I SA/Kr 563/07

Sygn. akt I SA/Kr 563/07 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 maja 2008r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Anna Znamiec (spr), Sędziowie: WSA Beata Cieloch, Asesor WSA Inga Gołowska, Protokolant: Iwona Sadowska-Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2008r., sprawy ze skargi J.S., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia [...] Nr [...], w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia w sprawie zawieszenia postępowania w przedmiocie określenia zobowiązania, podatkowego, w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999r, - s k a r g ę o d d a l a - W dniu [...] lipca 2004 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wszczął postępowanie podatkowe w sprawie określenia skarżącemu J.S. zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r. W toku prowadzonego postępowania podatkowego wyniknęły wątpliwości co do istnienia stosunku prawnego powstałego na podstawie umów zawartych przez J.S. z J.R. i J.B., z którymi umowami związane są skutki podatkowe. W związku z wątpliwościami co do istnienia stosunku prawnego Naczelnik Urzędu Skarbowego wystąpił do Sądu Rejonowego [...] Wydział I Cywilny z powództwem o ustalenie. W związku z koniecznością wydania orzeczenia przez sąd powszechny, Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia 30 grudnia 2005 r. Nr [...]zawiesił postępowanie w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r. Na powyższe postanowienie w dniu 11 stycznia 2006 r. J. S. wniósł zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej. W uzasadnieniu zarzucono rażące naruszenie przepisów art. 120, art. 212, art. 219 w zw. z art. 208 § 1 oraz art. 70 § 1, art. 201 § 1 pkt 2, art. 199a § 3 w zw. z art. 122 i art. 187 § 1, art. 121 § 1, art. 203 § 1, art. 210 § 1 pkt 4 oraz art. 210 § 4 w zw. z art. 124 § 1 Ordynacji podatkowej. Dyrektor Izby Skarbowej po rozpoznaniu zażalenia, postanowieniem z dnia [...]Nr [...]utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej [...] J. S. wniósł w dniu [...] czerwca 2006 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, która postanowieniem z dnia 21 czerwca 2006 r. została odrzucona ze względu na nieuiszczenie wpisu. Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie uprawomocniło się w dniu 24 sierpnia 2006 r. W dniu [...]sierpnia 2006 r. J.S. złożył do Dyrektora Izby Skarbowej wniosek o stwierdzenie nieważności ostatecznego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]Postanowieniu Dyrektora Izby Skarbowej zarzucił: - rażące naruszenie przepisu art. 201 § 1 pkt 2 w związku z art. 203 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, - rażące naruszenie przepisów art. 120 i 212 oraz art. 219 w związku z art. 208 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, - rażące naruszenie przepisu art. 210 § 1 pkt 4 oraz art. 210 § 4 w związku z art. 124 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, - rażące naruszenie przepisów art. 199a § 3 w związku z art. 122 i art. 187 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, - rażące naruszenie przepisów art. 120, art. 122 oraz art. 124 ustawy Ordynacja podatkowa, - rażące naruszenie przepisów art. 187 ustawy Ordynacja podatkowa, - rażące naruszenie przepisów art. 233 § 1 w związku z art. 239 ustawy Ordynacja podatkowa. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...]Nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia uznając że nie zachodzi przesłanka rażącego naruszenia prawa. W dniu[...]stycznia 2007 r. J.S. wniósł do Dyrektora Izby Skarbowej zażalenie na powyższe postanowienie. W uzasadnieniu podniesiono te same zarzuty co we wniosku o stwierdzenia nieważności postanowienia. W wyniku zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...]Nr [...]utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Na powyższe postanowienie J. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W uzasadnieniu zarzucił zaskarżonemu postanowieniu: - rażące naruszenie przepisu art. 201 § 1 pkt 2 w związku z art. 203 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, - rażące naruszenie przepisów art. 120 i 212 oraz art. 219 w związku z art. 208 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, - rażące naruszenie przepisu art. 210 § 1 pkt 4 oraz art. 210 § 4 w związku z art. 124 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, - rażące naruszenie przepisów art. 199a § 3 w związku z art. 122 i art. 187 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, - rażące naruszenie przepisów art. 120, art. 122 oraz art. 124 ustawy Ordynacja podatkowa, - rażące naruszenie przepisów art. 233 § 1 w związku z art. 