I SA/Kr 612/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący SędziaNSA Krystyna Kutzner (spr.) Sędziowie AWSA Dorota Dąbek WSA Elżbieta Kremer Protokolant Monika Musiał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2005 r. sprawy ze skargi R. N. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 28 lutego 2003r. Nr [...] w przedmiocie wartości celnej towaru 1. uchyla zaskarżoną decyzję , 2. orzeka, że uchylona decyzja nie może być wykonywana, 3. ustala wartość przedmiotu sporu na kwotę [...] złotych ( słownie : [...] złotych). 4. zarządza zwrot z kasy Sądu nadpłacony wpis na rzecz strony skarżącej w kwocie [...] zł (słownie: [...] złote i [...] groszy), 5. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie [...] zł (słownie[...] złotych). W dniu [...] 2002 r R. N.zgłosił do objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym samochód osobowy marki LAND ROVER rok produkcji 2002 , przywieziony z Niemiec . Do zgłoszenia celnego skarżący załączył fakturę nr [...] z dnia [...] 2002 r , określającą wartość przedmiotowego pojazdu na kwotę [...] EUR . W zgłoszeniu celnym zastosowano stawkę celną obniżoną w wysokości 0% właściwą dla towarów pochodzących z Unii Europejskiej . Naczelnik Urzędu Celnego, działając na podstawie art.23 § 7 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r - Kodeks celny (Dz.U. Nr 23, poz. 117 ze zm.) zakwestionował wiarygodność faktury i decyzją z dnia [...] 2002 r uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe oraz ustalił wartość celną przedmiotowego pojazdu na kwotę [...] zł na podstawie art.29 § 1 w/w ustawy. Weryfikacji zgłoszonego towaru dokonano w oparciu o Ekspertyzę stanu technicznego określającą wartość na rynku polskim przedstawionego pojazdu na kwotę [...] PLN. Ekspertyza ta była również podstawą do ustalenia wartości celnej przedmiotowego samochodu. Dyrektor Izby Celnej, po rozpatrzeniu odwołania skarżącego , decyzją z dnia [...] 2003 r uchylił w całości zaskarżone rozstrzygnięcie , uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części określającej wartość celną towaru , wartość statystyczną oraz podstawę opłaty i orzekł w tym zakresie w następujący sposób : wartość celna towaru - [...] zł, wartość statystyczna - [...] PLN, podstawa opłaty [...] PLN. Organ odwoławczy stwierdził , że cena podana w dokumentach załączonych do zgłoszenia celnego nie jest bezwzględnie wiążąca dla organów celnych. Wartość transakcyjna nie zawsze odpowiada wartości towaru . Ocena wiarygodności danych musi być oparta na obiektywnych przesłankach , jakimi w przypadku samochodów mogą być specjalistyczne katalogi cen pojazdów używanych na rynkach zagranicznych. Prawidłowo należało dokonać porównania z danymi wynikającymi z katalogu wydanym przez wydawnictwa, zawierającego uśrednione ceny samochodów używanych na rynku niemieckim we [...] 2002 r. W katalogu tym cena samochodu odpowiadającego typowi pojazdu sprowadzonego tj. marki LAND ROVER, z silnikiem wysokoprężnym ,rok produkcji 2000 wyniosła [...] EUR . Analizy dokonano na przykładzie pojazdu o niższych parametrach technicznych oraz starszym wieku produkcji , niż pojazd będący przedmiotem importu . Wartość zadeklarowana przez skarżącego była niższa od w/w o 45% .Różnica ta byłaby jeszcze większa w odniesieniu do pojazdu wyprodukowanego w 2002 r. W przypadku zakwestionowania wiarygodności dokumentów służących do określania wartości celnej towaru , ustalenie tej wartości następuje w oparciu o jedną z metod określonych w art.25 - 29 Kodeksu celnego. W rozpatrywanej sprawie dokonując ustalenia wartości celnej przedmiotowego pojazdu organ celny zastosował metodę określoną w art.29 Kodeksu celnego. Postępowanie w tej kwestii zostało opracowane przez Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej i opublikowane w formie załącznika do Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 września 1999 r - Wyjaśnienia dotyczące wartości celnej (Dz.U.Nr 80, poz.908 ). W świetle w/w przepisu przy ustalaniu wartości celnej używanych pojazdów tą metodą można oprzeć się na katalogach lub specjalistycznych czasopismach podających bieżące ceny na rynku kraju importu dla używanych pojazdów samochodowych Organ celny przyjął za podstawę cenę pojazdu w wysokości [...] PLN określoną przez rzeczoznawcę w Ekspertyzie Stanu Technicznego z dnia [...] 2002 r. Ekspertyza ta była wykonana w oparciu o katalog. Samochody osobowe" Cenę katalogową pomniejszono o kwotę podatku VAT w wysokości 22% i podatku akcyzowego w wysokości 3,1%. W wyniku przeprowadzonej kalkulacji otrzymano kwotę [...] zł , tj. [...] EUR stanowiącą podstawę wymiaru należności celnych. Dyrektor Izby Celnej podniósł, że ekspertyza była wykonana na zlecenie skarżącego , który nie kwestionował wartości rynkowej pojazdu określonej w tym dokumencie . Przedłożona przez skarżącego faktura sprzedaży w Polsce przedmiotowego samochodu z dnia [...] 2002 r określała wartość brutto pojazdu na kwotę [...] zł tj. o 40% niższą od wartości rynkowej ustalonej przez rzeczoznawcę. Organ celny poddał wątpliwość , czy faktura ta obejmowała wszystkie płatności związane z ceną tego pojazdu i z tego powodu odmówił jej mocy dowodowej. Dyrektor Izby Celnej podniósł, że użyte wydawnictwa oraz wydawnictwo " Informator rynkowy. Samochody osobowe " podają bieżące ceny na rynku niemieckim oraz na rynku polskim. W ocenie organu odwoławczego , są to informacje o cenach średnich pojazdów , ustalone na podstawie analizy prowadzonej na próbie samochodów używanych z całego obszaru odpowiednich krajów. Dane uwzględniaj ą spadek ceny w wyniku wieku , przebiegu i stanu technicznego pojazdów. W ocenie Dyrektora Izby Celnej przy zastosowaniu do ustalenia wartości celnej towaru metodą ostatniej szansy nie ma wskazań do odliczenia od uśrednionej wartości rynkowej z katalogu marży lub innych narzutów , ponieważ import samochodów używanych , wprowadzonych na polski obszar celny jest importem indywidualnym , a nie dla celów handlowych. W związku z zarzutem , że od wartości rynkowej ustalonej na podstawie katalogu odliczono jedynie kwotę odpowiadającą stawce podatku akcyzowego w wysokości 3,1% i kwotę odpowiadającą stawce podatku VAT w wysokości 22% organ celny wyjaśnił , że przyjęcie takich metod kalkulacji wynika z konieczności uwzględnienia elementów kształtujących ceny importowanych samochodów na rynku polskim. Istotą tych odliczeń jest dążenie do uniknięcia zjawiska podwójnego opodatkowania tego samego towaru. Z kolei brak odliczenia przy kalkulacji wartości celnej kwoty odpowiadającej stawce cła autonomicznego wynika z faktu , że typ samochodu importowanego jest produkowany w krajach Unii Europejskiej i dopuszczenie do obrotu takich towarów* odbywa się w praktyce wyłącznie z zastosowaniem stawek celnych obniżonych w wysokości 0%. Co do zarzutu nie uwzględnienia przy ustalaniu wartości stanu technicznego ( w tym przebiegu i uszkodzeń ) , organ celny wyjaśnił , że Rozporządzeniem z dnia 8 marca 2001 r Minister Środowiska zmienił rozporządzenie w sprawie klasyfikacji odpadów (Dz.U. Nr 17, poz.204) , które to przepisy zostały wprowadzone w celu wyeliminowania importu samochodów znacznie uszkodzonych i nadmiernie zużytych. W związku z powyższym nie ma wskazań do odliczenia od uśrednionej wartości rynkowej z katalogu określonego w procencie stopnia uszkodzenia pojazdu , gdyż pojazdy uszkodzone nie