I SA/Kr 544/19

WyrokWSA w Krakowie2019-07-24

Skład orzekający: Wiesław Kuśnierz, Grażyna Firek, Piotr Głowacki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wyłączenie ruchomości spod egzekucji administracyjnej, złożony po terminie, podlega merytorycznemu rozpoznaniu przez organ egzekucyjny?
Ratio decidendi
Organ egzekucyjny nie ma uprawnienia do rozpatrywania wniosku o przywrócenie terminu do złożenia żądania wyłączenia spod egzekucji rzeczy lub prawa majątkowego, ponieważ termin ten ma charakter materialnoprawny, a nie procesowy. Odmowa merytorycznego rozpatrzenia sprawy przez organ egzekucyjny blokuje osobie trzeciej możliwość dochodzenia swoich praw na drodze cywilnej, co jest sprzeczne z celem przepisów regulujących wyłączenie rzeczy spod egzekucji. W związku z tym, postanowienia organów obu instancji odmawiające przywrócenia terminu są wadliwe.
Stan faktyczny
Spółka C. Sp. z o.o. wniosła skargę na czynność organu egzekucyjnego dotyczącą wyznaczenia terminu opisu i oszacowania nieruchomości, na której znajdują się jej ruchomości. Po odmowie wszczęcia postępowania w sprawie skargi i utrzymaniu jej w mocy przez organ II instancji, Spółka złożyła wniosek o wyłączenie ruchomości spod egzekucji, prosząc jednocześnie o przywrócenie terminu do jego złożenia. Organ egzekucyjny odmówił przywrócenia terminu, uznając, że uchybienie nastąpiło z winy Spółki i że wniosek został złożony po terminie. Organ II instancji utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów K.p.a. i u.p.e.a. poprzez odmowę przywrócenia terminu.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. i zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej koszty postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Wiesław Kuśnierz (spr.) Sędziowie: WSA Grażyna Firek WSA Piotr Głowacki Protokolant: sek. sądowy Aleksandra Osipowicz po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 lipca 2019 r. sprawy ze skargi C. Sp. z o.o. w P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 20 lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie [...]zł ([...] złotych). Naczelnik Urzędu Skarbowego w L. (dalej: NUS, organ egzekucyjny) prowadzi postępowanie egzekucyjne w stosunku G. G. Z. S. spółka jawna. z siedzibą w Ł. (dalej: Zobowiązana). W toku prowadzonej egzekucji organ egzekucyjny wyznaczył termin dokonania opisu i oszacowania nieruchomości położonej w Ł. , gm. M. D.. C. Sp. z o. o. z siedzibą w P. (dalej: Spółka, Skarżąca), pismem z dnia 24 listopada 2017 r. wniosła skargę na czynność organu egzekucyjnego dotyczącą wyznaczenia terminu opisu i oszacowania nieruchomości. W skardze wskazała, że na nieruchomości, której dotyczy opis i oszacowanie znajdują się liczne ruchomości przejęte na własność przez Spółkę w toku postępowania egzekucyjnego o sygn. [...] prowadzonego przeciwko Zobowiązanej przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w L. R. O. . NUS po rozpoznaniu skargi, postanowieniem z dnia 30 marca 2018 r. nr [...], odmówił wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynność organu egzekucyjnego. Spółka wniosła zażalenie na ww. postanowienie. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. (dalej: DIAS, organ II instancji) postanowieniem z dnia 14 czerwca 2018 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Spółka pismem nadanym w dniu 29 czerwca 2018 r. złożyła do organu egzekucyjnego wniosek o wyłączenie spod egzekucji ruchomości należących do niej, a znajdujących się w nieruchomości należącej do Zobowiązanej. Wraz z wnioskiem, złożyła prośbę o przywrócenie terminu do złożenia wniosku w trybie art. 38 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1314 ze zm.; dalej: u.p.e.a.). W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie Spółka