I SA/Kr 608/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jarosław Wiśniewski po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J. S. od postanowienia Starszego Referendarza Sądowego z dnia 21 września 2017 r. oddalającego wniosek o ustanowienie radcy prawnego z urzędu w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 30 marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za I-III kwartał 2010 r. postanawia: - utrzymać w mocy postanowienie Starszego Referendarza Sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 21 września 2017 r. sygn. akt I SA/Kr 608/17 - J. S. zwrócił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. We wniosku skarżący oświadczył, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jego miesięczny dochód z wynagrodzenia za pracę na 1/8 etatu wynosi 150 zł. Zobowiązania i stałe wydatki wnioskodawcy przedstawiają się następująco: alimenty 400 zł, mieszkanie plus media 850 zł, leczenie 50 zł. W skład majątku skarżącego wchodzi mieszkanie o powierzchni 60 m˛ i wartości 260.000 zł. Nie dysponuje on oszczędnościami, papierami wartościowymi, wierzytelnościami, ani przedmiotami o wartości powyżej 5.000 zł. W uzasadnieniu wniosku skarżący powołał się na brak środków na pokrycie zobowiązania. W związku z tym, że dane zawarte w złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie były wystarczające do oceny sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych J. S., zarządzeniem z dnia 31 lipca 2017 r. został on wezwany do uzupełnienia wniosku w terminie 7 dni poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. Odnosząc się do wezwania skarżący potwierdził, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Przedłożył zaświadczenie z dnia 25 sierpnia 2017 r. o zatrudnieniu w firmie D. E. D. i wysokości wynagrodzenia za ostatnie trzy miesiące (tj. za maj, czerwiec i lipiec 2017 r.) w kwocie 750 zł brutto (647,16 zł netto). Oświadczył, że nie uzyskuje dodatkowych dochodów z tytułu umowy zlecenia, umowy o dzieło, pracy dorywczej, czy sezonowej. Nie korzysta też z pomocy opieki społecznej. Skarżący podał, że posiada trzy rachunki bankowe: w [...], którego historia w okresie od 1 maja do 31 lipca 2017 r. nie wykazuje jakichkolwiek operacji, a saldo wynosi 0,79 zł, w Banku M. rachunek obciążony jest zajęciami egzekucyjnymi, a w okresie od 1 maja do 30 czerwca 2017 r. nie dokonywano żadnych wpłat, ani wypłat, a jego saldo wynosiło 1,01 zł oraz w Banku Millenium rachunek firmowy dla FH A. J. S., w ramach którego saldo Konta Biznes za maj, czerwiec i lipiec 2017 roku wynosiło 603,60 zł, a Rachunku Biznesowego EUR wynosiło 0,52 euro. Skarżący określił swoje wydatki na wyżywienie na wartość 450 zł. Ponosi też koszty czynszu, gazu, wody i energii elektrycznej. Przedłożony rachunek za energię elektryczną, stanowiący rozliczenie sprzedaży za okres od 6 października 2016 r. do 18 kwietnia 2017 r. opiewa na kwotę 320,74 zł, a czynsz za mieszkanie skarżącego według załączonej informacji Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] wynosi 665,65 zł Skarżący podał ponadto, że nie kupuje ubrań i nie posiada ubezpieczeń. Nie jest właścicielem, ani współwłaścicielem pojazdów mechanicznych. Opłaca alimenty na syna zasądzone wyrokiem z dnia 5 sierpnia 2016 roku w wysokości 400 zł (do pisma zostały załączone potwierdzenia uiszczenia alimentów za sierpień 2017 r. oraz kwoty 1.287 zł wpłaconej w dniu 11 lipca 2017 r. na rachunek Komornika L. D.). Starszy Referendarz Sądowy postanowił o oddaleniu wniosku. W uzasadnieniu wskazano, że dane zawarte w złożonym przez skarżącego oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach w formularzu "PPF" nie są wystarczające do wolnej od wątpliwości oceny jego sytuacji materialnej, a wezwanie do uzupełnienia tych danych wątpliwości tych nie usunęło. Wyjaśnienia skarżącego nadal bowiem nie tworzą wiarygodnego, spójnego i rzetelnego obrazu jego zdolności płatniczych. Zdaniem orzekającego brak bilansowania się dochodów i wydatków poddaje w wątpliwość oświadczenie skarżącego w zakresie dotyczącym źródeł jego utrzymania. Skoro bowiem bieżące wydatki przekraczają ośmiokrotnie deklarowane dochody, a skarżący nie określa źródeł pokrywania tego deficytu, uzasadniona jest wątpliwość co do rzetelności złożonych przez niego oświadczeń w tym przedmiocie. Już tylko dokonana w dniu 11 lipca 2017 r. płatność na rachunek komornika kwoty 1.287 zł tytułem alimentów dwukrotnie przekracza wysokość deklarowanego wynagrodzenia za pracę za trzy miesiące. Jeśli skarżący zdołał wygospodarować środki pieniężne w takiej wysokości na uregulowanie zobowiązań alimentacyjnych, na pokrycie kosztów bieżącego utrzymania musiał czerpać środki finansowe z innego źródła, którego nie ujawnił. Przedstawione okoliczności potwierdzają, że skarżący wbrew obowiązkowi zachowania należytej staranności nie wykazał w sposób pełny, rzetelny i niebudzący wątpliwości swojej sytuacji materialnej. W dalszym ciągu istnieją bowiem niejasności co do możliwości płatniczych strony, które musiały skutkować negatywnymi konsekwencjami w postaci odmowy przyznania prawa pomocy. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł sprzeciw, w którym wskazał, iż zaistniała sytuacja jest konsekwencją prowadzonej działalności gospodarczej. Stwierdził, iż wykorzystał wszystkie możliwości w celu uniknięcia upadłości, a rzeczywistość przerosła jego możliwości, co skutkuje stanem depresji. Pozorna stabilizacja pozwalała na posiadanie długo oczekiwanej córki, na której wychowanie skarżący poświęca dużo czasu. Skarżący wskazał, że wykonuje grzecznościowo drobne prace dla osób prywatnych i szuka zatrudnienia na umowę o pracę. Uzyskał też nowe kwalifikacje zawodowe i obecnie stara się na uzyskanie doświadczenia. Zlikwidował fundusz emerytalny na pokrycie niezbędnych potrzeb. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: W myśl art. 260 § 1 i 2 P.p.s.a., sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu i rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z treścią art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.), zaś częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 P.p.s.a.). Natomiast zgodnie z przepisem art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej może nastąpić: w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że prawo pomocy jest odstępstwem od zasady odpłatności postępowania sądowego i z tego powodu jego przyznanie następuje w wyjątkowych przypadkach, a mianowicie w sytuacji, gdy ograniczone możliwości płatnicze strony lub ich brak pozbawiają ją możności skorzystania z przysługującego jej prawa do sądu. Przeszkoda ta musi być realna, a do stwierdzenia jej zaistnienia niezbędne jest dokładne poznanie sytuacji wnioskodawcy. To na składającym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar przekonania Sądu, że znajduje się w sytuacji, która została uznana przez ustawodawcę za usprawiedliwiającą przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 listopada 2012 r., sygn. akt: l FZ 429/12, LEX nr 1247073). W przedmiotowej sprawie skarżący, wezwany do przedstawienia szczegółów dotyczących jego sytuacji finansowej, dokonał tego przedstawienia w sposób, który wzbudził uzasadnione wątpliwości u orzekającego. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia słusznie wskazano, że wyjaśnienia skarżącego nie tworzą wiarygodnego, spójnego i rzetelnego obrazu jego zdolności płatniczych. Wątpliwości tych nie usunęło wezwanie do uzupełnienia danych. Stwierdzić zatem należy, iż skarżący nie przedstawił wystarczającego zasobu informacji, które pozwoliłby na jednoznaczną ocenę jego sytuacji majątkowej, co jest kwestią podstawową dla przyznania prawa pomocy. Tym samym, ze względu na brak wystarczających danych, które mogłyby uzasadniać przyznanie prawa pomocy, takie przyznanie prawa pomocy było niemożliwe. Z tego też względu, orzekający Starszy Referendarz Sądowy, z powodu niedostarczenia przez skarżącego wystarczającej ilości informacji, które obrazowałyby jego sytuację majątkową, w sposób uzasadniony nie mógł przychylić się do wniosku skarżącego. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe. Sąd nie kieruje się w tym zakresie zasadami słuszności, lecz bada stan majątkowy wnioskodawcy (post. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 maja 2017r., sygn. akt: II SA/Kr 1362/16, CBOSA). Wynika z tego, że aby dokonać wspomnianej oceny wniosku, Sąd musi dysponować dostateczną ilością informacji, pozwalającą na zbadanie stanu majątkowego wnioskodawcy. W przedmiotowej sprawie skarżący, pomimo wezwania, nie dostarczył wystarczającej ilości takich informacji, a przedstawione przez niego wyjaśnienia nie pozwalają na wystarczające zobrazowanie jego stanu majątkowego. Zauważyć ponadto należy, że skarżący na etapie sprzeciwu nie przedstawił argumentacji (ani nie załączył wspierających taką argumentację dokumentów), która mogłaby skutecznie podważyć ocenę wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy, dokonaną w zaskarżonym postanowieniu. W treści sprzeciwu bowiem wnioskodawca jedynie lakonicznie oraz w sposób enigmatyczny odnosi się przede wszystkim do swojej sytuacji osobistej, i na poparcie nawet tych twierdzeń nie została załączona żadna dokumentacja. W związku z powyższym stwierdzić należy, iż skarżącemu prawidłowo i zasadnie odmówiono przyznania prawa pomocy. Skarżący nie spełnił bowiem przesłanek przyznania prawa pomocy. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 260 § 1 P.p.s.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.