I SA/Kr 622/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Stanisław Grzeszek po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. S. na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 29 lutego 2008 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów lub nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach za lata 2000-2002 postanawia I. zwolnić skarżącą od wpisu sądowego należnego od skargi kasacyjnej, II. w pozostałej części wniosek oddalić. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek M. S. działającej przez swego pełnomocnika o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w związku ze złożoną skargą kasacyjną od wyroku oddalającego skargi na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 29 lutego 2008r. o numerach [...] w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych, od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów lub nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach za lata 2000 - 2002. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że skarżąca domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych z uwagi na ciężką sytuację majątkową. Wskazała, że cały ciężar utrzymania domu i dwójki małoletnich dzieci spoczywa aktualnie na niej, gdyż mąż od paru lat przebywał w zakładzie karnym, a w chwili obecnej ma przerwę w odbywaniu kary, lecz wciąż nie wykonuje pracy zarobkowej. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe z mężem oraz dwójką małoletnich dzieci. Źródłem utrzymania rodziny jest jedynie wynagrodzenie za pracę wnioskodawczyni w wysokości 2000,00 zł. Z oświadczenia skarżącej znajdującego się w aktach sprawy wynika także, iż posiada ona dom o pow. 300 m2, w którym zamieszkuje wraz z rodziną. Skarżąca nie wykazuje faktu posiadania innych nieruchomości, cennych ruchomości czy oszczędności. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2009 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych. Pełnomocnik skarżącej wniósł sprzeciw na to postanowienie domagając się orzeczenia zgodnie z żądaniem wniosku. W uzasadnieniu wskazano, że niesłusznym było odwoływanie się przez Referendarz do zapadłego już w sprawie postanowienia, którym zwolniono skarżącą od uiszczenia wpisu od skargi, gdyż dotyczyło ono poprzedniego etapu postępowania i rozstrzygnięcie to nie może być miarodajne dla rozpoznania wniosku skierowanego do Sądu przy okazji wnoszenia skargi kasacyjnej. Zdaniem pełnomocnika sam fakt wszczęcia kolejnego stadium postępowania przesądza o zaistnieniu nowych okoliczności w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., powoływana dalej jako "p.p.s.a.") - od zarządzeń wydanych przez referendarza sądowego przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z brzmienia art. 260 p.p.s.a. wynika natomiast, iż w wypadku wniesienia sprzeciwu zarządzenie, przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 246 p.p.s.a. - prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie, która wykaże, że nie ma jakichkolwiek dochodów do pokrycia kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Mając na uwadze obecną sytuację finansową skarżącej, należy stwierdzić, że uiszczenie wpisu w pełnej wysokości nie byłoby możliwe bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu jej oraz najbliższych. Należy podkreślić, że wbrew zapatrywaniu wyrażonemu w zaskarżonym postanowieniu Referendarza sądowego w istocie doszło do zasadniczej zmiany sytuacji osobistej skarżącej i jej rodziny. Jak bowiem podniosła ona w swym wniosku jej małżonek korzysta w chwili obecnej z przerwy w odbywaniu kary pozbawienia wolności. W związku z powyższym oczywistym jest, że koszty funkcjonowania prowadzonego przez rodzinę gospodarstwa domowego zwiększyły się w istotny sposób. Co oczywiste mąż jako osoba w "wieku produkcyjnym" może i powinien wykorzystywać swe możliwości pracy zarobkowej. Jednocześnie wziąć trzeba pod uwagę jego obecny status – skazanego korzystającego z przerwy w odbywaniu kary pozbawienia wolności. We wniosku nie odniesiono się wprawdzie do rzeczywistych przyczyn orzeczenia przez sąd penitencjarny przerwy w odbywaniu kary, jednakże przesłankami tymi są przecież nadzwyczajne okoliczności takie jak ciężka choroba, inne względy zdrowotne, rodzinne i osobiste. Nie ulega zatem wątpliwości, że w przeważającej mierze są to okoliczności wyłączające możliwość jednoczesnego wykonywania dodatkowej pracy zarobkowej. Niemniej jednak nawet w przypadku obiektywnych możliwości wykonywania pracy, osoba korzystająca z dobrodziejstwa przerwy w odbywaniu kary nie może być postrzegana przez pracodawcę jako wiarygodny pracownik skoro w bliższej lub dalszej perspektywie ciąży na niej zasadniczo powinność powrotu do zakładu karnego. Biorąc pod uwagę wysokość comiesięcznych, stałych dochodów rodziny skarżącej w wysokości 2000,00 zł w przeliczeniu na liczbę członków rodziny pozostających w chwili obecnej w gospodarstwie domowym i uwzględniając dodatkowo brak oszczędności - w kontekście wysokości samego wpisu, oraz faktu, że zarówno sama skarżąca jak i jej małżonek występują jako strony w kilku postępowaniach - zaistniały przesłanki uzasadniające zwolnienie strony od wpisu sądowego. Jednocześnie Sąd nie znalazł natomiast podstaw do całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych z uwagi na fakt, że po pierwsze; rodzina skarżącej uzyskuje przecież stały miesięczny dochód i nie wykazała zadłużenia czy innych nadzwyczajnych okoliczności wpływających na sytuację bytową rodziny. W dalszej kolejności wskazać należy, że skarżąca posiada majątek tj. dom o pow. 300 m2, którego przynajmniej częścią, nie wykorzystywaną dla własnych mieszkaniowych celów, jest w stanie swobodnie dysponować, i majątek ten mógłby potencjalnie przynosić pożytki (np. można wynająć część pomieszczeń) lub służyć jako zabezpieczenie kredytu czy pożyczki, jeśli jego właścicielowi brakuje bieżących środków finansowych dla pokrycia należnych kosztów. Mając powyższe na uwadze, na zasadzie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.