podniosła, że dopiero z dniem 22 czerwca 2018 r. dowiedziała się ostatecznie o tym, że nie przysługuje jej uprawnienie do złożenia skargi na wyznaczenie terminu opisu i oszacowania. Do tego dnia Spółka pozostawała w usprawiedliwionym przekonaniu, że powzięła stosowne środki prawne w celu ochrony jej praw , a zatem nie składała wniosku o wyłączenie spod egzekucji. Dopiero z dniem doręczenia postanowienia organu II instancji powstała konieczność złożenia przez Spółkę takiego wniosku. NUS postanowieniem z dnia 14 grudnia 2018 r. nr [...] działając na podstawie art. 17 oraz art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; dalej: K.p.a.) odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku. W uzasadnieniu postanowienia organ egzekucyjny wskazał, że Spółka nie wskazała żadnych okoliczności wskazującej na wystąpienie przeszkody nie do pokonania, dlatego zdaniem organu egzekucyjnego Spółka nie uprawdopodobniła, że uchybienie nastąpiło bez jej winy. Dalej organ egzekucyjny podniósł, że gdyby nawet przyjąć, że wnioskodawca uprawdopodobnił, że uchybienie nastąpiło bez jego winny to zgodnie z art. 58 § 2 K.p.a. prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Postanowienie DIAS z 14 czerwca 2018 r., z którego Skarżąca dowiedziała się o możliwości złożenia wniosku w trybie art. 38 u.p.e.a., zostało doręczone Spółce w dniu 21 czerwca 2018 r., tym samym termin do złożenia prośby o przywrócenie terminu upłynął z dniem 28 czerwca 2018 r. Natomiast przesyłka pocztowa zawierająca tę prośbę została przez Spółkę nadana w dniu 29 czerwca 2018 r. Spółka pismem z dnia 9 stycznia 2019 r. wniosła zażalenie na ww. postanowienie. W zażaleniu podniosła, iż "We wniosku o wyłączenie ruchomości /.../ spółka wyraźnie wskazała, że postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. zostało przez nią odebrane w dniu 22 czerwca 2018 r." oraz że "nie doszło w ogóle w stosunku do spółki C. sp. z o.o. do otwarcia terminu na złożenie wniosku o wyłączenie spod egzekucji jej ruchomości, bowiem spółka ta nigdy nie powzięła wiadomości o podjęciu w stosunku do niej jakichkolwiek czynności egzekucyjnych ze strony organu". DIAS postanowieniem z dnia 20 lutego 2019 r. nr [...], utrzymał w mocy postanowienie NUS z dnia 14 grudnia 2018 r. W uzasadnieniu DIAS w pierwszej kolejności przywołał przepisy art. 58 K.p.a. i wskazał, że organ, rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na podstawie art. 58 K.p.a. bada występowanie następujących przesłanek: a) czy uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony, b) czy zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi, c) czy zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu (wniesienie zażalenia wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu). Dalej organ II instancji wskazał, że w prośbie o przywrócenie terminu zainteresowany powinien wykazać, że mimo całej staranności nie udało się mu zachować terminu. Sama ocena, czy wystąpiły okoliczności powodujące niemożność zachowania terminu, należy do organu administracji publicznej rozpatrującego prośbę. Przeszkody powodujące uchybienie terminu powinny mieć charakter obiektywny, niezależny od zainteresowanego oraz trwać przez cały bieg terminu przewidzianego dla dokonania czynności procesowej. Zgodnie z przyjętym w orzecznictwie poglądem do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i skorzystanie z tego nie jest możliwe, gdy strona postępowania dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zgodnie z art. 58 § 3 kpa przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne. Następnie DIAS przytoczył przepis art. 38 §1 u.p.e.a. i wskazał rozpatrywanej sprawy kluczowe jest ustalenie kiedy Spółka dowiedziała się o skierowaniu egzekucji do nieruchomości