I SA/Kr 554/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Urszula Zięba po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi Z. i A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 5 lutego 2008 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych sprzeciwu skarżących od postanowienia Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 listopada 2008 r. postanawia: I zwolnić skarżących od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi, II ustanowić dla skarżących adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka III w pozostałej części wniosek skarżących o przyznanie prawa pomocy oddalić. W dniu [...] października 2008r. skarżący Z. i A. W. złożyli wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 5 lutego 2008r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych. Skarżący wnieśli o zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w celu sporządzenia skargi kasacyjnej na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 września 2008r. z uwagi na niskie dochody, duże koszty utrzymania, zły stan zdrowia, znaczne wydatki na leczenie. W uzasadnieniu skarżący podnieśli, iż utrzymują się ze świadczeń z ZUS w łącznej kwocie 1 143 zł. Dodatkowo podkreślili, że wystąpili także o pomoc do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, natomiast nie otrzymali jeszcze decyzji administracyjnej w tej sprawie. Nadto Wójt Gminy w egzekucji komorniczej zabiera im z rent ZUS około 320,00 zł. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzą gospodarstwo domowe wspólnie. Źródłem utrzymania rodziny są: świadczenie emerytalne Z. W. w wysokości 409,33 zł oraz renta ZUS A. W. w kwocie 734,63 zł. Z oświadczenia skarżących znajdującego się w aktach sprawy wynika także, iż posiadają oni dom o pow. 100 m2, mieszkanie o pow. 60 m2 oraz nieruchomość rolną o pow. 2,01 ha. Skarżący nie wykazują faktu posiadania cennych ruchomości ani oszczędności. Wskazując na koszty związane z opłatami powołali następujące wydatki: lekarstwa 300,00 zł, gaz - 40,00 zł, prąd - 150,00 zł, opał - 150,00 zł, spłata kredytu na leczenie - 360,00 zł, telefon 60,00 zł. Postanowieniem z dnia 27 listopada 2008 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek skarżących o zwolnienie od kosztów sądowych i jednocześnie ustanowił dla skarżących adwokata. Niezgadzając się z takim rozstrzygnięciem wnioskodawcy zaskarżyli je w drodze sprzeciwu żądając zwolnienia od ponoszenia kosztów sądowych. W uzasadnieniu podnieśli, że wbrew twierdzeniom zawartym w zaskarżonym postanowieniu Referendarza sądowego nie są w stanie wygospodarować wystarczających środków tak by móc zaoszczędzić kwotę potrzebną do ponoszenia kosztów sądowych. Skarżący jeszcze raz wskazali na swe dolegliwości chorobowe, podkreślając, że A. W. przeszedł udar mózgu wskutek czego nie mówi, a jego kontakt z otoczeniem jest z znacznym stopniu ograniczony. Konsekwencją niskich dochodów skarżących w postaci świadczeń emerytalno-rentowych jest konieczność rezygnacji z części wydatków na żywność oraz konieczne w toku rehabilitacji lekarstwa. Wnioskodawcy żyją zatem w skrajnym ubóstwie. Odnosząc się do argumentów zawartych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia podniesiono dodatkowo, że nieruchomości skarżących nie przynoszą przecież żadnego dochodu, z którego można by pokryć należne koszty sądowe. Dom, w którym mieszkają skarżący znajdować ma się zresztą w beznadziejnym stanie technicznym, wymaga kapitalnego remontu, choćby ze względu na pokrycie dachowe – eternit. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a.") od postanowień wydanych przez referendarza sądowego przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z brzmienia art. 260 p.p.s.a. wynika natomiast, iż w wypadku wniesienia sprzeciwu postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W świetle art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek - możliwość przydzielenia skarżącemu prawa pomocy. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 p.p.s.a.). Art. 246 § 1 p.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa. Należy jednak podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Zauważyć nadto należy, że osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy powinna w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Zdaniem Sądu skarżący wykazali bowiem, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla własnego utrzymania, co stanowi przesłankę do przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 O zasadności wniosku nie decyduje subiektywne przekonanie o tym, iż wnioskodawca kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy, ale obiektywna ocena możliwości finansowych (posiadanie źródeł dochodu) i możliwości majątkowych wnioskodawcy przy uwzględnieniu niezbędnych (obiektywnie) dla utrzymania strony wydatków oraz kosztów sądowych jakie musiałby ponieść na danym etapie postępowania (aktualnie jest to wpis od skargi w wysokości 500 zł oraz koszty zastępstwa procesowego). Biorąc pod uwagę powyższe stwierdzić należy, że skarżący wykazali, że nie mają środków finansowych na opłacenie kosztów zastępstwa procesowego oraz uiszczenie kwoty wpisu od skargi. Skarżący utrzymując się jedynie ze skromnych świadczeń z ubezpieczenia społecznego dotknięci są przewlekłymi schorzeniami, co wiązać się musi ze zwiększonymi kosztami bieżącego utrzymania. W konsekwencji przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie adwokata oraz zwolnienie od wpisu stanowi przyznanie prawa pomocy adekwatne do sytuacji finansowej, majątkowej i rodzinnej skarżącego. Już proste zestawienie stałych dochodów w kwocie 1143 złote z cyklicznymi wydatkami w łącznej kwocie ok. 1060 zł prowadzić musi do przekonania, że pozostająca do dyspozycji skarżących suma nieco ponad 50 złotych nie jest w stanie pokryć nawet podstawowych potrzeb egzystencjalnych skarżących w pozostałym zakresie. Jednocześnie jednak należy mieć na względzie, iż wnioskodawcy starają się o pomoc socjalną w Gminie swego zamieszkania, a nadchodzące miesiące letnie powinny wiązać się ze stosunkowo znacznym obniżeniem wydatków ponoszonych dotąd przez małżonków tytułem wydatków na opał. Na obecnym etapie postępowania nie zwolniono skarżących od ewentualnych przyszłych kosztów sądowych, jednakże w sytuacji, gdy skarżący nie będą dysponowali odpowiednimi środkami na opłacenie tych kosztów, będą mogli zwrócić się ponownie z wnioskiem o udzielenie prawa pomocy. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji.