I SA/Kr 615/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 22 lipca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B.B. i B. B. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]Nr[...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000 rok p o s t a n a w i a oddalić wniosek skarżących o zwolnienie od kosztów sądowych Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek B. B. i B. B. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]Nr: [...]w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000 rok. Z informacji zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący prowadzą wspólne gospodarstwo domowe wraz z 18-letnim synem M. B. oraz 13-letnią córką K. B.. Ich miesięczny dochód wynosi 2.400 zł i stanowi go wynagrodzenie za pracę skarżącej w wysokości 1.200 zł oraz wynagrodzenie za pracę skarżącego w wysokości 1.200 zł. Skarżący nie dysponują żadnym majątkiem nieruchomym, nie posiadają akcji, obligacji, papierów wartościowych oraz ruchomości o wartości powyżej 3.000 zł. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący oświadczyli, iż nie są w stanie ponieść kosztów sądowych bez istotnego uszczerbku w utrzymaniu własnym oraz rodziny. Wynagrodzenie skarżących podlega skutecznemu zajęciu komorniczemu, a miesięczne utrzymanie rodziny wynosi średnio 1.800 zł. Oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżących, dlatego na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zostali oni wezwani do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie odpowiednich dokumentów, a to: spisu miesięcznych wydatków związanych z bieżącymi potrzebami popartego odpowiednimi rachunkami, wyciągów z kont bankowych obejmujących operacje z ostatnich trzech miesięcy, zeznania podatkowego o wysokości osiągniętego dochodu w 2007 roku, oświadczenia gdzie skarżący zamieszkują i czyją własność stanowi przedmiotowa nieruchomość, zaświadczeń z zakładów pracy o wysokości zarobków oraz oświadczenia określającego ilość i wartość posiadanych udziałów w spółkach. W odpowiedzi na wezwanie skarżący nadesłali następujące dokumenty: kopię zeznania podatkowego PIT-37 o wysokości dochodu osiągniętego w roku 2007 przez B.B., zaświadczenie o wysokości wynagrodzenia skarżącego, kopię zeznania podatkowego PIT-36 o wysokości dochodu osiągniętego w roku 2007 przez B. B., zaświadczenie o wysokości wynagrodzenia skarżącej, kopie rachunków za gaz, energię elektryczną, wodę i telefon. Skarżący oświadczyli, iż nie posiadają rachunków bankowych, a miesięczny koszt utrzymania rodziny wynosi 1.000 zł bez mediów. Skarżący nie posiadają własnego mieszkania, a dom w którym mieszkają jest przewłaszczony na rzecz S.K., który umożliwia rodzinie skarżących jego użytkowanie. B.B. oświadczył ponadto, że posiada udziały w następujących firmach: M. Spółka Jawna - 47 %, P. Spółka Jawna – 48,5 %, A.. Spółka Jawna 50 %. Skarżąca B. B. posiada udziały w firmach M. Spółka Jawna - 3 %, P. Spółka Jawna– 1,5 %. Wymienione spółki obciążone są tytułami egzekucyjnymi. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym, którego przyznania domagają się skarżący, obejmuje m. in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art. 245 § 3 ustawy). Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zatem to skarżący ubiegając się o udzielenie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w niniejszej sprawie, winni byli przekonać sąd, że ich sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie pełnych kosztów postępowania we własnym zakresie bez uszczerbku w utrzymaniu siebie i rodziny. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem. Do osób takich zaliczyć można m. in. bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Zdaniem orzekającego skarżący do takich osób nie należą. Zarówno B. B., jak i B.B. dysponują bowiem stałymi miesięcznymi dochodami z tytułu wynagrodzenia za pracę w łącznej wysokości 2.400 zł. Dodatkowo uzyskują oni dochody z działalności gospodarczej. Z załączonego zeznania podatkowego PIT- 36 wynika, że B. B. w roku 2007 osiągnęła przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej w wysokości 10.091,97 zł. Skarżący nie nadesłali natomiast informacji o wysokości dochodów z działalności gospodarczej osiągniętych w roku 2007 przez B. B. Dodać także należy, że skarżący, nie posiadają, co prawda majątku nieruchomego oraz oszczędności, ale jako wspólnicy spółek jawnych dysponują majątkiem w postaci udziału w tych spółkach. Referendarz sądowy pragnie zaakcentować, że zasadność wniosku skarżących rozpatrywana była w dwóch aspektach, mianowicie z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie muszą oni ponieść w niniejszym postępowaniu, a z drugiej strony biorąc pod uwagę ich możliwości finansowe. Koszty sądowe na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do wpisu sądowego w kwocie 500 zł od złożonej skargi - stosownie do § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 roku w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193). Zdaniem orzekającego sytuacja materialna wnioskodawców pozwala na poniesienie w niniejszej sprawie wpisu sądowego oraz innych ewentualnych kosztów sądowych bez uszczerbku w utrzymaniu siebie i rodziny. Nie można pominąć także faktu, iż wyłożenie przez skarżących kosztów sądowych jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia ich skargi, zgodnie z art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi będzie im przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).