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej ciężar udowodnienia terminu zgłoszenia wniosku, o którym mowa w tym przepisie, obciąża stronę, która z faktu tego wywodzi określone okoliczności. Oznacza to, że skarżąca, chcąc uwolnić się od odpowiedzialności za płatnika, jak osoba trzecia powinna wykazać, że stosowny wniosek o upadłość spółki został złożony w terminie. Jest to przepis szczególny, w odniesieniu, do którego zasada wyrażona w art. 187 Ordynacji podatkowej nie obowiązuje. To nie organ podatkowy, lecz członek zarządu powinni udowodnić, że wniosek o upadłość złożył we właściwym czasie. Stosując się do powyższych orzeczeń stwierdzić należy, iż K. B nie wykazała skutecznie żadnych okoliczności uwalniających jej od odpowiedzialności za zaległości podatkowe Agencji Artystycznej "D" Spółka z o.o., które powstały za okres od [...] do [...] 2001 roku, a więc w okresie, kiedy skarżąca pełniła funkcje prezesa spółki. Spółka nie uregulowała tych zaległości podatkowych, a skarżąca, pomimo, iż Spółka zaprzestała płacenia długów nie zgłosiła we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości, uznając bezpodstawnie, że są to jedynie przejściowe kłopoty finansowe spółki. K[...] B [...] nie wskazała również skutecznie minia, z którego egzekucja przedmiotowych należności podatkowych okazałaby się możliwa. Ponieważ skarżąca chcąc zwolnić się od odpowiedzialności za zaległości Spółki wskazała majątek Spółki w postaci maszyn i urządzeń poligraficznych, organy podatkowe podjęły próbę egzekucji należności, jednak poborca podatkowy ustalił, że we wskazanym, przez skarżącą miejscu tj. przy ul. [...] w [...] nie ma żadnych maszyn i urządzeń Spółki. Również podejmowane przez organ egzekucyjny działania w celu zajęcia rzekomych wierzytelności, jaki Spółka "D" posiadała w firmie "K" Spółka z o.o. okazały się nieskuteczne, ponieważ pod wskazanym przez skarżącą adresem wskazana firma była nieznana. Z urzędu Sądowi wiadomo, iż w stosunku do członków zarządu firmy "K" toczą się również postępowania o przeniesienie odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki. Z powyższych względów Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.