I SA/Kr 629/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 22 lipca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "F." Sp. z o.o. z siedzibą w K. o zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]Nr: [...] w przedmiocie określenia wysokości straty za 2004 rok p o s t a n a w i a oddalić wniosek strony skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych Wraz ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]Nr: [...]w przedmiocie określenia wysokości straty za 2004 rok do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek Spółki z o.o. "F." o zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części. Z danych zawartych w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wniosku "PPPr" wynika, iż wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą w zakresie kupna i sprzedaży nieruchomości na własny rachunek. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że kapitał zakładowy spółki wynosi 1.400.000,00 zł, wartość środków trwałych wnioskodawcy według bilansu za ostatni rok wynosi 39.496.497,01 zł, a ostatni rok obrotowy spółka zamknęła zyskiem w wysokości 4.428.604,52 zł. Wskazano ponadto, iż spółka dysponuje czterema rachunkami bankowymi: w Banku [...]na którym stan środków na koniec miesiąc poprzedzającego złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy wyniósł - 96.076,61 zł oraz w trzy rachunki Banku [...]z których na dwóch odnotowano ujemne saldo w wysokości - 11.182.418,57 zł, a na jednym saldo dodatnie w wysokości 71,83 zł. Wniosek o przyznanie prawa pomocy strona uzasadniła prowadzeniem działalności gospodarczej ze stratą sięgającą 19.440.588,65 zł (za rok podatkowy 2008 strata wynosi 1.468.338,19 zł). W ocenie wnioskodawcy spółka pozostaje w bardzo trudnej sytuacji ekonomicznej, praktycznie nie mając środków finansowych na kontach bankowych. Powyższe okoliczności uniemożliwiają wnioskodawcy uiszczenie wpisu sądowego, a tym samym przekreślają możliwość skorzystania z ustawowo zagwarantowanego uprawnienia do zaskarżenia decyzji organu podatkowego. Wykonując wezwanie referendarza sądowego do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, pełnomocnik strony skarżącej przesłał wykaz i wyciąg z kont bankowych obejmujący operacje bankowe z ostatnich trzech miesięcy, bilans za rok 2007, wyjaśnienia związane z dodatnim stanem bilansowym za rok 2007, wykaz nieruchomości spółki wraz z informacją dotyczącą ich obciążenia oraz oświadczenie o ilości zatrudnionych pracowników i źródła, z którego pochodzą pieniądze na ich wynagrodzenie. Wyjaśniono, iż spółka "F." na dzień 30 czerwca 2008 roku zatrudniała 10 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty oraz 5 osób zatrudnionych na umowę zlecenia. Środki pieniężne na wypłatę wynagrodzeń pochodzą z bieżącej działalności gospodarczej. Strona oświadczyła także, że w rachunku zysków i strat za 2007 rok spółka osiągnęła zysk bilansowy w wysokości 4.428.604,52 zł. Tak wysoki zysk bilansowy jest skutkiem wyceny na koniec roku 2007 zaciągniętych przez spółkę pożyczek w walucie zagranicznej i nie ma wpływu na sytuację majątkową spółki. Przy ocenie sytuacji finansowej firmy należy sugerować się zeznaniem podatkowym złożonym do Urzędu Skarbowego, w którym spółka wykazała stratę podatkową. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Z dyspozycji art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) wynika, że właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie strona skarżąca domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie w całości lub w części od kosztów sądowych. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 2 powołanej ustawy przysługuje osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, która wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy i w związku z tym, zgodnie z art. 252 § 1 ustawy wniosek strony powinien zawierać oświadczenie obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Należy podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony z obowiązku ich ponoszenia. Wnioskodawca musi zatem wykazać, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Po przeprowadzeniu analizy danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy orzekający doszedł do przekonania, że sytuacja materialna spółki z .o.o. "F." nie uprawnia do skorzystania przez ten podmiot z prawa pomocy. Wnioskodawca nie wykazał bowiem, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie kosztów zainicjowanego postępowania sądowego. Zwrócić należy uwagę na fakt, że skarżąca spółka prowadzi działalność gospodarczą na znaczną skalę. Z zeznania podatkowego o wysokości osiągniętego dochodu przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych CIT-8 wynika, że przychód spółki w roku podatkowym 2007 wyniósł 7.159.658,86 zł. Wykazana przez wnioskodawcę w zeznaniu podatkowym strata w roku 2007 nie oznacza, iż nastąpił brak środków finansowych uniemożliwiający poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Strata jest bowiem wynikiem bilansowym nadwyżki kosztów nad przychodami i nie jest tożsama z brakiem środków finansowych. Z przedłożonych wyciągów z rachunków bankowych wynika, że spółka obraca na bieżąco znacznymi środkami pieniężnymi, przy których koszty sądowe niniejszej sprawy stanowią niewielki procent sum pozostających w gestii wnioskodawcy. Ponadto zauważyć należy, że spółka zatrudnia łącznie 15 pracowników (10 na pełne etaty, zaś 5 na umowę zlecenia), którym wypłaca wynagrodzenia ze środków pochodzących z bieżącej działalności, co niewątpliwie świadczy o kondycji finansowej podmiotu. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że spółka dysponuje środkami trwałymi o wartości 39.496.497,01 zł. W skład majątku spółki wchodzą dwie nieruchomości: jedna położona w K .przy ul. E. o powierzchni 181,80 m- wartości 1.200.000,00 zł, zaś druga położona w C. przy ul. L. o powierzchni 30.175,00 m- wartości 26.700.000,00 zł. W orzecznictwie sądowym utrwalone jest stanowisko, iż posiadanie przez wnioskodawcę majątku trwałego o znacznej wartości w zasadzie wyłącza możliwość uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych (m. in. postanowienia NSA: z dnia 12 stycznia 2005 r. sygn. akt FZ 415/04, z dnia 8 listopada 2004 r. sygn. akt FZ 465/04, z dnia 15 kwietnia 2004 r. sygn. akt FZ 9/04). Zgodnie z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w uzasadnieniu postanowienia z dnia 19 listopada 2004 r. sygn. akt FZ 463/04 (niepubl.) podmiot dysponujący wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu, nie spełnia przesłanek udzielenia mu prawa pomocy zawartych w art. 246 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zdaniem orzekającego pogląd ten pozostaje aktualny również w rozpoznawanej sprawie. Zaakcentować wypada, że zgodnie z poglądem wyrażonym w orzecznictwie sądowym dostępność do sądu wymaga z natury rzeczy posiadania środków finansowych, a posiadanie tych środków staje się istotnym składnikiem działalności gospodarczej. Oznacza to, że w procedurze planowania wydatków związanych z działalnością gospodarczą podmioty prowadzące tę działalność, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinny uwzględniać także konieczność posiadania środków na prowadzenie procesu sądowego. Planowanie wydatków bez uwzględnienia zasady, o której wspomniano wyżej, jest naruszeniem równoważności w traktowaniu swoich powinności finansowych, zaś strona, która realizuje swoje zobowiązania w taki sposób, że wyzbywa się zdolności do zapłaty kosztów sądowych - preferencyjnie traktując inne zobowiązania - nie może prawnie skutecznie podnieść zarzutu, iż odmowa zwolnienia jej od kosztów sądowych jest ograniczeniem dostępności do realizacji jej praw przed sądami. Podsumowując należy zaznaczyć, że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach: z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej jej możliwości finansowych (por. M. Knysiak-Molczyk, Prawo pomocy w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, PS 2003, nr11-12, s. 85). Przeprowadzona w niniejszej sprawie analiza nie pozwala na stwierdzenie, że środki, którymi strona dysponuje, nie pozwalają na ponoszenie opłat związanych z jej uczestnictwem w procesie. Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).