239 ustawy Ordynacja podatkowa. Skarżący wniósł o uchylenie, na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zaskarżonego postanowienia w całości oraz przekazania sprawy Dyrektorowi Izby Skarbowej do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie podtrzymując w całości stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie, przed przystąpieniem do oceny zarzutów zawartych w skardze, należy omówić instytucję stwierdzenia nieważności. Stwierdzenie nieważności jest instytucją procesową, dającą możliwość ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej już ostatecznym postanowieniem lub decyzją, a więc takim od którego nie przysługuje zwyczajny środek prawny w administracyjnym toku postępowania. Możliwość wzruszenia ostatecznego postanowienia w tym trybie uzależniona jest od spełnienia ściśle określonych warunków. Postanowienie takie musi posiadać kwalifikowane wady prawne stanowiące wyłączną podstawę do wzruszenia rozstrzygnięcia w tym nadzwyczajnym trybie postępowania. Zgodnie z art. 247 § 1 z zw. z art. 219 Ordynacji podatkowej organ podatkowy stwierdza nieważność decyzji (postanowienia) ostatecznej, która: 1) została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości; 2) została wydana bez podstawy prawnej; 3) została wydana z rażącym naruszeniem prawa; 4) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną; 5) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie; 6) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały; 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność na mocy wyraźnie wskazanego przepisu prawa; 8) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą. Odnośnie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności, zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, podkreślić należy, że może ono dotyczyć tylko ustalenia, czy decyzja, której wniosek o stwierdzenie nieważności dotyczy, obarczona jest wadami, których enumeratywny katalog określa cytowany przepis. Przypomnieć również należy, że oceny legalności postanowienia, którego dotyczy wniosek o stwierdzenie nieważności, organ dokonuje tylko i wyłącznie na podstawie materiałów zgromadzonych w postępowaniu zwykłym, zakończonym wydaniem ostatecznej decyzji (postanowienia) (wyrok NSA z 2 października 2003 r., III SA 3370/01, Biuletyn Skarbowy 2004, nr 3, poz. 23). Ponieważ sąd administracyjny uprawniony jest do badania legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia, dopuszczalne są jedynie zarzuty skierowane przeciwko rozstrzygnięciu, a jedynie pośrednio dotyczące postanowienia, którego stwierdzenia nieważności domaga się skarżący. Ocena prawidłowości zaskarżonego postanowienia wymaga ustalenia czy organ podatkowy trafnie odmówił stwierdzenia nieważności, tj. czy w sprawie rzeczywiście nie wystąpiła żadna z podstaw stwierdzenia nieważności. We wniosku z dnia [...] sierpnia 2006 r. o stwierdzenie nieważności postanowienia skarżący jako podstawę wskazał art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, tj. rażące naruszenie prawa. Pojęcie rażącego naruszenia prawa nie jest zdefiniowane ustawowo, jednakże w doktrynie i judykaturze wskazuje się, że warunkiem koniecznym do uznania naruszenia prawa za rażące jest oczywisty charakter tego naruszenia. Należy zgodzić się z poglądem, że cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść rozstrzygnięcia pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu, tzn. istnienie tej sprzeczności da się ustalić poprzez proste ich zestawienie. Wada ta występuje wiec, gdy rozstrzygnięcie zostało wydane wbrew nakazowi lub zdarzeniu ustanowionemu w przepisie prawnym, wbrew wszystkim przesłankom przepisu nadano prawa lub ich odmówiono albo też wbrew tym przesłankom obarczono stronę obowiązkiem lub uchylono obowiązek. Nie można natomiast jako rażącego naruszenia prawa traktować błędów w wykładni prawa, w ustaleniach faktycznych czy celowości zastosowania określonych środków procesowych w sytuacji gdy ich zastosowania jest obiektywnie dopuszczalne. Rażące naruszenie prawa będzie miało miejsce w sytuacji, gdy w stanie prawnym niebudzącym wątpliwości co do jego zrozumienia zostaje wydane postanowienie, które treścią swego rozstrzygnięcia stanowi negację całości lub części obowiązujących przepisów. Z powyższych względów nie można uznać za zasadne zarzuty naruszenia wskazanych przez skarżącego w skardze przepisów, a tym bardziej uznać ich za rażące. Odnośnie zarzutów dotyczących zawieszenia postępowania tj. art. 201 § 1 pkt 2 w zw. z art. 203 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, zauważyć należy, że art. 203 § 1 dotyczy sytuacji gdy zwrócenie się do sądu lub organu zależy od woli