mogą być objęte procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym . Dotyczy to także korekt z tytułu ponadnormatywnego zużycia. Z zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu będącego przedmiotem importu wynika , że w momencie zgłoszenia celnego był on sprawny technicznie i został dopuszczony do ruchu. Odnośnie naruszenia przepisów postępowania a to , art.121, art.122. art.124, art.125, art.129, art.187 , art.191 , art.192 i art.210 Ordynacji podatkowej Dyrektor Izby Celnej stwierdził , że zarzuty te nie znajdują potwierdzenia w materiale dowodowym ; działania organu celnego były dokonane na podstawie obowiązujących przepisów . Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego , w której skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego , a to art.23 , art.29 , art.85 § 1 i art.222 § 1 Kodeksu celnego oraz przepisów postępowania tj. art.120 , art.121, art.122. art.124, art.187 , art.191 i art.192 Ordynacji podatkowej . Skarżący podniósł , że samochód będący przedmiotem importu został zakupiony jako uszkodzony w zakresie opisanym w wyniku rewizji dokonanej przez organ I instancji. Wartość samochodu uszkodzonego jest z oczywistych względów niższa, niż samochodu nieuszkodzonego. Organ celny kwestionując wartość transakcyjną powołał się na katalog zawierającego ceny samochodów nieuszkodzonych. Ceny te nie uwzględniają uszkodzeń , dlatego nie można stwierdzić , iż cena zadeklarowana jest zaniżona Przedmiotowy samochód został sprzedany w Polsce za kwotę [...] zł co dowodzi, że pojazd ten znacznie odbiegał wartością od cen , które można było uzyskać ze sprzedaży samochodu z tego rocznika , w dobrym stanie technicznym i nieuszkodzonego. Rzeczywista wartość przedmiotowego pojazdu odbiegała od cen zawartych w katalogu Skarżący zarzucił, że przy ustalaniu wartości celnej organ celny oparł się na ekspertyzie , która została sporządzona na podstawie katalogu a w jego ocenie bardziej miarodajny jest katalog, z uwagi na metody zbierania danych. Przyjęta do kalkulacji kwota [...] zł jest wartością samochodu nieuszkodzonego , natomiast nie dotyczy samochodu będącego przedmiotem importu , który był pojazdem uszkodzonym. Zgodnie z art.85§ l Kodeksu celnego należności celne przywozowe są wymagane według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego Wartość celna ustalona przez organ celny w odniesieniu do samochodu będącego przedmiotem niniejszego postępowania nie uwzględnia rzeczywistego stanu tego pojazdu. Dyrektor Izby Celnej powołując się na Wyjaśnienia Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej zignorował wskazówki zawarte w tych wyjaśnieniach , zgodnie z którymi należy uwzględniać stan pojazdu i wszystkie elementy wpływające na jego wartość np. nadzwyczajne zużycie , naprawy , remonty , akcesoria , w porównaniu z wartością typowego pojazdu służącego za punkt odniesienia . W ocenie skarżącego nie można zignorować uszkodzeń przy ustalaniu wartości celnej pojazdu twierdząc , że uszkodzone samochody nie mogą być objęte procedurą dopuszczenia do obrotu. Uszkodzenie lakieru i blacharki w ograniczonym zakresie nie powoduje , że pojazd taki staje się odpadem w rozumieniu rozporządzenia Ministra Środowiska. Ponadto skarżący podniósł, że zgodnie z zaleceniami w/w Technicznej Komitetu metody ustalania wartości celnej towaru muszą być stosowane z rozsądną elastycznością. Nie uzasadnione jest stanowisko Dyrektora Izby Celnej odmawiające odliczenia od wartości rynkowej cła w wysokości 35% min. [...] EUR/szt. , gdyż organ celny nie udowodnił , iż cena katalogowa obejmuje cło obniżone , które stosuje się po spełnieniu określonych warunków. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Sprawy , w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r i postępowanie nie zostało zakończone , zgodnie z art.97 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r , Nr 153, poz.1271 ze zm.) , podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ). Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem . Oznacza to , że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji . Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy , gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania , że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 w/w ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W rozpatrywanej sprawie skarga zasługuje na uwzględnienie , gdyż organy celne naruszyły obowiązujące przepisy prawa w zakresie niżej opisanym. Podstawą wymiaru cła jest wartość celna towaru , która zgodnie z art.23§1 Kodeksu celnego jest ceną faktycznie zapłaconą lub należną za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny. Wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną w wypadku, gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego, albo gdy nie zostaną one przedstawione przez zgłaszającego ( art.23 § 7 ). Dopuszczalność wyeliminowania zasady określonej w art.23 § 1 Kodeksu celnego uzależniona jest od łącznego spełnienia dwóch przesłanek : 1/ brak wiarygodności dokumentów lub brak samych dokumentów , 2/ wskazania przez organ celny przyczyn braku wiarygodności dokumentów . W rozpatrywanej sprawie ograny celne zakwestionowały wartość transakcyjną zaimportowanego samochodu z uwagi na niską cenę wskazaną w fakturze zakupu w stosunku do wartości wynikającej z katalogu Sąd podzielił stanowisko organów celnych , że różnica 45% między ceną zadeklarowaną, a ceną wynikającą z katalogu i to w odniesieniu do pojazdu o dwa lata starszego , bo z 2000 r uzasadniała odmowę uznania za wiarygodną cenę zadeklarowaną. Materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy potwierdza , że zaimportowany samochód posiadł " lekkie " wgniecenia i uszkodzenia lakieru , jednak uszkodzenia te nie mogły spowodować tak znacznej różnicy w wartości tego pojazdu . Tak więc twierdzenie , że zadeklarowana wartość nie mogła być uznana za wartość transakcyjną , znajduje uzasadnienie w materiale dowodowym. Zakwestionowanie zadeklarowanej wartości celnej samochodu obligowało organ celny do ustalenia tej wartości . W rozpatrywanej sprawie zasadne było zastosowanie metody określonej w art.29 Kodeksu celnego , jednak postępowanie w tym zakresie było wadliwe. Dyrektor Izby Celnej przyjął za podstawę obliczeń cenę pojazdu w wysokości [...] PLN , określoną przez rzeczoznawcę pojazdów samochodowych wynikającą z Ekspertyzy Stanu Technicznego z dnia [...] 20002 r. Z kolei ekspertyza ta została sporządzona na podstawie notowań zawartych w katalogu "Informator Rynkowy. Samochody Osobowe" nr [...] Cenę katalogową pomniejszono o kwotę podatku VAT w wysokości 22% i podatku akcyzowego w wysokości 3,1% i w rezultacie uzyskano kwotę [...] PLN tj. [...] EUR. Ta wartość została przyjęta jako podstawa wymiaru należności celnych. Ekspertyza Stanu Technicznego niewątpliwie jest dowodem w sprawie , ale podlega ocenie organu prowadzącego postępowanie pod kątem jej wartości dowodowej. Dyrektor Izby Celnej nie dostrzegł , że pomimo iż "charakterystyka techniczna" dotyczy samochodu będącego przedmiotem importu , jednak rzeczoznawca w żaden sposób nie odniósł się w niej do -stanu technicznego przedmiotowego pojazdu , a ustalenie wartości pojazdu nastąpiło wyłącznie w oparciu o cenę katalogową. Z uwagi na fakt, że funkcjonariusz celny w wyniku rewizji opisał stwierdzone uszkodzenia i mimo , że były to"lekkie" wgniecenia