I SA/Kr 553/17

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2018r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. P., o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa , z dnia 21.03.2017r., nr [...], w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016 postanawia: 1. zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych, 2. ustanowić dla A. P. radcę prawnego, którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek A. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa , z dnia 21.03.2017r., nr [...], w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016. Jak wynika z uzasadnienia wniosku , "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów A. P. ur. w 1959r. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną E. P.. Dnia 20.03.2018r. wznowił on prowadzenie działalności gospodarczej w O. obejmującą "usługi transportowe"- pojazdem marki Star 200 , z której w marcu uzyskał przychód w wysokości 800 zł. Z kwoty tej zapłacił należny podatek za I kwartał w wysokości 5,5 % (44 zł). W 2017r. z tego tytułu uzyskał on 6 560 zł przychodu. Wnioskodawca jest właścicielem w [...] części lasu o pow. 5,4973 ha (obręb Stare B.) a wraz z żoną jest współwłaścicielem gruntów ornych, o pow. 0,0889 ha; gruntów ornych, użytków zielonych o pow. 2,3392 ha; lasów o pow. 0,0830 ha (Gmina Bolesław) E. P. jest osobą bezrobotną, z tytułu najmu budynku uzyskuje 850 zł, miesięcznie. Jest ona właścicielką użytków ornych o pow. 0,6029 ha. Miesięczne, wydatki małżonków obejmują :opłatę za energię elektryczną, telefon , internet – 150 zł, koszty żywności, środków czystości – 300 zł, koszty paliwa - od 200 zł (marzec ) do 496 zł (kwiceień). W 2018r. strona skarżąca z tytułu innych opłat i podatków wydała łącznie 1035 zł. Wnioskodawca nie posiada oszczędności. Zdaniem orzekającego wniosek zasługuje na uwzględnienie. Instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Umożliwia ona dostęp do sądu podmiotom, które nie są w stanie samodzielnie pokryć kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowego. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym ma też charakter wyjątkowy. Stosowane jest wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2017r., poz. 1369 z p. zm.), zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Instytucja ta stanowi jednocześnie formę dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co stosowanie jej powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W myśl art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, w zakresie całkowitym przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246§1 pkt 1 i 2 w/w ustawy). Obecna sytuacja strony skarżącej uzasadnia zwolnienie jej od kosztów sądowych i ustanowienie dla niej pełnomocnika w niniejszej sprawie. Małżonkowie uzyskują bardzo niski dochód jak na dwuosobowe gospodarstwo domowe. Wprawdzie strona skarżąca jest właścicielem bądź współwłaścicielem wymienionych nieruchomości, jednak część z nich stanowi źródło dochodu w postaci najmu, jeden budynek gospodarczy jest niewykończony a dwa do remontu. Z akt sprawy wynika , ze strona uiściła już w sprawie 200 zł, tytułem wpisu od skargi. Zasada partycypacji strony w kosztach postępowania została więc zachowana. Biorąc natomiast pod uwagę wskazane okoliczności, przesłanki prawa pomocy oraz etap postępowania sądowadministarcyjnego zasadnym jest przychylenie się do wniosku strony skarżącej. Nie można bowiem ograniczać prawa do sądu osobom, którym brak środków finansowych uniemożliwia dostęp do wymiaru sprawiedliwości, czy w szczególności możliwość weryfikacji rozstrzygnięć władzy państwowej czy samorządowej Orzeczono więc jak w sentencji, na podstawie art. 244§1, art.245§2, art. 246§1 pkt 1 w zw. z art. 258§1 i § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017r., poz. 1369 z p. zm.).