strony. Natomiast w rozpoznawanej sprawie wytoczenie powództwa o ustalenie jest obowiązkiem organu na podstawie art. 199a § 3 Ordynacji podatkowej. W związku z powyższym, gdy zaistnieją przesłanki wskazane w powołany przepisie, organ nie może czekać na decyzję strony, a zobligowany jest wytoczyć powództwo. Inną kwestią natomiast jest zasadność (celowość) takiego powództwa, co jednak nie może być badane w rozpoznawanej sprawie. Z tego względu przepis art. 203 § 1 Ordynacji podatkowej w ogóle nie mógł mieć zastosowania w sprawie, a więc i nie naruszono jego postanowień. Zauważyć również należy, że ewentualna niecelowość wytoczenia powództwa i tak nie mogłaby być uznana za rażące naruszenie prawa, a więc niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 210 § 1 pkt 4 oraz art. 210 § 4 w zw. z art. 124 § 1 Ordynacja podatkowa. Powyższe rozważania dotyczą również zarzutu naruszenia art. 199a § 3 w zw. z art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacja podatkowa. Stwierdzenie istnienia wątpliwości o których mowa w art. 199a § 3 należy wyłącznie do organu podatkowego. Ewentualna błędna ocena w tym zakresie tj. zwrócenie się do sądu powszechnego mimo obiektywnego braku przesłanek mogących wzbudzić wątpliwości nie może też być uznane za rażące naruszenie prawa. Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 120 i 212 Ordynacji podatkowej oraz art. 219 w zw. z art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej z uwagi na doręczenie postanowienia o zawieszeniu postępowania po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Jak już zaznaczono zawieszenie postępowania nastąpiło z uwagi na tzw. kwestię prejudycjalną, czyli sytuację w której rozstrzygnięcie sprawy podatkowej zależy od wyniku innego postępowania, w tym przypadku sądowego. Zgodnie z art. 70 § 6 pkt 3 Ordynacji podatkowej, bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego zostaje zawieszony z dniem wniesienia żądania ustalenia przez sąd powszechny istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa. Skoro powództwo wytoczono gdy zobowiązanie podatkowe jeszcze nie wygasło na skutek przedawnienia, to nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia i samo postanowienie o zawieszeniu mogło być skutecznie doręczone w całym okresie zawieszenia biegu przedawnienia. Przechodząc do oceny dwóch ostatnich zarzutów podniesionych w skardze tj. rażącego naruszenie przepisów art. 120, art. 122 i art. 124 oraz art. 233 § 1 w zw. z art. 239 Ordynacji podatkowej, zauważyć należy, że sprowadzają się jedynie do polemiki z celowością zawieszenia postępowania podatkowego. Przypomnieć jeszcze raz należy, że w postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia nieważności organ opiera się jedynie na materiałach zgromadzonych do sprawy której rozstrzygnięcie ma być uznane (stwierdzone) za nieważne. Organ w postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia nieważności nie przeprowadza żadnego postępowania dowodowego, a ocenia jedynie wniosek o stwierdzenie nieważności w kontekście poprzedniego rozstrzygnięcia. W związku z tym zarzuty skierowane na braki dowodowe nie mogą odnieść skutków. W szczególności zarzuty takie jak: zaniechanie podjęcia działań w celu wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, nie uwzględnienie wszelkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy, czy naruszenie zasady przekonywania, nakazującej wyjaśnienie stronie zasadności przesłanek którymi kierował się organ nie mogą odnieść skutku. Na marginesie powyższych rozważań, zauważyć należy, że na podstawie uzasadnienia skargi nie sposób jednoznacznie wskazać, czy powyższe zarzuty dotyczą zaskarżonego postanowienia czy też postępowania w spawie w której zawieszono postępowania. Gdyby dotyczyły zawieszenia postępowania niezasadne byłyby również z tego powodu że postępowanie w sprawie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r. nie zostało, z uwagi na zawieszenia, zakończone. Wobec tego przedwczesne byłoby przyjęcie że nie wyjaśniono wszechstronnie okoliczności faktycznych sprawy. Podsumowując zaskarżone postanowienie jak i postępowanie poprzedzające jego wydanie nie posiada wad uzasadniających konieczność wyeliminowania go z obrotu prawnego poprzez stwierdzenie jego nieważności. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, rozpatrując skargę i badając sprawę zgodnie z art. 134 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zmianami) tj. w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, nie stwierdziwszy naruszeń prawa materialnego i procesowego, orzekł jak w sentencji w oparciu o art. 151 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.