I SA/Kr 614/23

|Sygn. akt I SA/Kr 614/23 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 maja 2024 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Bogusław Wolas, Sędziowie: WSA Grzegorz Klimek, WSA Michał Niedźwiedź (spr.), Protokolant: st. sekr. sąd. Renata Trojnar, , po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, w dniu 21 maja 2024 roku, sprawy ze skargi R.B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 25 kwietnia 2023 roku nr SKO.Pod./4140/417/2023 w przedmiocie zaliczenia wpłaty na poczet zaległości z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami skargę oddala. 1.1. Postanowieniem z 13 marca 2023 r. Burmistrz Miasta Bochnia zarachował wpłatę R. B. – nazywanego dalej "Skarżącym", z 28 lutego 2023 r. na poczet zaległości z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami. Jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia organ wskazał art. 62 § 1 i § 1a ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja cpodatkowa (Dz. U. z 2022 r., poz. 2651 ze zm.; dalej jako "O.p."). 1.2. W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżący podniósł, że budynek, którego dotyczą opłaty, jest wynajmowany. Tym samym, w ocenie Skarżącego, obowiązek składania deklaracji o wywóz śmieci powinien spoczywać na lokatorach. 1.3. Postanowieniem z 25 kwietnia 2023 r. (nr SKO.Pod./4140/417/2023) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Uzasadniając swoje stanowisko organ przywołał treść art. 62 § 1, § 1a oraz § 4 O.p. Dalej zaś stwierdził, odwołując się przy tym do art. 62 § 1 O.p., że wpłaty zaliczane są w pierwszej kolejności na zaległe podatki. Dopiero gdy dokonana wpłata przewyższa kwotę zaległości, to jest zaliczana na poczet bieżącego zobowiązania podatkowego, wskazanego przez podatnika. Organ wyjaśnił również, że jakkolwiek art. 62 § 1 O.p. w przedstawionym brzmieniu obowiązuje od 1 stycznia 2020 r., dotyczy on wpłat dokonanych po tym dniu, nawet jeżeli dotyczą one wcześniejszych zaległości. Ponadto organ stwierdził, że w przypadku zaległości podatkowych podatnik nie ma swobody w decydowaniu o tym, na jaki okres zostanie naliczona wpłata. Jest ona bowiem zaliczana na zaległość o najwcześniejszym terminie płatności spośród wszystkich zaległości we wskazanym podatku. W związku z powyższym, w ocenie SKO w Tarnowie, w zaskarżonym postanowieniu organ prawidłowo zaliczył wpłatę Skarżącego na zaległości w opłatach za gospodarowanie odpadami komunalnymi w 2022 r., tj. w pierwszej kolejności na ratę opłaty płatnej do 15 listopada 2022 r. oraz należne od niej odsetki za zwłokę, pozostałą zaś kwotę zaliczył na poczet opłaty płatnej do 15 grudnia 2022 r. oraz należne od niej odsetki za zwłokę. Końcowo organ wskazał, że przywołane przez Skarżącego okoliczności nie mają znaczenia dla prawidłowości zarachowania wpłaty i nie będą przez organ rozważane. 2.1. Skarżący wniósł skargę na powyższe postanowienie, nie formułując przy tym konkretnych zarzutów, ani nie przedstawiają uzasadnienia. 2.2. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, utrzymując przy tym swoją dotychczasową argumentację. 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: 3.1. Skarga okazała się bezzasadna, dlatego została oddalona. 3.2. Mając na uwadze treść skargi skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której nie sformułowano konkretnych zarzutów względem zaskarżonego postanowienia, Sąd zaznacza, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.; dalej jako "P.p.s.a."), rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Innymi słowy przepis ten zobowiązuje Sąd do rozpoznania sprawy w całości i rozważenie, czy w sprawie nie doszło do naruszeń innych przepisów, aniżeli te, które zostały wskazane przez stronę skarżącą. 