I SA/Kr 616/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 2 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Przedsiębiorstwa Handlowo – Usługowego "P" Sp. z. o.o. w K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 28 lutego 2008 r. Nr: [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2001 r. p o s t a n a w i a oddalić wniosek strony skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 973 zł od skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 maja 2009 roku oddalającego skargę Przedsiębiorstwa Handlowo – Usługowego "P" Sp. z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 28 lutego 2008 r. Nr: [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2001 r. strona skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie w całości od opłat i wydatków sądowych. Z danych zawartych w urzędowym formularzu "PPPr" wynika, iż kapitał zakładowy spółki wynosi 50.000 zł, zaś wartość środków trwałych wnioskodawcy według bilansu za ostatni rok wynosi 1.123.764,34 zł. Ostatni rok obrotowy spółka zamknęła zyskiem w wysokości 3.721,10 zł. Ponadto wskazano, iż wnioskodawca dysponuje rachunkiem bankowym w [...] Banku Spółdzielczym, na którym na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy odnotowano kwotę 2,73 zł. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy podniesiono, iż spółka nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania. Obowiązek ponoszenia opłat i wydatków sądowych w tym postępowaniu zbiegł się z obowiązkiem opłacenia takich opłat w postępowaniu ze skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Krakowie z dnia 28 maja 2009 roku do sygn. I SA/Kr 419/08, co tym bardziej uniemożliwia spółce uiszczenie wpisu od skargi kasacyjnej w przedmiotowej sprawie. Kapitał zakładowy wnioskodawcy wynoszący 50.000 zł oraz bieżące dochody spółki nie wystarczają na zaspokojenie wskazanych zobowiązań. Ponadto sytuacja finansowa wnioskodawcy jest zła: spółka poniosła stratę w roku 2007 w wysokości 447.951,88 zł, natomiast w roku 2008 zysk w wysokości 3.721,10 zł. Trudna sytuacja finansowa uniemożliwia także wnioskodawcy uzyskanie środków finansowych w drodze kredytu, czy też pożyczki. Celem udokumentowania aktualnej sytuacji finansowej wnioskodawca przedłożył potwierdzone za zgodność z oryginałem sprawozdanie finansowe za rok 2008 i sprawozdanie finansowe za okres od 1 stycznia 2009 r. do 9 czerwca 2009 r. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Z dyspozycji art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) wynika, że właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie strona skarżąca domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie w całości od kosztów sądowych. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 2 powołanej ustawy przysługuje osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, która wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy i w związku z tym, zgodnie z art. 252 § 1 ustawy wniosek strony powinien zawierać oświadczenie obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Należy podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony z obowiązku ich ponoszenia. Wnioskodawca musi zatem wykazać, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Ubiegając się o zwolnienie od obowiązku partycypowania w kosztach postępowania osoba prawna, a także inna jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie posiada adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale również, że nie ma ich mimo, iż podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J.P. Tarno, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz" Warszawa 2008 r., str. 587). W ocenie orzekającego Przedsiębiorstwo Handlowo – Usługowego "P" Sp. z. o.o. w K. nie spełnia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. Jak wynika z akt sprawy skarżąca jest spółką z ograniczoną odpowiedzialnością, a zainicjowane przez nią postępowanie sądowe dotyczy prowadzonej działalności gospodarczej. W związku z tym należy zauważyć, że skoro dostępność do sądu wymaga z natury rzeczy posiadania środków finansowych, posiadanie tych środków staje się więc istotnym składnikiem prowadzonej działalności. Oznacza to, że w procedurze planowania wydatków związanych z działalnością przedsiębiorstwa, przewidując realizację swoich praw przed sądem, należy uwzględniać także konieczność posiadania środków na prowadzenie procesu sądowego. Planowanie wydatków bez uwzględnienia tej zasady powoduje, że strona wyzbywa się zdolności do zapłaty kosztów sądowych. Nie może wówczas skutecznie podnieść zarzutu, iż odmowa zwolnienia jej od kosztów sądowych jest ograniczeniem dostępności do realizacji jej praw przed sądami (por. postanowienie Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 9 lipca 1992 roku (sygn. akt I Acz 393/92). Zauważyć wypada, że spółka nadal funkcjonuje w obrocie, nie została postawiona w stan upadłości. Z przedłożonych przez stronę dokumentów wynika, że w ubiegłym roku spółka osiągnęła przychód w wysokości 17.542.639,45 zł (16.903.842,62 zł przychód netto ze sprzedaży produktów, 623.764,96 zł pozostałe przychody operacyjne, 326,01 zł przychody finansowe i 14.705,86 zł zyski nadzwyczajne) przy kosztach uzyskania przychodu 17.538.918,35 zł (14.773.596,37 zł koszy sprzedanych usług, towarów, 2.323.466,28 zł koszty ogólnego zarządu, 294.997,37 zł pozostałe koszty operacyjne, 146.858,33 zł koszty finansowe), co dało zysk w wysokości 3.721,10 zł. Zauważyć należy, że kondycja finansowa spółki ulega poprawie w stosunku do roku 2007, który to rok 2007 spółka zamknęła stratą w wysokości 447.951,88 zł. Powyższe oznacza również, że spółka prowadząc działalność gospodarczą na tak znaczną skalę na bieżąco obraca środkami finansowymi wielokrotnie przekraczającymi wysokość kosztów postępowania sądowego. Posiada zatem możliwości zgromadzenia środków na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie, tym bardziej, że wysokość tych kosztów na obecnym etapie postępowania sprowadza się do wpisu od złożonej skargi kasacyjnej w wysokości 973 zł stosownie do § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193). Kapitał zakładowy strony skarżącej wynosi 50.000 zł. Z bilansu za rok 2008 wynika, że na koniec roku 2008 spółka posiadała rzeczowe aktywa trwałe o wartości 1.123.764,34 zł, a jej aktywa obrotowe wynosiły 838.307,17 zł. Tymczasem w orzecznictwie sądowym utrwalone jest stanowisko, iż posiadanie przez wnioskodawcę majątku trwałego o znacznej wartości w zasadzie wyłącza możliwość uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych (m. in. postanowienia NSA: z dnia 12 stycznia 2005 r. sygn. akt FZ 415/04, z dnia 8 listopada 2004 r. sygn. akt FZ 465/04, z dnia 15 kwietnia 2004 r. sygn. akt FZ 9/04). Zgodnie z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w uzasadnieniu postanowienia z dnia 19 listopada 2004 r. sygn. akt FZ 463/04 (niepubl.) podmiot dysponujący wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu, nie spełnia przesłanek udzielenia mu prawa pomocy zawartych w art. 246 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Pogląd ten pozostaje aktualny również w rozpatrywanej sprawie. Podsumowując należy stwierdzić, że dokonana analiza sytuacji finansowej i stanu majątkowego Przedsiębiorstwa Handlowo – Usługowego "P" Sp. z. o.o. w K. nie pozwala na stwierdzenie, że środki, którymi strona dysponuje, nie pozwalają na ponoszenie opłat związanych z jej uczestnictwem w procesie. Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).