w której rzekomo znajdują się jej rzeczy (ruchomości). Ze zgromadzonego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, iż Spółka o planowanym terminie dokonania opisu i oszacowania nieruchomości dowiedziała się w dniu 10 listopada 2017 r. Spółka załączyła do "skargi...": kserokopię pisma przesłanego do Spółki przez Zobowiązaną wraz z numerem nadawczym i wydrukiem ze strony internetowej P. S.A. potwierdzającym datę odbioru przesyłki. Zatem, datą uzyskania wiadomości o czynności egzekucyjnej skierowanej do nieruchomości jest dla Spółki, 10 listopada 2017 r., dlatego termin do złożenia wniosku w trybie art. 38 u.p.e.a. upłynął dla Spółki z dniem 24 listopada 2017 r. Dalej DIAS podniósł, że Spółka wniosek o przywrócenie terminu wiąże z doręczeniem jej postanowienia z którego dowiedziała się o możliwości złożenia wniosku o wyłączenie. Zdaniem DIAS okoliczność ta nie ma wpływu na rozstrzygnięcie. Nie jest bowiem przewidziana w art. 38 u.p.e.a., ani w art. 58 K.p.a., a nieznajomość powszechnie obowiązującego prawa nie jest usprawiedliwioną przyczyną opóźnień w składaniu wniosków. Podsumowując DIAS stwierdził, że termin do złożenia wniosku w trybie art. 38 u.p.e.a. liczył się dla Spółki od dnia uzyskania informacji o prowadzonej egzekucji do majątku Zobowiązanej tj. od dnia 10 listopada 2017 r., a nie od daty doręczenia. postanowienia DIAS z 14 czerwca 2018 r. Spółka nadała wniosek w trybie art. 38 u.p.e.a. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia dopiero w dniu 29 czerwca 2018 r., ponad 7 miesięcy po upływie terminu w dniu 24 listopada 2017 r., do złożenia wniosku w trybie art. 38 u.p.e.a. Końcowo DIAS stwierdził, że jego zdaniem "zastosowanie w sprawie przepisy zostały prawidłowo zinterpretowane przez organ I instancji, zgodne ze stanem faktycznym i prawnym sprawy". Na powyższe postanowienie Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zarzucając że postanowienie narusza: - art. 64 § 2 oraz art. 9 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez zaniechanie uznania, że organ egzekucyjny rozpatrujący pismo określone jako skarga na czynności organu egzekucyjnego powinien był wezwać Spółkę do sprecyzowania żądania wniosku po uprzednim poinformowaniu Skarżącej o treści art. 38 u.p.e.a., w taki sposób, aby Spółka działająca bez profesjonalnego pełnomocnika nie poniosła szkody na skutek nieznajomości prawa w sytuacji, w której z treści złożonej przez nią "skargi" jasno wynikało, że dąży ona do ochrony należących do niej ruchomości znajdujących się na nieruchomości należącej do zobowiązanego, położonej w miejscowości Ł., przed zajęciem w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko Zobowiązanej; - art. 58 §1 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez odmowę przywrócenia terminu do wniesienia wniosku w trybie art. 38 u.p.e.a., pomimo spełnienia przez Spółkę ustawowych przesłanek ku temu. Na podstawie powyższych zarzutów Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia NUS z 14 grudnia 2018 r. oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu skargi Skarżąca podniosła, że zarówno organ egzekucyjny jak i organ II instancji odmówiły przywrócenia terminu nie dostrzegając, że Skarżąca nie ponosiła winy w uchybieniu terminowi na złożenie wniosku o wyłączenie spod egzekucji, powołując się zamiast tego na zasadę, wedle której nieznajomość prawa szkodzi. W tej sprawie jednak zasada ta nie znajduje zastosowania. U.p.e.a. nie należy do katalogu podstawowych aktów prawnych, których choćby intuicyjną znajomością powinien wykazywać się każdy podmiot uczestniczący w obrocie prawnym. Zawarte w niej przepisy są zróżnicowane i obfitują w niuanse, których znajomości można może wymagać od profesjonalisty, ale nie od podmiotu działającego