I SA/Kr 578/08

Dnia 21sierpnia 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jarosław Wiśniewski po rozpoznaniu w dniu 21 sierpnia 2008 roku na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu P. R. na postanowienie referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 16 czerwca 2008 roku oddalającego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń 2002r. postanawia: oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek M. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia [...] nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiąc styczeń 2002r. We wniosku skarżący podniósł, że ze względu na trudną sytuację majątkową nie stać go na uiszczenie kosztów sądowych gdyż uzyskiwane dochody wystarczają jedynie na pokrycie bieżących wydatków ośmioosobowej rodziny , z której troje członków jest inwalidami. W oparciu o złocone oświadczenie o stanie rodzinnym , majątku i dochodach referendarz sądowy ustalił, iż P. R. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną A. R. oraz pięciorgiem dzieci z czego wszyscy są pełnoletni. Z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskuje dochód w wysokości 8450 najem lokali mieszkalnych i użytkowych przynosi mu natomiast kwotę 970 zł. Czesne za naukę dzieci wynosi ok. 1300 zł. miesięcznie. Czynsz za wynajmowane mieszkanie pochłania kwotę 1800 zł. miesięcznie. Najmłodszy syn cierpi na zespół Downa i wymaga stałej opieki logopedy, nauczyciela - opiekuna i rehabilitanta. Córka A. jest po kilku operacjach stawu kolanowego i oczekuje następnych zabiegów oraz rehabilitacji. Żona A. przygotowuje się do wymiany stawu biodrowego. Okoliczności te zwiększają miesięczne wydatki rodziny o kilkaset złotych. Komornik zajął oszczędności strony skarżącej w wysokości 61 000 zł. P. R. ma dług w bankach, w rachunku bieżącym na 20 000 zł. i na karcie kredytowej na ok. 15 000 zł. Jest jednak właścicielem 1/6 udziału w kamienicy przy ul. S. w K. o pow. ok. 450 m2 oraz 18 udziałów w spółce M. o wartości 1800 zł. Przedmiotów o wartości pow. 3000 euro nie posiada. Dzieci: A. , J., M., C., S. posiadają udziały w nieruchomości rolnej położonej w W. o pow. ok. 10 ha wynoszące po 1/5. W dniu 16 czerwca 2008 r. roku referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wydał postanowienie, na mocy, którego wniosek zwolnienie od kosztów sądowych oddalił. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, Sytuacja finansowa strony skarżącej nie ma znamion wyjątkowości. Nie daje też w ocenie orzecznika podstaw do zwolnienia od kosztów sądowych. Orzekający w ocenie sytuacji finansowej rodziny wziął pod uwagę, iż schorzenia trojga z jej członków pochłaniają dodatkowe koszty a strona skarżąca ma przed tut. Sądem aż 36 spraw. P. R. uzyskuje jednak wysoki dochód - 9420 zł. miesięcznie a argument, że musi utrzymywać ośmioosobową rodzinę nie jest przekonujący. W przypadku zaistnienia trudnej sytuacji majątkowej dorośli członkowie rodziny mogą przecież podjąć pracę. W postanowieniu przypomniano , że dzieci P. R.: A., J., M, C. i S. są już pełnoletnie a uwzględniając nawet schorzenia niektórych z nich pozostali mogą podjąć zatrudnienie. Zdaniem referendarza są to osoby młode tak więc znalezienie pracy w obecnym okresie sprzyjającej koniunktury gospodarczej nie jest problemem. Zwrócono ponadto uwagę , iż łączny koszt wpisów od skarg nie jest zresztą kwotą "astronomiczną" dla strony skarżącej i wynosi 3600 zł. Suma ta jest więc o wiele niższa od uzyskiwanych przez nią dochodów. Wreszcie podniesiono , iż majątek strony skarżącej i jej rodziny jest znaczny . Do szybkiego upłynnienia nadają się udziały w spółce M. o wartości 1800 zł. a biorąc pod uwagę cenę nieruchomości w K. sam udział P. R. w kamienicy przy ul. S. ma wartość kilkadziesiąt razy przekraczająca kwotę wpisów. Podkreślono także , możliwość zaciągnięcia kredytu hipotecznego . Od przedmiotowego postanowienia skarżący , wniósł w ustawowym terminie sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W uzasadnieniu sprzeciwu nie zgodził sie z argumentacją sądu podnosząc , iż sąd nie wziął pod uwagę faktu , iż dzieci są w części niepełnosprawne a przede wszystkim jest to młodzież ucząca sie , natomiast posiadane nieruchomości są w zasadzie niezbywalne a jeżeli już to z dużą stratą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje Zgodnie z treścią art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr l53 poz. l270), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje wówczas, gdy wykaże ona, że nie jest zakresie stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje wtedy, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla siebie i swojej rodziny. Należy zauważyć, iż zgodnie z treścią powołanego powyżej przepisu regulacja w nim zawarta, stanowi odstępstwo od zasady ustanowione zgodnie z art. 199 powołanej ustawy, na mocy, której strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swym udziałem w sprawie, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Rozpoznając, zatem wniosek o przyznanie prawa pomocy Sąd powinien kierować się właśnie tą zasadą. Przytoczone we wniosku okoliczności powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, (o którym mowa powyżej), należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej, w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane w stosunku do osób żyjących w ubóstwie (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę ( post. NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., OZ 862/04, niepubl.). Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie zaistniałe okoliczności nie wskazują, aby skarżący nie był w stanie partycypować w kosztach procesu. Okolicznością decydującą dla oceny, czy skarżący może uiścić wpis sądowy jest wykazanie , że nie posiada środków finansowych, względnie innych aktywów nadających się do zbycia i mogących być zbytymi. Z ustalonych okoliczności sprawy wynika, iż skarżący takie środki posiada, gdyż oprócz wykazanych znacznych dochodów posiada jeszcze majątek w postaci nieruchomości rolnej , jak również 1/6 udziałów w kamienicy położonej w K. o pow. 450 m2 oraz udziały w spółce M. Należy zatem podzielić argumentację referendarza sądowego , iż wartość tego majątku znacznie przekracza wysokość wszystkich wpisów sądowych , bez potrzeby sięgania do majątku dzieci . Należy ponadto podkreślić , iż podniesione przez skarżącego zarzuty o niezbywalności majątku są gołosłowne nie poparte żadnymi argumentami. Zwrócić również należy uwagę , że wysokość opłaty sądowej w niniejszej sprawie nie jest znaczna, jak również łączna kwota wpisu od wszystkich skarg złożonych przez skarżącego jest znacznie niższa od uzyskiwanych przez niego dochodów. Wszczynając spór przed Sądem, skarżący powinien mieć na uwadze, że prowadzenie postępowania sądowego wiązać się będzie koniecznością ponoszenia niezbędnych kosztów. Strona winna, zatem poczynić odpowiednie starania, w celu zabezpieczenia środków finansowych, niezbędnych do pokrycia choćby części kosztów postępowania sądowego. Natomiast zarzut skarżącego , iż sąd nie wziął pod uwagę faktu , iż jego dzieci są w części niepełnosprawne a przede wszystkim jest to młodzież ucząca sie nie znajduje również potwierdzenia w treści uzasadnienia . Oceniając bowiem możliwości zarobkowe rodziny skarżącego wzięto pod uwagę schorzenia część rodziny , akcentując możliwości zarobkowe pełnoletnich i zdrowych dzieci . Sąd również ustosunkował się do możliwości zarobkowych młodzieży uczącej się . W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm./, postanowił jak w sentencji.