I SA/Kr 634/15

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2015r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. Z., o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 28.01.2015r., nr [...], w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007r. postanawia: zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek R. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 28.01.2015r., nr [...], w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz przesłanych dokumentów, R. Z. cierpi na nadciśnienie tętnicze, przewlekłe zapalenie nerek a przebyty wylew do mózgu spowodował u niego konieczność stałego leczenia psychiatrycznego od 17 roku życia. Wnioskodawca samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Zajmuje jeden pokój w domu należącym do W. D. Rachunki wystawiane są na nią a kwoty na nich widniejące dzielone są na pięć osób zamieszkujących dom. R. Z. utrzymuje się z prac dorywczych, z których uzyskuje ok. 1000 zł., miesięcznie. Pieniądze te wypłacane mu są w gotówce. Za rok 2014r. wnioskodawca nie składał zeznania podatkowego. Nie posiada oszczędności, kont bankowych, lokat, nieruchomości ani przedmiotów wartościowych. Miesięczne wydatki strony skarżącej obejmują: opłatę za pokój, bez podłączenia do sieci wodociągów – 70 zł., opłatę za energię elektryczną – 17,40 zł. (87 zł. : 5 osób = 17,40 zł.), opłatę za wywóz śmieci – 12 zł., opłatę za gaz – 50 zł., opłatę za telefon – 30-40 zł., koszty odzieży , obuwia – 30 zł., koszty wyżywienia – 350 zł., koszty środków czystości, artykułów higienicznych – 40 zł., koszty przejazdów – 100 zł., koszty lekarstw – 300 zł. Zdaniem orzekającego wniosek zasługuje na uwzględnienie. Instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Umożliwia ona dostęp do sądu podmiotom, które nie są w stanie samodzielnie pokryć kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowego. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym ma też charakter wyjątkowy. Stosowane jest wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.) zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Instytucja ta stanowi jednocześnie formę dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co stosowanie jej powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W myśl art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, w zakresie całkowitym przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246§1 pkt 1 i 2 w/w ustawy). W przedmiotowej sprawie strona skarżąca wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. Taki wniosek zgodnie z art. 245 §3 w/w ustawy objęty jest definicją prawa pomocy w zakresie częściowym. Przesłanką wymagającą oceny jest więc fakt, czy strona skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny , należy natomiast rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005r. , sygn. akt. FZ 794/04 , postanowienie NSA z dnia 07.03.2012r., sygn. akt I FZ 29/12 ). Obecna sytuacja R. Z. nie daje, zdaniem orzekającego, możliwości poniesienia przez niego kosztów sądowych. Nie posiada on nieruchomości, oszczędności czy przedmiotów wartościowych a uzyskiwany dochód nie ma charakteru stałego i jest niewysoki. Pieniądze z prac dorywczych wydawane są zresztą na bieżące utrzymanie. Biorąc powyższe okoliczności pod uwagę, stwierdzić trzeba, że zwolnienie wnioskodawcy od kosztów sądowych jest uzasadnione. Orzeczono więc jak w sentencji na podstawie art. 244§1 , art. 245§3, art. 246§1 pkt. 2) w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz .270 z p. zm. ).