samodzielnie, który z tą dziedziną prawa nie ma najmniejszej styczności na co dzień. Przepis art. 9 K.p.a. wyraźnie stanowi, że celem wszelkich pouczeń i. informacji o okolicznościach faktycznych i prawnych dotyczących sytuacji strony ma być uniknięcie przez stronę szkody spowodowanej nieznajomością prawa. Trudno zatem podzielić stanowisko wyrażone przez organy obu instancji, jakoby nieznajomość ustawy nie stanowiła okoliczności uzasadniającej przywrócenie spółce terminu do wniesienia wniosku o wyłączenie spod egzekucji należących do niej ruchomości, skoro jest to w oczywisty sposób sprzeczne z przepisem art. 9 K.p.a. Dalej Skarżąca podkreśliła, że nie była bierna po tym, jak otrzymała od Zobowiązanej informację o tym, że w stosunku do nieruchomości, w której znajdują się stanowiące jej własność ruchomości, wyznaczono termin opisu i oszacowania. Będąc już poinformowana o przysługujących jej uprawnieniach, dochowała należytej staranności i zareagowała szukając ochrony prawnej, formułując jedynie w sposób nieprawidłowy pismo skierowane do właściwego przecież organu. Należy zauważyć, że termin do wniesienia zarówno skargi na czynność organu egzekucyjnego jak i wniosku o wyłączenie spod egzekucji wynosi 14 dni od dnia powzięcia informacji o podjęciu przez organ czynności egzekucyjnej. Gdyby zatem organ egzekucyjny, do którego skierowane zostało pismo zatytułowane "Skarga na czynności...", postępując zgodnie z wytycznymi zawartymi w art. 9 oraz art. 64 § 2 K.p.a., wezwał Skarżącą do sprecyzowania wniosku informując ją o treści stosownych przepisów, Skarżąca miałaby szansę skorzystać z przysługującego jej uprawnienia, bowiem pierwotny wniosek został wniesiony w terminie właściwym także dla wniosku z art. 38 u.p.e.a. Ponieważ nigdy nie została właściwie pouczona ani wezwana do wskazania prawidłowej treści wniosku, poniosła szkodę polegającą na utracie możliwości wnoszenia o wyłączenie należących do niej ruchomości spod egzekucji. Zdaniem Skarżącej okoliczność ta nie powinna umknąć organom orzekającym w niniejszej sprawie, które prawidłowo oceniając sytuację powinny były przywrócić Skarżącej termin na złożenie wniosku z art. 38 u.p.e.a., a następnie orzec merytorycznie co do treści tego wniosku. DIAS w odpowiedzi na skargę podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył, co następuje. Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przepis art. 3 § 2 pkt 2 P.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Na podstawie art. 135 P.p.s.a. Sąd podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a P.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b P.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 P.p.s.a.). Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Skarga jest zasadna jednak z zasadniczo innych przyczyn niż podniesione w skardze. Sąd z urzędu stwierdził, że zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu egzekucyjnego naruszają prawo. Zgodnie z art. 38 § 1 u.p.e.a. kto, nie będąc zobowiązanym, rości sobie prawa do rzeczy lub prawa majątkowego, z którego prowadzi się egzekucję administracyjną, może wystąpić do organu egzekucyjnego - w terminie czternastu dni od dnia uzyskania wiadomości o czynności egzekucyjnej skierowanej do tej rzeczy lub tego prawa - z żądaniem ich wyłączenia spod egzekucji, przedstawiając lub powołując dowody na poparcie swego żądania. Zgłoszenie powyższego żądania powoduje, że organ egzekucyjny obowiązany jest żądanie to rozpoznać i wydać stosowne postanowienie w terminie czternastu dni od dnia złożenia żądania - z zastrzeżeniem możliwości przedłużenia tego terminu, gdyby zebranie dowodów w tym terminie nie było możliwe (art. 38 § 2 u.p.e.a.). Do czasu wydania postanowienia w sprawie wyłączenia organ egzekucyjny