I SA/Kr 558/17

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 1 września 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K – K - K, o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, w sprawie ze skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 03.04.2017r., nr [...], w przedmiocie odmowy należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne postanawia: 1. umorzyć postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych 2. ustanowić dla K. – K.– K., radcę prawnego, którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek K. – K. – K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego, w sprawie ze skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 03.04.2017r., nr [...] , w przedmiocie odmowy należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Jak wynika z uzasadnienia wniosku , "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach", akt sprawy o sygn. I SA/Kr 511/17 oraz nadesłanych dokumentów K. – K. – K. jest osobą niepełnosprawną, niezdolną do pracy, bardzo schorowaną. Cierpi na padaczkę lekooporną, nadciśnienie, kiłę, przewlekłe zapalenie prostaty, depresję lękową. Zdiagnozowano u niego uszkodzenie wątroby i trzustki są też podejrzenia o stwardnienie mózgu. Mieszka u córki J.H., która opłaca media i pomaga wnioskodawcy w pokryciu kosztów leków i żywności. Jedynym jego źródłem utrzymania jest zasiłek stały z GOPS w wysokości 640 zł, miesięcznie, który wydawany jest w całości na lekarstwa i koszty wizyt w klinice. Strona skarżąca, nie posiada żadnych oszczędności ani przedmiotów o wartości pow. 5000 zł. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016r. poz. 718 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje osobie fizycznej , gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Przedmiotowy wniosek wymaga osobnego odniesienia się do kwestii zwolnienia od kosztów sądowych a osobnego do żądania ustanowienia pełnomocnika. Zgodnie z art.239 §1 pkt1) lit e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Wnioskodawca złożył skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Takie postępowanie sądowoadministracyjne trzeba niewątpliwie zaliczyć do katalogu spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych, w rozumieniu powołanego przepisu. W związku z tym dalsze prowadzenie postępowania w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych należy uznać za zbędne. Zwolnienie w tym zakresie obowiązuje już bowiem z mocy samej ustawy. W rezultacie więc, rozpatrywanie przedmiotowego wniosku zasadne jest tylko w aspekcie ustanowienia pełnomocnika. Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma w związku z tym analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§1 pkt. 2) w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny , należy natomiast rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005r. , sygn. akt. FZ 794/04 , postanowienie NSA z dnia 07.03.2012r., sygn. akt I FZ 29/12 ). Przedstawiona przez stronę skarżącą sytuacja nie daje natomiast, zdaniem orzekającego, możliwości uiszczenia przez nią kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika, bez pogorszenia warunków bytowych. Wnioskodawca jest osobą niepełnosprawną, niezdolną do pracy. Utrzymuje tylko niewysoki zasiłek, który wydaje na lekarstwa i opłacenie wizyt lekarskich. Funkcjonuje praktycznie dzięki pomocy córki. Nie ma też żadnych oszczędności, z których mógłby opłacić wynagrodzenie fachowego pełnomocnika. W związku z tym wniosek w zakresie przyznania radcy prawnego należało uznać za zasadny. Nie można bowiem ograniczać prawa do sądu osobom, którym brak środków finansowych uniemożliwia dostęp do wymiaru sprawiedliwości. Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt.2, w zw. z art. 258 § 1 i 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016r., poz. 718 z p. zm.) ustanowiono radcę prawnego, a w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postępowanie umorzono, na podstawie art. 258 §1 i 2, pkt 7) w zw. z art. 249a w/w ustawy.