I SA/Kr 590/17

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 29 września 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. W., o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K., z dnia 31.03.2017r., nr [...], w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za grudzień 2013r., luty i marzec 2014r., okres od maja do grudnia 2014r. oraz styczeń 2015r. postanawia: zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek B. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K., z dnia 31.03.2017r., nr [...], w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za grudzień 2013r., luty i marzec 2014r., okres od maja do grudnia 2014r. oraz styczeń 2015r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów B. W. ur. w 1960r. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną E. W. ur. w 1959r. Jest on zatrudniony na podstawie umowy o pracę, ze średnim miesięcznym wynagrodzeniem w wysokości 1706,44 zł, netto (wynagrodzenie za czerwiec 2017r. wyniosło 1770,94 zł). Żona otrzymuje świadczenie przedemerytalne w wysokości 886,40 zł, miesięcznie , netto. W 2016r. B. W. uzyskał 15 898,62 zł dochodu, przy przychodzie w wysokości 17 933,49 zł, a E. W. uzyskała 11 750,75 zł, dochodu, przy takim samym przychodzie. Zobowiązania i stałe, miesięczne, wydatki rodziny obejmują : opłatę za gaz 73,26 zł , opłatę za energię elektryczną - 156,35 zł , opłatę za telefon - 160,92 zł, opłatę komunalną – 60 zł (180 zł : 3 miesiące = 60 zł), koszty leków – 100 zł, opłatę RTV - 57,82 zł, koszty dojazdów do pracy – 120 zł, koszty środków czystości – 50 zł, koszty wywozu ścieków – 56,66 zł (170 zł : 3 miesiące = 56,66 zł), koszty ubezpieczenia indywid. – 106,50 zł, koszty ubezpieczenia majątku – 30 zł, podatek od nieruchomości – 47,41 zł (569 zł : 12 miesięcy = 47,41 zł), koszty spłaty pożyczek – 543,27 zł. Wnioskodawca nie posiada oszczędności ani przedmiotów o wartości pow. 5000 zł. Małżonkowie są współwłaścicielami, na prawach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej, nieruchomości rolnej, położonej w W. , gmina L., o pow. 0,33 ha, zabudowanej domem o pow. 76 m2, o wartości 210 000 zł. Zdaniem orzekającego wniosek zasługuje na uwzględnienie. Instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Umożliwia ona dostęp do sądu podmiotom, które nie są w stanie samodzielnie pokryć kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowego. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym ma też charakter wyjątkowy. Stosowane jest wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2016r., poz. 718 z p. zm.), zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Instytucja ta stanowi jednocześnie formę dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co stosowanie jej powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W myśl art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, w zakresie całkowitym przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246§1 pkt 1 i 2 w/w ustawy). W przedmiotowej sprawie strona skarżąca wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. Taki wniosek zgodnie z art. 245 §3 w/w ustawy objęty jest definicją prawa pomocy w zakresie częściowym. Przesłanką wymagającą oceny jest więc fakt, czy strona skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny , należy natomiast rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005r. , sygn. akt. FZ 794/04 , postanowienie NSA z dnia 07.03.2012r., sygn. akt I FZ 29/12 ). Obecna sytuacja strony nie daje, zdaniem orzekającego, możliwości poniesienia przez nią kosztów sądowych, które na obecnym etapie obejmują wpis od skargi w wysokości 500 zł. Oboje małżonkowie otrzymują wprawdzie stały miesięczny dochód, ale nie jest on wysoki i wynosi łącznie ok 2592, 84 zł (1706,44 zł + 886,40 zł = 2592, 84 zł), co przy wskazanych wydatkach (nieuwzględniających kosztów wyżywienia) i braku zasobów pieniężnych nie daje możliwości poczynienia oszczędności, które mogłyby być przeznaczone na koszty sądowe. Wnioskodawca nie ma też zdolności kredytowej na kolejny kredyt czy pożyczkę, których zresztą nie miałby jak spłacać. Biorąc więc pod uwagę powyższe, przedmiotowy wniosek należało uznać za uzasadniony i zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. W związku z tym orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 244§1 , art. 245§3, art. 246§1 pkt. 2) w zw. z art. 258 § 1 i 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2016r., poz . 718 z p. zm. ).