musi zaniechać dalszych czynności egzekucyjnych w stosunku do rzeczy lub prawa majątkowego, których wyłączenia żądano (art. 38 § 3 u.p.e.a), na postanowienie odmawiające wyłączenia zgłaszającemu żądanie służy zażalenie (art. 40 § 1 u.p.e.a.), a jeżeli zażalenie to nie okaże się skuteczne i postanowienie ostateczne także będzie odmowne - zgłaszający żądanie może na podstawie przepisu art. 40 § 2 u.p.e.a., dochodzić zwolnienia rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji w trybie przepisów ustawy z dnia z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2096; dalej: K.p.c.). Z kolei przepis art. 41 §1 u.p.e.a. stanowi, że do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia żądania w sprawie wyłączenia spod egzekucji rzeczy lub prawa majątkowego i w okresie 14 dni po tym rozstrzygnięciu oraz w okresie od dnia skierowania do organu egzekucyjnego pozwu, o którym mowa w art. 40 § 2, do dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu w sprawie wyłączenia spod egzekucji objęte żądaniem wyłączenia rzeczy nie mogą być sprzedane, a prawa majątkowe wykonywane. Zwrócić trzeba uwagę, ze cytowane przepisy pozwalają organowi egzekucyjnemu jedynie wydać rozstrzygnięcie merytoryczne tzn. wyłączyć rzecz lub prawo spod egzekucji lub odmówić wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji. Jeżeli wniosek został zgłoszony po terminie określonym w art. 38 § 1 u.p.e.a., czyli po upływie czternastu dni od dnia uzyskania przez wnioskodawcę wiadomości o czynności egzekucyjnej skierowanej do rzeczy lub prawa, których wyłączenia spod egzekucji się domaga, to przesłanka zgłoszenia wniosku w terminie powinna podlegać badaniu i ocenie organu egzekucyjnego. Skutek stwierdzenia, że terminowi uchybiono, winien się sprowadzać do wydania postanowienia o odmowie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji. Taki kierunek wykładni omawianych przepisów przyjęty został przez sądy administracyjne w szeregu wyrokach (np. NSA: z 18 grudnia 1998 r., sygn. akt SA/Bk 310/98; z16 czerwca 2009 r. sygn. akt II FSK 348/08; WSA we Wrocławiu z 2 lipca 2004 r., sygn. akt I SA/Wr 1587/02, WSA w Bydgoszczy z 20 lipca 2005 r., sygn. akt I SA/Bd 299/05). WSA w Krakowie w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, wykładnię tę aprobuje i zauważa, że oprócz argumentów wywodzonych z wykładni gramatycznej tych przepisów przemawia za nią także okoliczność, iż powiązane są z nimi przepisy zakazujące dalszych czynności egzekucyjnych w stosunku do rzeczy lub prawa objętych wnioskiem o wyłączenie spod egzekucji do czasu wydania postanowienia w sprawie, nakładające na organ egzekucyjny obowiązek rozstrzygnięcia sprawy w określonym, krótkim terminie oraz kierujące wnioskodawcę do ewentualnego dalszego dochodzenia swych praw na drogę procesu cywilnego (art. 40 § 2 u.p.e.a.). Należy z tego wyciągnąć wniosek, że postępowanie w przedmiocie wyłączenia spod egzekucji rzeczy lub prawa toczy się w szczególnym reżimie prawnym - tak co do szybkości postępowania, jak i co do środków prawnych, przysługujących wnioskodawcy. Sens tych szczególnych uregulowań zostałby zniweczony, gdyby organ egzekucyjny mógł odmówić merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, blokując tym samym możliwość skorzystania przez wnioskodawcę z dalszych, przysługujących mu środków prawnych. Przykładem takiego rozstrzygnięcia blokującego jest rozstrzygnięcie zapadłe w niniejszej sprawie. W sytuacji gdy organ odmówi przywrócenia terminu, osoba trzecia ma zablokowaną możliwość wystąpienia na drogę procesu cywilnego, gdyż tylko odmowne rozstrzygnięcie administracyjnego organu egzekucyjnego w zakresie wyłączenia rzeczy, legitymuje wnioskodawcę do ewentualnego wystąpienia do sądu powszechnego z żądaniem zwolnienia