i zarysowania lakieru , miały one wpływ na wartość tego konkretnego pojazdu. Dodać należy , że rzeczoznawca nie wypełnił rubryki dotyczącej ogólnego stopnia zużycia w dniu badania pojazdu , a ta okoliczność w sposób bezpośredni rzutowała na wartość samochodu sprowadzonego przez skarżącego. Studium 1.1 określające postępowanie wobec używanych pojazdów samochodowych, stanowiące załącznik do Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 września 1999 r - Wyjaśnienia dotyczące wartością celnej (Dz.U.Nr 80, poz.908 z 1999 r ) , powołane w podstawie prawnej zakażonej decyzji , pkt.17 stanowi , że wartość cena powinna być ustalona " w rozsądny sposób" , a zalecane metody wyceny powinny być stosowane " z rozsądną elastycznością ". Z kolei w pkt.23 Studium stanowi , że można oprzeć się na katalogach lub wyspecjalizowanych czasopismach podających bieżące ceny na rynku kraju importu dla używanych pojazdów samochodowych. W takim przypadku należy uwzględnić stan pojazdu i wszystkie elementy wpływające na jego wartość (nadzwyczajne zużycie , naprawy , remonty , akcesoria) w porównaniu z wartością typowego pojazdu służącego za punkt odniesienia). Użyte w w/w Wyjaśnieniach określenia " w rozsądny sposób" i " z rozsądną elastycznością " należy interpretować w ten sposób , że ustalenie wartości celnej podjazdu nie może by- dokonane bez uwzględnienia stanu towaru , dla którego ustalana jest wartość celna. Ten " elastyczny rozsądek" dotyczy dwóch sytuacji : po pierwsze , gdy z powodu uszkodzeń , braków , nadzwyczajnego zużycia , itp - wartość towaru należy obniżyć w stosunku do cen wynikających z katalogu , a po drugie - gdy z powodu dodatkowego wyposażenia pojazdu , " polepszenia" jego stanu - wartość tę należy podwyższyć w stosunku do ceny katalogowej. W rozpatrywanej sprawie organy celne przeprowadziły postępowanie z pominięciem tych zasad , a w konsekwencji nie ustaliły stanu faktycznego sprawy w zakresie stanu towaru , co miało wpływ na wynik sprawy. Sąd nie podzielił stanowiska organów celnych odnośnie braku podstaw do uwzględnienia w wartości celnej towaru stanu technicznego pojazdu z uwagi na jego ponadnormatywny przebieg. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 8 marca 2001 r zmieniające rozporządzenie w sprawie klasyfikacji odpadów (Dz.U. Nr 17, poz.204) dotyczy pojazdów wycofanych z eksploatacji - nie zarejestrowanych lub niezdolnych do ruchu. Z akt sprawy wynika , że pojazd sprowadzony przez skarżącego był zdolny do ruchu w momencie dokonania zgłoszenia celnego , zatem wskazane przepisy nie mają zastosowania w rozpatrywanej sprawie. Twierdzenie , że dane katalogowe uwzględniają spadek ceny w wyniku wieku , przebiegu i stanu technicznego pojazdu jest prawdziwe tylko w odniesieniu do zużycia eksploatacyjnego i nie może prowadzić do wniosku , że dane te uwzględniają również ponadnormatywny przebieg, uszkodzenia , braki i wady . Takie stanowisko jest nie zgodne z wiedzą i zasadami doświadczenia życiowego. Stąd pomocne w ustaleniu wartości samochodu bywają opinie rzeczoznawców odnoszące się do konkretnych pojazdów , oczywiście o ile są wykonane poprawnie. Uznając że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania w zakresie wyżej opisanym , Sąd działając na podstawie art.145 § 1 pkt.1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) - orzekł jak w sentencji. Na podstawie art.152 w/W ustawy Sąd orzekł , że uchylone rozstrzygnięcia organów celnych nie podlegają wykonaniu , co oznacza , iż w/w rozstrzygnięcia nie wywołują skutków prawnych od chwili wydania wyroku , mimo że wyrok ten nie jest jeszcze prawomocny. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie tej ustawy.