3.3. Kierując się powyższym, zdaniem Sądu, w sprawie pojawiając się dwie istotne kwestie, których wyjaśnienie jest konieczne, aby Skarżący zrozumiał motywy, którymi kierował się Sąd wydając niniejsze rozstrzygnięcie. Pierwsza z nich dotyczy zasad ustalania opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Konieczność przybliżenia tej kwestii wynika z treści pism składanych w toku postępowania prowadzonego przez organy, w których Skarżący podniósł, że jego zdaniem deklaracje dotyczące gospodarowania odpadami powinni składać lokatorzy nieruchomości i to oni powinni być zobligowani do uiszczania stosownych opłat. Druga kwestia dotyczy przedmiotu postanowienia o zaliczeniu wpłaty na poczet zaległości podatkowej, tj. tego postanowienia, które zostało zaskarżone przez stronę i podlega kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie. 3.4. Odnosząc się do pierwszej ze wspomnianych kwestii należy wyjaśnić, że w zakresie opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi obowiązek złożenia deklaracji i zapłaty opłaty spoczywa co do zasady na właścicielu nieruchomości, co wynika z art. 6h i art. 6m ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2024 r. poz. 399; dalej jako "u.c.p.g."). Przy czym zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 tej ustawy przez właściciela nieruchomości rozumie się także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością. Powyższe oznacza, że ustawa przewiduje możliwość składania deklaracji oraz uiszczania opłat przez najemców – tych bowiem można uznać za "inne podmioty władające nieruchomością", skoro są oni posiadaczami zależnymi. Regulacja taka gwarantuje ponoszenie opłaty za gospodarowanie odpadami przez podmiot, który je wytwarza. Z art. 6m u.c.p.g. wynika, że wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi ustalana jest, co do zasady, na podstawie złożonej przez właściciela nieruchomości deklaracji oraz stawki opłaty uchwalonej przez radę gminy. Wyjątkowo natomiast ustawa przewiduje określenie wysokości tej opłaty w drodze decyzji – może to mieć miejsce bądź w przypadku niezłożenia przez podmiot zobowiązany deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnym lub istnienia wątpliwości co do danych zawartych w tej deklaracji (art. 6o u.c.p.g.) Powyższe uwagi są o tyle istotne, że z treści zażalenia na postanowienie organu pierwszej instancji można wnosić, iż Skarżący nie tyle kwestionuje prawidłowość zaliczenia wpłaty na poczet zaległości w opłacie za gospodarowanie odpadami, co podważa przyjęcie przez organ, że to na nim spoczywał obowiązek składania deklaracji oraz ponoszenia opłat. 3.5. Rzecz jednak w tym – i tu pojawia się druga z zasygnalizowanych wcześniej kwestii – że przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu może być wyłącznie prawidłowość rozstrzygnięcia w przedmiocie zaliczenia wpłat strony za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Biorąc pod uwagę podstawę prawną zaskarżonego postanowienia, jak również jego charakter, Sąd nie może wypowiedzieć się w sposób wiążący dla strony oraz organu, co do tego, kto powinien uiszczać opłaty za gospodarowanie odpadami, i czy organ prawidłowo przyjął, że obowiązek ten spoczywa na Skarżącym, jako właścicielu nieruchomości w ściśle cywilistycznym znaczeniu. W tym miejscu należy zauważyć, że stosownie do art. 62 § 1 O.p., jeżeli na podatniku ciążą zobowiązania podatkowe z różnych tytułów, dokonaną wpłatę zalicza się na poczet podatku zgodnie ze wskazaniem podatnika, a w przypadku braku takiego wskazania - na poczet zobowiązania podatkowego o najwcześniejszym terminie płatności spośród wszystkich zobowiązań podatkowych podatnika. W przypadku gdy na podatniku ciążą zobowiązania podatkowe, których termin płatności upłynął, dokonaną wpłatę zalicza się na poczet zaległości podatkowej o najwcześniejszym terminie płatności we wskazanym przez podatnika podatku, a w przypadku braku takiego wskazania lub braku zaległości podatkowej we wskazanym podatku - na poczet zaległości podatkowej o najwcześniejszym terminie płatności spośród wszystkich zaległości podatkowych podatnika. Z kolei art. 62 § 4 O.p. stanowi, że w sprawie zaliczenia wpłaty na poczet zaległości podatkowych, odsetek za zwłokę oraz kosztów upomnienia wydaje się postanowienie, na które służy zażalenie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym formułowane były wielokrotnie wypowiedzi, co do charakteru prawnego postanowienia wydanego na podstawie art. 62 § 4 O.p. Wyprowadzić z nich należy wniosek, że postanowienie o zaliczeniu wpłaty na poczet zaległości podatkowej jest aktem formalnym, nieprzesądzającym o istnieniu zaległości podatkowej, lecz informującym jedynie o sposobie zaliczenia dokonanej wpłaty, stosownie do unormowania art. 62 § 1 O.p. Tym samym wspomniane postanowienie jedynie odzwierciedla i potwierdza dokonanie czynności materialno-technicznej polegającej na rozliczeniu dokonanej przez podatnika wpłaty na poczet zaległości podatkowych, według zasad określonych w Ordynacji podatkowej. Organowi zaś nie przysługuje żadna uznaniowość w rozliczeniu wpłaconej kwoty, gdyż rozliczenie następuje z mocy prawa, zgodnie z przepisami obowiązującymi w chwili dokonania wpłaty. Powyższe oznacza, że ze względu na charakter tego postępowania nie można w jego ramach rozstrzygać wszelkich zagadnień materialnoprawnych, nie może się ono przekształcić w kolejną fazę postępowania wymiarowego, choć oczywiście dla zaliczenia wpłaty na zaległość podatkową koniecznym jest ustalenie, że zaległość ta istnieje (por. wyroki NSA z 20 marca 2013 r., sygn. akt II FSK 1439/11 oraz z 25 kwietnia 2017 r., sygn. akt II FSK 1252/15). Postanowienie to nie może być traktowane jako akt, w którym określone zostały podatnikowi odsetki za zwłokę. (por. wyrok NSA z 13 kwietnia 2012 r., sygn. akt II FSK 2077/10). Postanowienie o sposobie zaliczenia dokonanej wpłaty wydawane na podstawie art. 62 § 4 O.p. nie ma charakteru prawnokształtującego (konstytutywnego), lecz jedynie charakter formalny (deklaratoryjny) potwierdzający skutek powstający z mocy samego prawa, na podstawie art. 62 § 1 O.p. Powyższe oznacza, że w rozpoznawanej sprawie – czyli sprawie dotyczącej zaliczenia wpłaty na poczet zaległości z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi – organy nie mogły badać kwestii dotyczącej prawidłowości określenia wysokości tej opłaty, ani tego kto powinien był składać deklaracje, czy też tego, kto ostatecznie powinien był uiszczać opłaty. Raz jeszcze należy podkreślić: wydane w sprawie postanowienie jest jedynie aktem formalnym potwierdzającym wykonanie czynności o charakterze rachunkowo-technicznym. To zaś oznacza, że w ramach skargi na tego rodzaju postanowienie Skarżący mógł jedynie podważyć prawidłowość samego rozliczenia, tj. wskazania, że organ rozliczył daną wpłatę niezgodnie z regułami przewidzianymi w art. 62 § 1 O.p. Jeżeli zaś zamiarem Skarżącego było podważenie zasadności pobierania od niego opłat za gospodarowanie odpadami, czy też obciążania go wymogiem składania deklaracji, powinien był wybrać inny środek. W tym względzie jednak wskazanie prawidłowego sposobu działania nie leży już w zakresie kompetencji Sądu, a udzielenie tego rodzaju informacji i pouczeń wykraczałoby poza ramy rozpoznawanej sprawy. 3.6. Końcowo Sąd stwierdza, że nie dopatrzył się w postanowieniu Burmistrza Miasta Bochni z 13 marca 2023 r., ani postanowieniu SKO w Tarnowie z 25 kwietnia 2023 r. tego rodzaju uchybień, które obligowałyby Sąd do ich uchylenia. Organ pierwszej instancji w swoim postanowieniu wymienił zaległości Skarżącego istniejące na dzień wpłaty (czyli 28 lutego 2023 r.). Następnie zarachował wpłatę w pierwszej kolejności na poczet zaległości podatkowej o najwcześniejszym terminie płatności spośród wszystkich zaległości podatkowych podatnika – tak jak przewiduje art. 62 § 1 O.p. Ponadto, organ, kierując się art. 55 § 2 O.p., rozliczając wpłatę Skarżącego, uwzględnił odsetki za zwłokę. Organ wyliczył przy tym – uwzględniając zarachowania dokonane we wcześniejszym postanowieniu z 14 lutego 2023 r. (k. 49 akt sprawy) – że kwota 330 zł (wpłata z 28 lutego 2023 r.) w pierwszej kolejności powinna zostać zarachowana na opłatę o najwcześniejszym terminie płatności, czyli 15 listopada 2022 r. Pozostałą zaś kwotę zaliczył proporcjonalnie na poczet kwoty kolejnej zaległości z 15 grudnia 2022 r. oraz kwoty odsetek za zwłokę. W odniesieniu do postanowienia SKO w Tarnowie, Sąd stwierdza, że zawarta w nim ocena prawna pozostaje w zgodzie z wnioskami przedstawionymi powyżej. Sąd podziela przy tym stanowisko organu, że "podniesione w zażaleniu okoliczności pozostają bez wpływu na sposób zarachowania dokonanej wpłaty i nie podlegają rozważaniom w niniejszym postępowaniu" (s. 3 decyzji). Sąd dostrzega przy tym, że w tej części uzasadnienie organu nie spełnia wymogów wynikających z art. 124 i art. 210 § 4 w zw. z art. 219 O.p. Organ nie wyjaśnił bowiem stronie, dlaczego przytoczone przez nią racje nie miały znaczenia dla wyniku przeprowadzonej przez ten organ kontroli instancyjnej, a jedynie przedstawił swoją końcową ocenę. Niemniej jednak z przywołanych wcześniej względów Sąd doszedł do wniosku, że uchybienie to nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit c) P.p.s.a. 3.7. Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 P.p.s.a.