rzeczy lub praw majątkowych od zabezpieczenia lub egzekucji. W dalszej kolejności należy zwrócić uwagę, że możliwość przywrócenia terminu dotyczy tylko terminów procesowych (proceduralnych), a nie materialnoprawnych, to jest takich, które ograniczają w czasie dochodzenie lub inną realizację określonego prawa podmiotowego. Termin do zgłoszenia omawianego wniosku w ramach postępowania egzekucyjnego w administracji ma właśnie charakter materialnoprawny, gdyż ogranicza w czasie dochodzenie prawa podmiotowego polegającego na wyłączeniu spod egzekucji określonej rzeczy lub określonego prawa (por. wyrok NSA z dnia 16 czerwca 2009 r. sygn. akt [...]; K. M. - Naruszenie praw osób trzecich na skutek skierowania egzekucji do majątku nienależącego do zobowiązanego, Przegląd Podatkowy nr 11 str. 36-46.). Po upływie tego terminu dochodzenie tego prawa w tym trybie jest niemożliwe - co nie wyklucza dochodzenia go w innym trybie, określonym przepisami K.p.c. Rozstrzyganie w przedmiocie przywrócenia terminu do zgłoszenia żądania o wyłączenie spod egzekucji na podstawie art. 38 § 1 u.p.e.a., jest zatem niedopuszczalne, dlatego organ egzekucyjny, a w ślad za nim organ odwoławczy niezasadnie rozpatrzyły wniosek o przywrócenie terminu zawarty w żądaniu z dnia 28 czerwca 2018 r. Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę nie podziela odmiennego poglądu, wyrażonego w wyroku NSA z dnia 30 listopada 2000 r. sygn. akt SA/Sz 1419/99. W wyroku tym NSA przyjął, po pierwsze, że przekroczenie 14 dniowego terminu do złożenia wniosku powoduje, że wniosek o wyłączenie nie wywołuje skutków prawnych i organ egzekucyjny nie jest obowiązany do jego merytorycznego rozpoznania. Po drugie, że w przypadku niezawinionego naruszenia terminu, osoba trzecia może żądać przywrócenia terminu w trybie art. 58 K.p.a. W wyroku tym nie uwzględniono skutków odmowy rozpatrzenia wniosku, ani też formy, w jakiej rozstrzygnięcie takie miałoby zapaść. Podsumowując należy wskazać, że organ egzekucyjny nie miał uprawnienia do rozpatrzenia wniosku z dnia 28 czerwca 2018 r. w zakresie przywrócenia terminu do złożenia żądania wyłączenia spod egzekucji rzeczy lub prawa majątkowego, dlatego też Sąd uchylił postanowienia obydwóch instancji, jako naruszające przepisy art. 58 § 1 K.p.a. w zw. z art. 59 §1 i w zw. z art. 18 u.p.e.a. W zaistniałej sytuacji odnoszenie się do zarzutów skargi jest bezprzedmiotowe. Jednocześnie Sąd wyjaśnia, że przedmiotem postępowania sądowo-administracyjnego w niniejszej sprawie była ocena przez Sąd postanowień wydanych w wyniku wniosku o przywrócenie terminu do złożenia żądania o wyłączenie rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji Skarżącej zawartego w piśmie z dnia 28 czerwca 2018 r., tym samym granice tej sprawy wyznaczają okoliczności faktyczne i prawne dotyczące stosowania przepisów regulujących u.p.e.a. i K.p.a., w zgłoszonym we wniosku zakresie. Poza "granicami sprawy" w przedmiocie przywrócenia terminu, pozostaje ocena legalności rozstrzygnięć podjętych przez organy w wyniku złożenia przez Skarżącą skargi na czynność organu egzekucyjnego z dnia 24 listopada 2017 r. Zalecenia do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań i sprowadzają się do rozpatrzenia przez organ egzekucyjny żądania o wyłączenie spod egzekucji rzeczy z uwzględnieniem przedstawionej oceny prawnej, do czego organ egzekucyjny zobowiązany jest na podstawie przepisu art. 153 P.p.s.a. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art.135 P.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienia. O kosztach postępowania Sąd orzekł, na podstawie art. 200 P.p.s.a, zasądzając od DIAS na rzecz Skarżącej, kwotę [...]zł uiszczoną tytułem wpisu.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło