I SA/Kr 587/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Bogusław Wolas Sędziowie: sędzia WSA Piotr Głowacki (spr.) sędzia WSA Inga Gołowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 27 kwietnia 2022r., przy udziale P. w K., sprawy ze skargi A. Ś. na decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. dnia 18 marca 2021 r., nr [...], w przedmiocie przyznania pomocy posiadaczowi chryzantem, któremu zagraża utrata płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku spowodowanymi epidemią COVID-19; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. zasądza od Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. na rzecz A. Ś. [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Do Biura Powiatowego ARiMR w K. wpłynął dnia 9-11-2020 r. wniosek strony o przyznanie pomocy dla posiadaczy chryzantem poszkodowanych ograniczeniami związanymi z epidemią COVID-19. W kolejnych korektach składanych z inicjatywy samej strony i przysyłanych drogą pocztową wnioskodawca uzupełniał lub zmieniał dane zawarte w ww. wniosku, przy czym w pełni kompletny wniosek (z wnioskowaniem o wsparcie w formule pomocy publicznej) trafił do organu I instancji w dniu 10-11-2020 r. Postępowanie zostało zakończone decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K., nr [...], z dnia 22-12-2020 r., którą przyznano [...] zł tj. maksymalną wysokość w przypadku pomocy publicznej - równowartość w zł kwoty [...]tys. euro, przy stawce [...] zł za [...] chryzantemę doniczkową. A. Ś. odwołał się podnosząc, iż otrzymał wsparcie w wysokości [...] EUR (w ramach pomocy publicznej), podczas gdy spełniał wszystkie przesłanki do uzyskania wsparcia w wysokości [...] EUR w ramach pomocy de minimis. Złożył w tym zakresie korektę wniosku w dniu 18 listopada 2020r., a nadto wskazał na taką możliwość pomocy Z uwagi na okoliczność prowadzenia przez niego pozarolniczej działalności gospodarczej. Postępowanie odwoławcze zakończyła decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Krakowie z 18 marca 2021 r., nr [...], na mocy której utrzymano decyzję organu I instancji w mocy. W ocenie organu odwoławczego zmiana formuły wnioskowania o pomoc została dokonana przez skarżącego dopiero 10.11.2020r. a zatem po upływie terminu do składania wniosków wyznaczonym na 6.11.2020r. i dlatego nie mogła być uwzględniona. Do tego dnia nie zaznaczono odpowiedniego pola z formą pomocy, stąd aby w ogóle przyznać pomoc nie można było wezwać o uzupełnienie braku wniosku. § 13za ust. 2 i 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2015 r., poz. 187 z późn. zm.) - dalej oznaczonej, jako rozporządzenie dotyczące pomocy chryzantemowej, uniemożliwia wezwanie o braki, skoro wniosek został nadany przed 6.11.2020r. ale wpłynął do organu już po tej dacie. Podkreślono także charakter działalności skarżącego, który jest zarejestrowanym w ARiMR producentem rolnym i ponadto w pierwotnym formularzu wskazał, jako wnioskodawcę osobę fizyczną. W skardze na powyższą decyzję A. Ś. zarzucił naruszenie: - art. § 13za ust. 17 rozporządzenia dotyczącego pomocy chryzantemowej polegające na jego niezastosowaniu poprzez zaniechania przyznania skarżącemu statusu podmiotu występującego o wsparcie de minimis, podczas, gdy było to obligatoryjne, albowiem skarżący występuje, jako posiadacz chryzantem prowadzący pozarolniczą działalność gospodarcza: intencją strony skarżącej było złożenie wniosku adekwatnego do statusu strony ( czego wyrazem jest tez treść wniosku); wnioskowana pomoc jest expressis yerbis pomocą de minimis, która powinna być przyznana w adekwatny sposób do statusu prawnego beneficjenta, jako posiadacza chryzantem prowadzącego pozarolniczą działalność gospodarczą, - art. § 13za ust. 2 oraz ust. 5 w/w rozporządzenia polegające na niewłaściwym zastosowaniu tych przepisów i przyjęcie, iż jego brzemiennie uniemożliwia korektę wniosku w zakresie formy udzielonej pomocy w terminie po 6 listopada 2020r. - podczas termin ten obligował wyłącznie do wskazania we wniosku liczby chryzantem doniczkowych lub ciętych w fazie pełnej dojrzałości niesprzedanych w związku z ograniczeniami na rynku rolnym spowodowanymi epidemia COVID-19, nota bene - możliwość korekty, jako takiej pojawiła się w tekście samego formularza, tym samym nie została wyłączona możliwość korekty co do formy udzielonego wsparcia, czy też w tym przypadku - doprecyzowania wniosku w ramach postępowania, które znajdowało się w toku ( przed jego merytorycznym rozpatrzeniem), - art. 138 §1 pkt 1 kpa polegające na niewłaściwym zastosowaniu tego przepisu poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu, podczas, gdy decyzja ta powinna podlegać uchyleniu, - art. 7 k.p.a. i 77 k.p.a., 8 k.p.a. polegające na niewłaściwym zastosowaniu tychże przepisów poprzez zaniechanie podjęcia przez organy wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, do czego, jako stojące na straży praworządności były zobligowane, co tez naruszyło zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów poprzez: - brak wezwania skarżącego do sprecyzowania o jaką formę pomocy występuje ( tj. pomoc publiczną czy pomoc de minimis), - bezzasadne przyjęcie, iż skarżący wnioskował o pomoc publiczną, w sytuacji, w której takiego wniosku nie można jednoznacznie wysnuć w oparciu o złożony wniosek, - bezzasadne przyjęcie, iż po upływie terminu do składania wniosku, a przed wydaniem decyzji strona nie może dokonać korekty wniosku w zakresie wskazania formy wsparcia, o które występuje. W uzasadnieniu podkreślono, iż skutkiem powyższych uchybień było przyznanie wsparcia w wysokości [...] EUR w ramach pomocy publicznej - nie zaś [...] EUR w ramach pomocy de minimis ( mimo spełnienia wszystkich przesłanek ku temu - co też wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji). Bezspornym jest, iż skarżący składając wniosek o udzielenie pomocy był posiadaczem chryzantem prowadzącym pozarolniczą działalność gospodarczą. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, akcentując niespełnienie przez stronę przesłanki przyznania pomocy, wskazanej w uzasadnieniu decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019r. poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodnoszone w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa, dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.). Skarga jest uzasadniona. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2015 r., poz.187). Rozporządzenie zostało zmienione rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 2 listopada 2020r. (Dz.U. z 2020 r., poz. 1932), które weszło w życie w tym samym dniu. Zmiana dotyczyła dodania § 13 za określającego zasady udzielania pomocy finansowej posiadaczom chryzantem doniczkowych i ciętych w fazie pełnej dojrzałości przeznaczonych do sprzedaży według stanu na dzień złożenia wniosku – będącym mikroprzedsiębiorstwem, małym lub średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia nr 702/2014, któremu zagraża utrata płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku rolnym spowodowanymi epidemią COVID-19. Bezsporne w sprawie pozostaje, iż skarżący spełnia warunki otrzymania płatności, nie było sporna w szczególności ilość chryzantem, która została ustalona w postepowaniu. Sporna pozostawała wysokość i forma pomocy zależna od tego, czy skarżący ma prawo do korekty wniosku w tym zakresie. Zgodnie bowiem z § 13 ust. 5 rozporządzenia wniosek składa się : 1) do dnia 6 listopada 2020 r.; 2) do kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce przechowywania zgłoszonych chryzantem; 3) na formularzu udostępnionym przez Agencję. Zdaniem organu odwoławczego termin 6 listopada 2020 r. jest terminem granicznym dla dopuszczalności wnioskowania o przyznania płatności, a tym samym także dla złożenia zmiany wniosku o przyznanie tej pomocy. Stanowisko organu odwoławczego w zakresie braku możliwości zmiany wniosku po dniu 6 listopada 2020 r. jest nieprawidłowe. Celem dokonanych w dniu 2 listopada 2020 r. zmian rozporządzenia było udzielenie wsparcia posiadaczom chryzantem w pełnej dojrzałości, którzy z powodu zakazu wejścia na cmentarze zostali pozbawieni możliwości ich sprzedaży. Wobec powyższego na organach administracji spoczywał obowiązek udzielenia pomocy wszystkim przedsiębiorcom ponoszącym straty w związku z wprowadzonym zakazem, którzy prawidłowo wykazali ilość chryzantem oddanych podmiotom lub instytucjom określonym w rozporządzeniu. Wprowadzenie przepisów zmieniających rozporządzenie nie zostało poprzedzone odpowiednim vacatio legis, umożliwiającym zapoznanie się z treścią przepisów. Dokładna analiza treści rozporządzenia była konieczna, bowiem uzależniało ono przyznanie pomocy od spełnienia szeregu obowiązków w zakresie zachowania odpowiedniej treści i terminu składanych wniosków. Ponadto rozporządzenie zmieniające przewidywało wyjątkowo krótki okres na złożenie wniosku, to jest 4 dni. W ocenie sądu tryb wdrażania powyższych przepisów pomocowych ma znaczenie dla oceny zarówno treści wniosku jak i możliwości jego korekty. Nie można w tym zakresie stawiać wyższych wymagań wnioskodawcom, niż oddziałom Agencji, które nie były w stanie prawidłowo przygotować się do wykonania rozporządzenia poprzez wydanie formularzy wniosku już w pierwszych dniach obowiązywania nowych przepisów. W związku z powyższym sąd uznał za nieusprawiedliwioną odmowę przyznania prawa skorygowania wniosku po dniu 6 listopada 2020 r. Przepis § 13 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia określa końcową datę złożenia wniosku. Nie jest natomiast tak, jak błędnie przyjęły organy, że jest terminem granicznym dla dokonania korekty - zmiany wniosku. Tym samym należy przyjąć, że skarżący składając wniosek do 6 listopada 2020 r. nie przekroczył terminu określonego w rozporządzeniu również w przypadku dokonania jego korekty po tym dniu. Za powyższą wykładnią terminu określonego w § 13 ust. 5 pkt 1 przemawia także treść przepisu § 14 rozporządzenia, w myśl którego pomoc ustala się w wysokości iloczynu liczby chryzantem oddanych podmiotom lub instytucjom, o których mowa w ust. 6 i podmiotom, o których mowa w ust. 12, oraz stawki pomocy. Przepisy rozporządzenia nie zawierają zakazu zmiany treści wniosku złożonego w terminie. Prezentowany przez organ sposób wykładni § 13 ust. 5 pkt 1 prowadzi do wypaczenia celu rozporządzenia, którym jest przeciwdziałanie skutkom ograniczeń na rynku rolnym spowodowanych epidemią COVID-19. Natomiast uniemożliwienie korekty wniosku jest dodatkowym ograniczeniem uprawnień wnioskodawcy, nie przewidzianym w rozporządzeniu, co prowadzi do wniosku, iż organy naruszyły § 13za ust. 2 i 5 w/w rozporządzenia wywodząc z nich brak prawa do złożenia korekty wniosku. Uchybienie to w efekcie doprowadziło do naruszenia § 13za ust. 17 rozporządzenia poprzez nieprawidłowe określenie statusu podmiotu występującego o wsparcie tj. czy w formie pomocy publicznej czy pomocy de minimis Sąd uznał za logiczne wyjaśnienia skarżącego, że wstępnie nie określił formy pomocy, stąd także nie wykluczył pomocy de minimis, a obowiązkiem organu było w razie wątpliwości, wezwać o sprecyzowanie wniosku, zamiast opierać rozstrzygnięcie na własnej kwalifikacji pomocy publicznej, przewidującej niższą kwotę wsparcia. Sposób wdrażania rozporządzenia utrudniał wnioskodawcom zapoznanie się z jego treścią i staranne przygotowanie wniosku. Negatywne skutki takiego wdrażania aktu prawnego nie mogą obciążać wnioskodawców. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) w zw. z art. 135 ustawy o p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą. Rzeczą organów przy ponownym rozpoznaniu sprawy będzie uwzględnienie przedstawionej w niniejszym uzasadnieniu oceny prawnej. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.