I SA/Kr 602/08

Dnia 25 lipca 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Zawadzka po rozpoznaniu w dniu 25 lipca 2008 roku na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu P. R. na postanowienie referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 16 czerwca 2008 roku oddalającego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej Nr: [...] z dnia [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za miesiąc styczeń 2004 r. postanawia: oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek M. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia [...] nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiąc styczeń 2004r. Jak wynikało z uzasadnienia wniosku, P. R. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną A. R. ur. w [...]., córkami: A. R. ur. w [...], M. R. ur. w [...], C.R. ur. w [...] oraz synami: J. R. ur. w [...] S. R. ur. w [...] oraz M. R. ur. w [...]. Z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskuje miesięcznie dochód w wysokości 8450 zł, natomiast najem lokali mieszkalnych i użytkowych przynosi mu natomiast kwotę 970 zł. Czesne za naukę dzieci wynosi ok. 1300 zł miesięcznie. Czynsz za wynajmowane mieszkanie pochłania kwotę 1800 zł miesięcznie. Najmłodszy syn cierpi na [...] i wymaga stałej opieki logopedy, nauczyciela - opiekuna i rehabilitanta. Córka A. jest po kilku operacjach stawu kolanowego i oczekuje następnych zabiegów oraz rehabilitacji. Żona A. przygotowuje się do wymiany stawu biodrowego. Okoliczności te zwiększają miesięczne wydatki rodziny o kilkaset złotych. Komornik zajął oszczędności strony skarżącej w wysokości 61 000 zł. P. R. ma także dług w bankach, w rachunku bieżącym na 20 000 zł. i na karcie kredytowej na ok. 15 000 zł. Jednocześnie jest właścicielem 1/6 udziału w kamienicy przy ul. S. w K. o pow. ok. 450 m2 oraz 18 udziałów w spółce M. o wartości 1800 zł. Skarżący podał, że nie posiada przedmiotów o wartości przekraczającej 3000 euro. Dzieci skarżącego: A., J., M., C., S. posiadają udziały w nieruchomości rolnej położonej w W. o pow. ok. 10 ha wynoszące po 1/5. W dniu 16 czerwca 2008 roku referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wydał postanowienie, na mocy którego oddalił wniosek o zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, iż w ocenie orzekającego, sytuacja finansowa skarżącego nie daje podstaw do przyznania mu prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. Orzekający wziął pod uwagę schorzenia trojga z członków rodziny oraz fakt, że skarżący wniósł przed tutejszy Sąd skargi na 36 spraw. Jednocześnie uzasadnił, że skarżący osiąga dochody w znacznej wysokości. Ponadto zwrócono uwagę, na ilość i wartość posiadanych przez skarżącego praw do nieruchomości, co sprawia że skarżący posiada przynajmniej zdolność kredytową. Podniesiono także możliwość spieniężenia należących do niego udziałów w spółce M. o wartości 1800 zł. Referendarz tutejszego Sądu zauważył, że zdrowe dzieci skarżącego są pełnoletnie i mogą podjąć zatrudnienie w przypadku wystąpienia takiej potrzeby. Skarżący, wniósł w ustawowym terminie sprzeciw od powyższego postanowienia referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżący podniósł, iż jego dzieci nie mogą podjąć zatrudnienia albowiem jest to młodzież częściowo niepełnosprawna i nadal ucząca się. Dodał też, że sprzedaż posiadanych majątków w zasadzie nie jest możliwa, a jeśli już, to z dużą stratą. Ponadto stwierdził, że dochody na podstawie których wydana zaskarżone postanowienia stanowią wartość brutto, a nadto że nie posiada żadnych wolnych środków. Skarżący dodał, że jego niepewną sytuację finansową pogłębia chaotycznie prowadzone w jego sprawach podatkowych postępowania egzekucyjne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Zgodnie z treścią art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr l53 poz. l270), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje wówczas, gdy wykaże ona, że nie jest zakresie stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje wtedy, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla siebie i swojej rodziny. Należy zauważyć, również, co niejednokrotnie podkreślał Naczelny Sąd Administracyjny w swoich orzeczeniach, iż zgodnie z treścią powołanego powyżej przepisu regulacja w nim zawarta, stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej zgodnie z art. 199 powołanej ustawy, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swym udziałem w sprawie, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. W przypadku prawa pomocy mamy do czynienia z pomocą budżetu Państwa osobom, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywoływania uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu Państwa i powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście niemożliwe. Ponadto podnieść należy, że opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego typu danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też może być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucania ciężaru dotyczącego danej osoby na pozostałych współobywateli. Rozpoznając, zatem wniosek o przyznanie prawa pomocy Sąd powinien kierować się właśnie tą zasadą. Przytoczone we wniosku okoliczności powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, (o którym mowa powyżej), należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej, w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych". Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie zaistniałe okoliczności nie wskazują, aby skarżący nie był w stanie ponieść kosztów postępowania w wysokości należnego wpisu sądowego. Podkreślić należy, iż skarżący jest zdrową osobą mającą wysoki, stały dochód uzyskiwany z różnych źródeł. Przyjmując nawet, że kwota wskazana przez skarżącego jest wartością brutto, stanowi ona wyższy niż przeciętny w społeczeństwie dochód rodziny. Dochód ten przewyższa także wartość wpisów należnych we wszystkich toczących się sprawach ze skargi skarżącego. W ocenie Sądu nie bez znaczenia jest fakt posiadania przez skarżącego praw do nieruchomości mających znaczną wartość materialną, które mogą generować stały dochód. Ponadto stanowią zabezpieczenie skutkujące zdolnością kredytową skarżącego zatem skarżący bez pozbywania się środków trwałych majątku jest w stanie zdobyć środki na pokrycie należnych wpisów sądowych. Podkreślić należy, że kamienica przy ul. S. w K., znajduje się w ścisłym centrum miasta, tuż przy [...], gdzie ceny nieruchomości sięgają rzędu kilkunastu tysięcy złotych za m- powierzchni. Sąd wziął pod uwagę fakt, że rodzina skarżącego jest wielodzietna, przy czym trzech z członków rodziny cierpi na poważne schorzenia. Jednakże nie można pominąć okoliczności, że zdrowe dzieci skarżącego są pełnoletnie i nawet jeżeli wymagają wsparcia finansowego skarżącego ze względu na kontynuację nauki, to w pewnym zakresie, poprzez chociażby dorywczą pracę, mogą przyczyniać się do swojego utrzymania. Skarżący ma także możliwość spieniężenia należących do niego udziałów w spółce M. o wartości 1800 zł. Zgodnie z orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2002 r.(Sygn. akt OZ 862/04, niepul.), które w pełni podziela orzekający Sąd, strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę. Zgodnie z § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 września 2007 r. w sprawie minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2007 r. (Dz. U. z 2007 r. Nr 171, poz.1209) od dnia 1 stycznia 2008 r. minimalne wynagrodzenie za pracę wynosi 1126 zł . Sytuacja materialna skarżącego w żaden sposób nie pozwala zaliczyć go do grona osób ubogich, a do takich właśnie osób powinna być skierowana pomoc państwa celem zrównania ich praw w zakresie dostępności do Sądu. Należy również zauważyć, że wszczynając spór przed Sądem skarżący powinien mieć na uwadze, że prowadzenie postępowania sądowego wiązać się będzie koniecznością ponoszenia niezbędnych kosztów. Strona winna, zatem poczynić odpowiednie starania, w celu zabezpieczenia środków finansowych, niezbędnych do pokrycia choćby części kosztów postępowania sądowego. Nie bez znaczenia jest także fakt, że przedmiotowe postępowanie ma związek z prowadzoną przez skarżącego działalnością gospodarczą, a zatem skarżący, jako przedsiębiorca powinien liczyć się z kosztami ewentualnych procesów sądowych Dodatkowo podkreślić należy, iż zgodnie z art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji, przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżoną decyzję, zwrot kosztów postępowania, niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na podstawie art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 02 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.